14 Kasım Dünya Diyabet Günü’nde diyabetin erken teşhisi, sağlıklı beslenme ve kişiye özel tedavi yaklaşımlarının önemi bir kez daha gündeme geldi.
Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, diyabetin önlenmesi ve yönetiminde yalnızca kalori hesabına odaklanmanın yeterli olmadığını belirterek kan şekeri takibi, dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivitenin önemine dikkat çekti.
Dünya genelinde diyabetli birey sayısı artmaya devam ederken, hastalığın erken teşhisi ve doğru yönetimi toplum sağlığı açısından önemini koruyor. Uluslararası Diyabet Federasyonunun (IDF) 2025 yılında yayımladığı 11. Diyabet Atlası’na göre, dünyada 20-79 yaş arasındaki yaklaşık 589 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor.
Bu rakam, yaklaşık her 9 yetişkinden birinin diyabet hastası olduğunu gösteriyor. Verilere göre diyabetli yetişkinlerin yüzde 81’i düşük ve orta gelirli ülkelerde bulunurken, yaklaşık 252 milyon kişi hastalığının farkında değil.
IDF’nin öngörülerine göre 2050 yılında diyabetli yetişkin sayısının 853 milyona ulaşması bekleniyor. Vakaların yüzde 90’ından fazlasını ise tip 2 diyabet oluşturuyor.
TÜRKİYE’DE DİYABET RİSKİ ARTIYOR
Türkiye’de de diyabet önemli sağlık sorunları arasında yer alıyor.
TÜİK’in Türkiye Sağlık Araştırması 2025 sonuçlarına göre, 15 yaş ve üzerindeki bireylerin yüzde 11,9’u diyabet hastası olduğunu beyan ediyor. Aynı araştırmada obezite oranı yüzde 21,8 olarak belirtiliyor.
IDF’nin 2025 Diyabet Atlası verilerine göre ise Türkiye’de 20-79 yaş grubunda diyabet yaygınlığı yüzde 16,5 seviyesinde bulunuyor. Diyabetli yetişkinlerin yüzde 45,5’inin henüz tanı almadığı tahmin ediliyor.
Türkiye, IDF’nin Avrupa Bölgesi sınıflandırmasında yetişkinlerde diyabet yaygınlığının en yüksek olduğu ülkeler arasında ilk sırada yer alıyor.
Uzmanlar, özellikle hareketsiz yaşam, fazla kilo ve sağlıksız beslenme alışkanlıklarının tip 2 diyabet riskinin artmasında etkili olabildiğini belirtiyor.
“ŞİKÂYETİM YOK DEMEK YETERLİ DEĞİL”
Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, tip 2 diyabetin uzun süre belirti vermeden ilerleyebildiğine dikkat çekti.
Kürüm, “Beyana dayalı oranlar, diyabetli olduğunu henüz bilmeyen kişileri kapsamıyor. Oysa tip 2 diyabet çoğu zaman yıllarca belirti vermeden ilerliyor ve kişi tanıyı ancak bir komplikasyonla karşılaştığında alabiliyor” dedi.
Erken teşhisin önemini vurgulayan Kürüm, riskin belirlenmesinde açlık kan şekeri ve HbA1c gibi testlerin önemli olduğunu ifade etti.
Özellikle ailesinde diyabet öyküsü bulunan, fazla kilolu veya hareketsiz yaşam süren kişilerin sağlık kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini belirtti.
DİYABETTE BESLENME NEDEN SADECE KALORİ HESABI DEĞİL?
Diyabetin önlenmesi ve yönetiminde beslenmenin önemli bir rol oynadığını belirten Orçun Kürüm, yalnızca tüketilen kalorinin değil, besinlerin niteliğinin ve kişinin metabolik özelliklerinin de değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Kürüm, “Beslenme planı yalnızca kalori hesabından ibaret değil. Kan biyobelirteçleri, vücut kompozisyonu, metabolik yanıtlar ve yaşam tarzı verileri, kişinin ihtiyaçlarını belirlemede önemli ipuçları sunuyor” ifadelerini kullandı.
Aynı besinin kan şekeri üzerindeki etkisinin kişiden kişiye farklılık gösterebildiğini belirten Kürüm, bu nedenle bireysel ihtiyaçlara uygun beslenme planlarının önem taşıdığını vurguladı.
Şeker oranı yüksek içeceklerin ve yoğun işlenmiş gıdaların sık tüketilmesinin kan şekeri kontrolünü zorlaştırabileceğine işaret eden Kürüm, sebze, baklagil, tam tahıl, kaliteli protein ve sağlıklı yağları içeren dengeli öğünlerin önemine dikkat çekti.
GLP-1 İLAÇLARI KULLANANLAR KAS KAYBINA DİKKAT!
Diyabet ve kilo yönetiminde kullanılan GLP-1 grubu ilaçlara da değinen Kürüm, kilo kaybı sürecinde yalnızca tartıdaki değişimin takip edilmemesi gerektiğini söyledi.
Kürüm, “GLP-1 ilaçlarıyla kilo kaybı sürecinde yalnızca tartıdaki değişime odaklanmak yeterli değil. Hızlı kilo kaybı ve yetersiz beslenme, kas kütlesinde de azalmaya yol açabiliyor” dedi.
Bu ilaçların hekim kontrolünde kullanılması gerektiğini belirten Kürüm, yeterli protein alımının sağlanması ve vücut kompozisyonunun düzenli takip edilmesinin önemini vurguladı.
Uzmanlar, kilo verme sürecinde kas kütlesini korumak için kişinin sağlık durumuna uygun beslenme ve fiziksel aktivite planının birlikte değerlendirilmesini öneriyor.
KİŞİYE ÖZEL BESLENME PLANI NEDEN ÖNEMLİ?
Diyabet yönetiminde standart beslenme programları yerine bireysel ihtiyaçlara göre hazırlanan planların daha uygun olabileceğini belirten Kürüm, metabolik ölçümlerin doğru yorumlanmasının önem taşıdığını söyledi.
Sürekli glikoz ölçüm sistemlerinin (CGM), gün içerisindeki kan şekeri değişimlerini ve besinlere verilen yanıtları izlemeye yardımcı olabildiğini ifade etti.
Dr. Terziler Longevity Reset Programı kapsamında 10 günlük CGM takibi ve 64 parametreyi içeren kan profili gibi ölçümlerden yararlanıldığını aktaran Kürüm, bu verilerin kişiye özel beslenme planlarının oluşturulmasında kullanıldığını belirtti.
Bununla birlikte sürekli glikoz ölçüm sistemleri ve kapsamlı kan testleri her birey için zorunlu değil. Hangi testlerin gerekli olduğu, kişinin diyabet durumu ve klinik ihtiyaçları doğrultusunda sağlık uzmanları tarafından belirlenmeli.
DİYABET RİSKİNİ AZALTMAK İÇİN 7 ÖNEMLİ ÖNERİ
Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, diyabet riskini azaltmak ve kan şekeri dengesini desteklemek için günlük yaşamda uygulanabilecek önerilerini paylaştı.
1. Kan şekeri değerlerinizi kontrol ettirin. Özellikle risk grubundaki kişiler, hekimlerinin önerdiği aralıklarla açlık kan şekeri ve HbA1c testlerini yaptırmalı.
2. Şekerli içecekleri azaltın. Şeker içeren içeceklerin ve yoğun işlenmiş atıştırmalıkların sık tüketiminden kaçının.
3. Lifli besinlere ağırlık verin. Sebze, kuru baklagil ve tam tahılları günlük beslenmenize dahil edin.
4. Protein ve sağlıklı yağları ihmal etmeyin. Balık, zeytinyağı ve uygun miktarda çiğ kuruyemiş gibi besinleri dengeli öğünlerde tercih edin.
5. Porsiyon kontrolüne dikkat edin. Yalnızca besinlerin türünü değil, tüketilen miktarı ve öğün düzenini de göz önünde bulundurun.
6. Düzenli hareket edin. Fiziksel aktivite, vücudun insülini daha etkili kullanmasına ve metabolik sağlığın desteklenmesine yardımcı olabilir.
7. Popüler diyetleri bilinçsizce uygulamayın. Özellikle diyabet tanısı bulunan veya kan şekerini düşüren ilaçlar kullanan kişiler, aralıklı oruç ve benzeri beslenme değişikliklerini sağlık uzmanına danışmadan uygulamamalı.
TİP 2 DİYABET ÖNLENEBİLİR Mİ?
Tip 2 diyabetin ortaya çıkmasında genetik yatkınlık, yaş, kilo, beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite düzeyi gibi birçok faktör rol oynuyor.
Sağlıklı yaşam alışkanlıkları, özellikle yüksek risk taşıyan bireylerde tip 2 diyabet gelişme olasılığının azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
Dengeli beslenme, düzenli hareket, yeterli uyku ve gerektiğinde kilo yönetimi bu yaklaşımın temel unsurları arasında bulunuyor.
Ancak tip 1 diyabet ile tip 2 diyabetin oluşum mekanizmaları farklı olduğu için aynı önleme yaklaşımının bütün diyabet türleri için geçerli olmadığı unutulmamalı.
“HEDEF, ÖMÜR BOYU SÜRDÜRÜLEBİLECEK ALIŞKANLIKLAR”
Dünya Diyabet Günü dolayısıyla açıklamalarda bulunan Orçun Kürüm, beslenmede katı kurallar yerine sürdürülebilir alışkanlıkların benimsenmesi gerektiğini belirtti.
Kürüm, “Uzun ömür odaklı beslenme, katı ve sürdürülemez kurallardan oluşan bir sistem değil. Hedefimiz, kişinin sosyal hayatından kopmadan ömür boyu sürdürebileceği alışkanlıklar kazanması” ifadelerini kullandı.
Diyabet riskinin erken dönemde belirlenmesinin önemine dikkat çeken Kürüm, düzenli sağlık kontrolleri, kişiye uygun beslenme ve hareketli yaşamın sağlıklı yaş alma sürecinin temel parçaları olduğunu vurguladı.
