Ülkemizde döviz kurları ile ilgili sürekli olarak yapılan konuşmalar ve tahminler var. Peki döviz kurları niçin bu kadar önemlidir?
Öncelikle biz döviz kurunu Amerikan Dolarına göre endeksli görürüz. Örneğin, Avro ile TL kurunu hesaplarken Amerikan Doları ile Avro kurunu alır, bunu TL ile çarparız.
ÖRNEK: 1 Avro = 1.05 Amerikan Doları ise ve 1 Dolar = 10 TL ise 1 Avronun TL cinsi değerini bulmak için; 10 x 1.05 yapıp 10.5 buluruz. Yani bu örnekte 1 Avro = 10.5 TL
Bu bilginin ardından konumuza dönelim. Eğer kapalı bir ekonomi değilseniz (geçmişin Sovyetleri veya Doğu Avrupa ülkeleri gibi) yurt dışı ile ticaret yaparsınız. Ancak Dünya’da rezerv para büyük ölçüde Amerikan Dolarıdır. Yani ticareti genelde Dolarla yaparsınız. Elbette Avrupa ile Avro, Rusya ile Ruble cinsinden ticaret yapılabilir ama büyük ölçüde Dolar ticarete hakimdir. Bu yüzden döviz kurları bizim için önemlidir.
Eğer döviz kurları olması gerekenin altında ise TL fazla değerli olur. TL’nin fazla olması uluslararası ticarette bir dezavantajdır. İhracat bu dönemde azalır, ithalat artar çünkü TL değerlidir. Bu durum dış ticaret açıklarına yol açabilir ve cari dengeyi bozabilir.
Eğer döviz kurları olması gerekenin üstünde ise TL aşırı değersiz olur. Böyle bir durumda enflasyon genelde çok hızlı bir şekilde artar. Alım gücü azalır ve ülkedeki iş gücü çok ucuz hale gelir. Örneğin, 2001 yılı sonrası Türkiye’deki şirketler çok ucuz bir noktaya gelmiş ve yabancılar bu şirketleri adeta kapışmıştı.
Ayrıca unutulmaması gerek bir şey piyasanın gizli elidir. Yani ucuz veya pahalı fiyatlanan her şey eninde sonunda olması gereken fiyata döner. TL’nin aşırı değersiz olması burada TL’nin değerli olmasından çok daha avantajlıdır çünkü TL’yi ucuz tutmak için daha masrafsızdır. TL ucuz olduğu için dolar satılır ve TCMB bu dolarları toplayarak devam edebilir. Elbette bu bir sorundur ancak daha sürdürülebilirdir. Diğer yandan aşırı değerli olması için TCMB’nin dolar satması gerekir çünkü piyasada dolara bir talep vardır. Bu durum rezerv azalmasına sebep olur ve sürdürülemezdir.
İşte döviz kurları bu yüzden önemlidir.
