Doğuştan sağ arka yüzgeci olmayan caretta caretta, Akdeniz’in en büyük yuvalama alanı Antalya Belek kumsalında kumu kazamayınca yumurtalarını hafif çukur bir yere bıraktı.
Ekolojik Araştırmalar Derneği ekipleri yumurtaları derin çukura gömerek kapattıktan sonra, ilk defa doğuştan engelli bir deniz kaplumbağasına uydu izleme cihazı taktı. ‘Doa’ adı verilen caretta, denize uğurlandı.
Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü, Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün iş birliğiyle 32 yıldır Belek Turizm Yatırımcıları Birliği desteğiyle Ekad tarafından 29,5 kilometrelik Belek kumsalında Deniz Kaplumbağalarını Koruma Projesi yürütülüyor.
Doğuştan Engelli Caretta
Koruma projeleri kapsamında, Akdeniz havzasında hem Türkiye’de hem de birçok ülkede 100 civarında deniz kaplumbağası uydu izleme cihazlarıyla takip ediliyor. Caretta caretta türü deniz kaplumbağalarının Akdeniz sahillerindeki en büyük yuvalama kumsalı Antalya Belek’te, bir ilk yaşandı. Doğuştan engelli bir caretta carettaya uydu izleme cihazı takıldı. ‘Kaplumbağa Dostu Turizm Sertifikası’ kapsamında 5 bin dolarlık uydu izleme cihazı takılan deniz kaplumbağasına, ‘Doa’ adı verildi. Doa ile birlikte toplam 3 carettaya uydu izlime cihazı takıldı.
Kaplumbağaların 5 bin dolarlık uydu izleme cihazlarına sponsor olan ve kıyı kullanımında hem yuvaların korunması hem de en az 50 metre boş alan bırakılması, yavru carettaların ölümündeki en büyük sebep gece ışıklandırmada kırmızı ışık uygulaması gibi birçok önlemler alan 3 otele, ‘Kaplumbağa Dostu Turizm Sertifikası’ takdim edildi. Deniz kaplumbağaları ‘Robin Turtle’, ‘Crystal’ ve ‘Doa’nın denize uğurlandığı törende Vali Yardımcısı Salih Yüce ve Ekad Başkanı Hacettepe Üniversitesi’nden Dr. Ali Fuat Canbolat tarafından otellerin yetkililerine, ‘Kaplumbağa Dostu Turizm Sertifikası’ ve plaket takdim edildi.
Yuvasını Gönüllüler Kazdı
Doa ismi verilen yetişkin carettanın sağ arka yüzgecinin olmadığını belirten Dr. Ali Fuat Canbolat, “Biz bu bireyi önceki akşam yuva açmaya çalışırken gördük” dedi. Doa’nın Boğazkent kumsalında yuva açmaya çalışırken çok zorlandığını kaydeden Dr. Canbolat, “Maalesef yumurtaları bırakmak için kumsalda yuvayı açamadı. Çünkü tek üyesi (yüzgeç) var ve deniz kaplumbağaları yuvalarını yaklaşık 50 santim derinlikte olacak şekilde arka üyeleriyle açar. Ve arka üyesinin bir tanesi olmayan hayvan yuvayı açamadı.
Yumurtalarını bıraktı, ama nereye bıraktı? Açamadığı yuvanın üzerine, yani yüzeye bıraktı. Yuvayı açıp, yumurtaları gömdük” diye konuştu.
Yaşamak İçin Savaş Veriyor
Bu tip bireylerin doğada yaşayabilmesinin kolay olmadığını kaydeden Dr. Canbolat, “Biz de uydu izleme cihazı taktık. Denizdeki yaşamının nasıl olduğunu merak ediyoruz. Yani göç edebilecek mi? Deniz kaplumbağaları yüzerken ön üyelerini kullanıyor.
Arka üyeleri bir nevi dümen görevi görüyor. Takıp takmamakta kararsızdık ama takmaya karar verdik. En azından yuva yapmaya çalıştığını gördük. Başaramadı ama hala hayatta, hala yaşamak için savaş veriyor.
Bu anlamda biz bunu değerli bulduk ve uydu izleme cihazına bu nedenle taktık. Şimdi denizde ne yapacağını merakla takip etmeye çalışacağız” dedi.
Büyük Bir Tesadüf
Doğuştan engelli deniz kaplumbağasının veteriner kontrolünde röntgenini çektiklerini anlatan Dr. Canbolat, “Röntgen sonuçlarına göre doğuştan sağ arka üyesi yok. Hiçbir şekilde kemik gelişimi olmamış. Daha önce kısa üyeli hayvanlarla karşılaştık ama bu çok enteresan oldu. Hayvanı akşam o halde görmek enteresan oldu.
Onun denk gelmesi öyle kolay bir şey değil. Her zaman uydu izleme cihazınız olmaz. Cihazınız olsa bile böyle bir bireyle karşılaşamazsınız. Büyük bir tesadüf oldu.
Bir nevi engelli bir deniz kaplumbağasının yaşam savaşının nasıl olduğunu anlatmaya çalışacağız” diye konuştu.
Antalya Bunu Hak Etmiyor
Yaralı caretta carettaların dünyanın en büyük yuvalama kumsallarına sahip Antalya ve Belek’te tedavi ve rehabilitasyon merkezi olmamasının büyük eksiklik olduğuna dikkati çeken Dr. Ali Fuat Canbolat, “Yaralı birçok deniz kaplumbağasıyla karşılaşıyoruz. Tedavileri ve rehabilitasyonları yapıldıktan sonra yaşamlarına devam edebilenler var. Aldığı darbenin yeri, şiddetine göre değişiyor. Antalya’da rehabilitasyon merkezi açılabilsin diye 15 yılımı verdim, epey yol kat ettik ama sonuç yok maalesef.
Burada yaralı bir hayvan bulduğumuz zaman Dalyan’a götürmek zorundayız, 350 kilometre uzağa. Antalya bunu hak etmiyor” dedi.
