Dezenformasyon düzenlemesine ilişkin, ‘Basın Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’, TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edildi.
AK Parti İstanbul Milletvekili Abdullah Güler başkanlığında toplanan Adalet Komisyonu’nda, görüşülen teklif hakkında, muhalefet partileri eleştiride bulundu. Bazı maddelerin tekliften çıkarılması istendi. CHP İstanbul Milletvekili Zeynel Emre, basın kartına getirilen düzenlemelerin yanlış olduğunu belirterek, “Bazı itirazlarımızın, endişelerimizin ve kamuoyunda tartışılan, ‘iktidarın basını kontrol altına alma çalışması, basın özgürlüğünü kısıtlaması ya da iktidarın kabul ettiklerinin gazeteci, etmediklerinin değil’ şeklindeki serzenişleri ve bunun bir alt yapısı oluşturuluyor” dedi.
CHP İstanbul Milletvekili İbrahim Özden Kaboğlu da basın kartına yönelik yapılan düzenlemeleri eleştirirken ilgili maddelerin basın özgürlüğü açısından Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasında bulundu ve bazı maddelerin çıkarılmasını istedi.
İYİ Parti Antalya Milletvekili Hasan Subaşı da basın kartı ile ilgili maddelerin tekliften çıkarılması gerektiğini söyledi.
Komisyona katılan Yargıtay 8’inci Ceza Dairesi Üyesi İhsan Baştürk, teklife eleştiride bulundu. 29’uncu madde üzerinden konuşan Baştürk, “Gerek Türk Ceza Kanunu’na gerek özel ceza kanunlarımıza baktığımızda Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen ve iptale gerekçe olarak en sık başvurulan ilkelerden birisi belirlilik ilkesidir. Diğer taraftan teklif metninde yer alan ‘alenen yayma’ ifadesinin ne olduğunun belirlenmesi, uygulamada güçlük doğurabilecek nitelikte görünüyor. Dolayısıyla bu madde sakıncalıdır” dedi.
YARGITAY ÜYESİNE TEPKİ
Teklifte imzası olan MHP Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Feti Yıldız, Yargıtay Üyesi Baştürk’ün eleştirilerine tepki gösterdi. Yıldız Baştürk’e dönerek, “Boş konuşuyorsun, hikaye anlatıyorsun” ifadesini kaydetti.
KOMİSYONU TERK ETTİ
CHP ve İYİ Partili milletvekilleri Yıldız’ın sözlerine tepki göstererek eleştirilere tahammül edemediğini öne sürdü. Söz almadan konuşan CHP İzmir Milletvekili Tuncay Özkan ile Komisyon Başkanı Abdullah Güler arasında tartışma çıktı. Tuncay Özkan konuşmasının kesilmesi üzerine, “Özgürlükleri de mi konuşmayacağız, burada bir yargı üyesi görüşlerini dile getirdi. Konuşmasını, ‘boş’ diye kesmek saygısızlıktır” diyerek komisyonu terk etti. Ardından Yargıtay Üyesi Baştürk de komisyondan ayrıldı. Görüşmelerin ardından, yasa teklifi komisyonda görüşülerek kabul edildi.
Komisyon aşamasından geçen kanun teklifine göre; sahte isim ve hesaplarla yasa dışı içerik oluşturup paylaşma, farklı siyasi düşüncedeki kişilere, herhangi bir alanda rakip olarak gördüklerine, farklı dinlere veya milletlere yönelik küfür, iftira veya hakaret etmek, karalamak ya da itibarsızlaştırmak, nefret ve ayrımcılığa zemin oluşturmayı ortadan kaldırmak amaçlanıyor.
İNTERNET HABER SİTELERİ SÜRELİ YAYIN KAPSAMINA ALINIYOR
İnternet haber siteleri de süreli yayın kapsamına alınacak. İnternet haber sitelerinde, faaliyet gösterdiği iş yeri adresi, ticari unvanı, elektronik posta adresi, iletişim telefonu ve elektronik tebligat adresi, yer sağlayıcısının adı ve adresi, kendilerine ait internet ortamında kullanıcıların ana sayfadan doğrudan ulaşabileceği şekilde ve ‘iletişim’ başlığı altında bulundurulacak. Basın duyurularının ve yargı organlarınca verilen yayın yasağı kararlarının hızlı ve etkin şekilde tebliğinin sağlanması amacıyla süreli yayınların çıkarılması için kaydedilmek üzere verilecek beyanname, Cumhuriyet Başsavcılığı yerine Basın İlan Kurumu’na verilecek.
YAYIN DURDURMA MÜEYYİDESİ UYGULANMAYACAK
Yayın durdurma müeyyidesi internet haber siteleri bakımından uygulanmayacak. İnternet haber sitesinin hükme uymaması halinde Basın İlan Kurumu, 2 hafta içinde eksikliğin giderilmesini veya gerçeğe aykırı bilgilerin düzeltilmesini internet haber sitesinden isteyecek. İstemin yerine getirilmemesi durumunda Basın İlan Kurumu internet haber sitesi vasfının kazanılmadığının tespiti amacıyla Asliye Ceza Mahkemesi’ne başvuracak.
Mahkeme, en geç 2 hafta içinde kararını verecek. Başvurunun kabul edilmesi halinde internet haber siteleri için sağlanabilecek resmi ilan ve reklam ile çalışanlarının basın kartına ilişkin hakları ortadan kalkacak. İnternet haber sitesi için sağlanan hakların ortadan kaldırılması, bu kanun veya ilgili mevzuat uyarınca öngörülen yaptırımların uygulanmasına engel olmayacak.
İnternet haber sitesinde yayınlanan içerikler, gerektiğinde talep eden Cumhuriyet Başsavcılığı’na teslim edilmek üzere, doğruluğu ve bütünlüğü sağlanmış şekilde 2 yıl süreyle muhafaza edilecek. Yargı mercileri tarafından yayının soruşturma ve kovuşturma konusu olduğunun internet haber sitesine yazılı olarak bildirilmesi halinde, bu işlemlerin sonuçlandığının bildirilmesine kadar soruşturma ve kovuşturma konusu yayın kaydının saklanması zorunlu olacak.
BASIN KARTLARI DÜZENLEMESİ
Basın kartı başvurusu, niteliği ve türleri de belirlendi. Basın kartı başvurusu, İletişim Başkanlığı’na yapılacak. Basın kartı, resmi nitelikte bir kimlik belgesi olarak kabul edilecek. Basın kartı çeşitlerinin de tanımları yapıldı.
Basın kartı, Türkiye’de faaliyet gösteren medya kuruluşlarının Türk vatandaşı medya mensuplarına, süreli yayınların sahiplerine veya tüzel kişi temsilcileri ile radyo ve televizyonların yönetim kurulu başkanlarına, medya kuruluşları adına hareket eden ve görev alanı Türkiye’yi kapsayan yabancı medya mensupları ile görev alanı Türkiye’yi kapsamamakla beraber geçici bir süreyle Türkiye’ye haber amaçlı gelen yabancı medya mensuplarına, yurt dışında yayın yapan medya kuruluşlarının, Türk vatandaşı sahiplerine ve çalışanlarına, yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşı medya mensuplarına, medya alanında hizmet veren kamu kurum ve kuruluşlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarının yürüttükleri enformasyon hizmetlerinde çalışan kamu personeline, medya alanında faaliyet göstermeleri şartıyla, sendikalar ile kamu yararına faaliyette bulunduğu tespit edilen dernek ve vakıfların yöneticilerine verilecek.
Basın kartı talep edenlerin başvuruda bulunabilmeleri için 18 yaşını bitirmesi, en az lise veya dengi eğitim kurumundan mezun olması, kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmaması şartı aranacak.
BASIN KARTI KOMİSYONU
Basın Kartı Komisyonu, 9 üyeden oluşacak. Komisyonda, İletişim Başkanlığı’nı temsilen 2 üyenin yanı sıra işçi sendikası şeklinde faaliyet gösteren sendikalardan basın kartı sahibi üyesi en fazla olan sendika tarafından belirlenecek 1 üye ile iletişim fakültesi dekanları veya basın kartı sahibi gazeteciler arasından başkanlıkça belirlenecek 1 üye de yer alacak. Üyelerin görev süresi 2 yıl olacak. Süresi dolan üyeler yeniden seçilebilecek.
Basın kartı sahibi, basın ahlak esaslarına aykırı davranışlarda bulunması halinde ihlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak Basın Kartı Komisyonu’nca uyarılabileceği gibi basın kartının iptaline de karar verilebilecek. Basın kartı sahibinin sahip olması gereken niteliklere sahip olmadığının veya bu nitelikleri sonradan kaybettiğinin anlaşılması nedeniyle İletişim Başkanlığı’nca basın kartının iptali halinde kart almaya engel durum ortadan kalksa dahi iptal tarihinden itibaren 1 yıl geçmedikçe yeniden basın kartı verilmeyecek. Basın ahlak esaslarına aykırı davranışlarda bulunulması nedeniyle basın kartının iptali halinde, iptal tarihinden itibaren 5 yıl geçmedikçe yeniden basın kartı verilmeyecek.
1 YILDAN 3 YILA KADAR HAPİS CEZASI
Endişe, korku veya panik yaratmak sebebiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kimse, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacak. Suçun, failin gerçek kimliğini gizlemek suretiyle veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılacak.
BTK’YA YETKİ VERİLİYOR
Türkiye’deki herhangi bir mevzuata tabi tutulmadan sunulan bu hizmetler, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından yetkilendirilen ve benzer hizmeti sunan işletmeciler açısından haksız rekabet oluşturduğu için BTK’ya bu hizmetlere ilişkin gerekli düzenlemeleri yapma ve ilgili tedbirleri alma hususunda yetki veriliyor. Böylelikle, BTK tarafından yetkilendirilen işletmecilerin, ilgili mevzuat çerçevesinde kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesini teminen tüketici hakları, kişisel verilerin korunması, hizmet kalitesi, raporlama, mali yükümlülükler gibi bazı yükümlülüklere tabi tutulması amaçlanıyor.
Yalan haberin vardığı nokta ve etkileri dikkate alınarak dezenformasyonla mücadele kapsamında bir taraftan idari tedbirler güçlendirilirken diğer taraftan 5237 sayılı Kanunun ‘Kamu Barışına Karşı Suçlar’ bölümünde ‘Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma’ başlığıyla müstakil bir suç ihdas ediliyor. Bu doğrultuda, sırf halk arasında endişe, panik yaratmak amacıyla, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilginin, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayılması suç olarak düzenleniyor.
Böylelikle failde özel kast, gerçeğe aykırı bilgide özel nitelik ve eylemde elverişlilik aranacak. Teklifle; internet haber sitelerinde cevap ve düzeltme hakları açık bir şekilde teminat altına alınıyor ve içeriğin yayından çıkarılması ile erişimin engellenmesi durumlarında da düzeltme ve cevap metninin bir hafta süre ile yayınlanmaya devam edileceği belirleniyor.
