Kireçlenmenin Sinsi Nedeni: Diz Ön Çapraz Bağ Parsiyel Yırtıkları
Dizde baş gösteren sorunların ileriki zamanlarda yaşanma ihtimali yükselen kireçlenme riskini daha fazla tetiklediği yönünde araştırmalar mevcut. Özellikle sportif aktivite sırasında çok sık rastlanılan bir sakatlık olan ön çapraz bağ yırtıklarından dolayı yaşanılan eklem sakatlığı gençler arasında çok yaygın. Isınmadan ve kontrolsüz yapılan halı saha futbol maçlarında ön çapraz bağ yırtıkları sıklıkla karşılaşılan problemler arasında yer alır. Sakatlık sonrası gereken tedavinin uygulanmaması erken dönem kireçlenme ihtimalini artırır.
Ön Çapraz Bağ Yırttıkları
Ön çapraz bağlar diz ekleminde bulunur. Ön ve arka çapraz bağlar birbirine bağlı şekildedir. Bacak hareketinin kontrollü bir şekilde olmasını sağlar ve dizi sabit tutar. Yüksek tempoya sahip birçok sporla ilgilenen hemen herkesin ön çapraz bağ kopması yaşama ihtimali yüksektir. Dikkatsizlik ve ani hareket sonucu yaşanan kopmanın nedeni, ayak zemine sabitlenmişken diz üzerinde vücudun aniden dönmesidir. Özellikle halı sahada yaşanan bu durumun sebebi çivili futbol ayakkabısının halıya iyice oturması ve hareket kısıtlamasına yol açmasıdır. Yüksek tempo anında bunu düşünmeden ani dönüşler yapan kişinin ön çapraz bağları yırtılır.
Ön çapraz bağ yırtılma anında kopmaya benzer bir his duyulabilir. Bu hissi yaşadığını anlayan kişinin dizi birkaç saat sonra şişebilir. Dizin şişmesine yol açan neden kopan bağdan dolayı yaşanan kanamadır. Bu durumu yaşayan kişilerin hemen hekime gitmelerinde fayda var. Kopmanın yaşandıktan sonraki birkaç hafta içerisinde şişlik ve ağrıların kendiliğinden geçmesi mümkündür.
Böylece diz yeniden hareket kabiliyetini kazanır ve bir toparlanma hissedilir. Ancak bu süreçten sonra tam bir iyileşme yaşanmadıysa dizde boşalma, yürüme zorlukları ve dizde güvensizlik denilen durumla karşılaşılır. Koşma, merdiven çıkmada zorlanma yaşanılır. Bu durum ön çapraz bağ yırtığının ciddi olduğuna işaret eder. Ön bağla beraber menisküs de zarar görmüş olabilir.
Ön Çapraz Bağ ve Menisküs
Aşırı tempo sonucu yaşanılan ani hareketten olumsuz etkilenen ön çapraz bağ yırtığıyla birlikte menisküs de zarar görmüş olabilir. Bu durum sıklıkla yaşanılan ve muayene ile teşhis edilebilen bir genel bir vakadır. Dizde ön bağ yırtığından farklı bir yaralanmanın olup olmadığı MR ile anlaşılır. Böylece kıkırdak yapının durumu, diğer bağların yapısı, menisküs ve kemikler hakkında doğru veriler elde edilir.
Kireçlenme Risk Durumu
Ön bağ yırtığı ile kıkırdak dokunun yapısının zarar görme ihtimali vardır. Bunun anlaşılması için gereken tetkikler yapılır. Akut dönemde hasar tespit edilebilir, kronik dönemde dizde yaşanılan güvensizlik ve boşalma gibi belirtilerde ise artma gözlenir. Ön çapraz bağın fonksiyonunu yapamıyor olması, eklemin doğru çalışmasını da engelleyici bir durum yaratır. Bu da kıkırdak yapının normalden daha fazla yük altında kalması gibi bir durum yaşanmasına sebebiyet verir. Sonuç olarak artrit yaşanma ihtimali yükselir.
Ön bağ yırtığı tedavi edilir ve diz sıkılığı yeniden sağlanırsa hem menisküs hem de kıkırdak doku koruma altına alınmış olur. Ancak aksi bir yol tercih edilince kıkırdak yapıda on sene gibi bir süreç içerisinde yüzde 50 gibi bir oranla dejenere tespit edebilmek mümkün olabilir. Önemli olmayacak ön bağ yırtıkları tedavi edilmeyebilir. Bu tür yırttıklar, kişinin gündelik hayatını etkilemeyen cinstendir. Ancak kişinin yine de sportif faaliyetlerden uzak durmasını gerekli kılar.
Ön çapraz bağ kısmi yırtıkları
Ön çapraz bağ iki parçadan olur. Anteromedial ve posteriolateral parça Dizin bulunduğu fleksiyon durumu ve torsiyonel kuvvete bağlı olarak bir lif femura yapıştığı yerden ayrılır. Kalan parça zamanla plastik deformasyona uğrarak uzar dizde gevşemeye neden olur. Kısmi yırtıkların sonucunun ne olacağını kestirmek çok zordur. Bazen hasta kova sapı meniskus yırtığı ile gelir bazen kıkırdak zararı ile gelebilir.
Ayak bir çukura bilinçsizse girerse dizin tibia kısmı fazla öne gelir menisküsün arkasına femur kayar Acl yay gibi gerilmiş olur meniskusü ön doğru süpürerek yırtığa neden olur. Parsiyel yırtıkların tanısını koymak gerçekten de zordur. Özelikle Acl için özeleşmiş bir Mr kesiti değilse gözden kaçabilir. Hastaların uzun süre ağrıları varsa ön çapraz bağ şüpheli ise artroskopi yapmakta fayda vardır. Yapılan artroskopi ile gerçekten kopuk olduğu plastik deformasyona uğradığı tesbit edilebilir.
