Edirne’de, şehrin simgesi, en eski el sanatlarından süpürgeciliği 56 yıldır sürdüren Hamdi Gaspar (77), teknolojiye yenik düşen mesleğini yaşatmaya çalışıyor. 1970’ten 2000’li yılların başına kadar kentte 250 esnafın bulunduğu ‘Süpürge Borsası’nda, bugün geriye 8 kişi kaldıklarını söyleyen Gaspar, “Yaklaşık bin kişiden fazla insan ekmeğini çıkarıyordu, parasını kazanıyordu. Bacasız bir fabrika gibiydi. Teknoloji bizi bitirdi” dedi.
Edirne Süpürge Borsası’nda, her biri mesleğinin son temsilcileri olan süpürgeciler, mesleklerinin yaşaması için ter döküyor. Yaklaşık 30 yıl öncesine kadar bine yakın kişinin geçim kaynağı olan, 300 ustanın yer aldığı Süpürge Borsası’nda bugün geriye bir elin parmaklarını geçmeyecek sayıda esnaf kalırken, tüketimin azalması kar yapmalarını engelliyor. Ustalar, teknolojiye yenik düşen mesleklerini zorlu şartlara rağmen sürdürmeye devam ediyor. Her ustanın elinde şekillenen süpürgeler, çeşitli yapım aşamalarından geçtikten sonra hazır hale geliyor. İlk önce temizleme işleminden geçen süpürge telleri sonrasında bağlanmak için sarma işlemine gönderiliyor.
‘TEKNOLOJİ BİZİ BİTİRDİ’
Süpürge Borsası’nda 56 yıldır üretim yapan, evli ve 2 çocuk babası Hamdi Gaspar, “1970’li yıllardan 2000’li yıllara kadar burada süpürge imalatı olarak 200-250 iş yeri vardı. Bu iş yerlerinde, her birinde beşer kişi çalışıyordu. Yani bu ne demek? Yaklaşık bin kişiden fazla insan ekmeğini çıkarıyordu, parasını kazanıyordu. Bacasız bir fabrika gibiydi. Ham maddeyi, merkez köyler, ilçe köyler ekiyorlardı. Ekim alanları çoktu o zaman. Türkiye’nin yurt içine bu mesleği yapanlara hem ham madde olarak hem satan tüccarlara buradan bu ürünler gidiyordu. Zaman geçtikten sonra gönderilen yerler kendileri başladılar, ham madde üretmeye. Hem imalatını da yapıyorlar. Daha sonra teknoloji bizi bitirdi. Hem ham madde üretimi düştü hem imalat düştü” diye konuştu.
‘SÜPÜRGE OLANA KADAR BEŞ ALTI ELDEN GEÇİYOR’
Süpürgenin üretim aşamasına kadar olan sürecini anlatan Gaspar, “Üretici tarlaya ekiyor. Ham maddeyi yetiştiriyor. Bunun tabii ki kesmesi var, soyması var, taraması var. Ürettikten sonra hazır hale getiriliyor. Kilogram üzerinden biz de burada ticaret borsasından açık arttırma usulü alıyoruz, iş yerimizde kullanıyoruz. Yapımında yine aynı emek var. Tek tek şimdi burada yapmış olduğum ham maddeyi hazırlıyorum. Buradan daha sonra da süpürge yapımına geçilecek. Yani süpürge olana kadar beş altı elden geçiyor. Bu sezon öyle bir sezon geçirdik ki satışlarımız da düştü. Ürettiğiniz mamul maddenin yüzde 50’sini ancak satabildik. Daha sonra biraz hareket oldu. Depoda baya satamadık, onlar kalmıştı. Şu anda satıldı. Mevsim itibarıyla kışa girdiğimiz zaman bizim bu ürettiğimiz mamul, yapılı süpürge satışlarımız yüzde 40-50’lere bile yaklaşmaz. Kışın bizim satışlarımız çok düşer” ifadelerini kullandı.
‘MERKEZDE HAM MADDE ÜRETİMİ KALMADI’
Bölgede ham madde üretiminin de düştüğünü dile getiren Hamdi Gaspar, “Genelde kırsal kesimde, köylerde, Anadolu’da ağırlıklı kullanılıyor. Bir süpürgeyi kullanan insan en azından 6-7 ay kullanabilir yani. O kadar sağlam yapısı var. Kendisi de zaten plastik değil. Orijinal bir ürün. Tüketim de çok düştü. Ham maddenin üretimi merkez köylerimizde kalmadı. Zaten burada yok gibi bir şey. Burada merkeze bağlı köylerde üç beş hane ekiyor. Uzunköprü ilçemizde köylerde ağırlıklı ekiyorlar. Maliyetleri de yüksek. İşçilikle olan bir iş bu. Onlar da çok haklı yani bu durumda” dedi.
‘ÜRETİM YAPAN 3 ARKADAŞIZ BURADA’
Gaspar, “Şu anda 8 esnaf var imalat yapan ama üretim çok yapan 3 tane arkadaşız burada. Daha önce ürettiğimiz ürünü haftanın dört beş günü servis oluyordu. Şimdi tabii ki satış da olmadığını için haftada bir servis alıyor. Yani pazarlama servisimiz oluyor. Yani bir elin parmağını geçmez esnaf sayısı. Yok denecek kadar az. Şu anda gördüğünüz gibi ben çalışıyorum. Bu işi yapacak var. Fakat onlar da yaşlılar. Yeni nesil hiç kalmadı. Bizim eskiden mesleğimiz çalışana para kazandıran bir meslekti. Meslek bitmez ama karın da doyurmaz. Ben zaten 56 seneden beri bu işi yapıyorum. Bu işte ancak geçinmişim. Benden öncekiler de öyleydi. Bugün günün ekonomik şartlarına uymuyor. Yani karı düşük” diye konuştu.
