Ticaret Bakanlığı, Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremlerin 3’üncü yıl dönümüne ilişkin, “Deprem bölgesine 3,6 trilyon lira ekonomik destek sağlandı” açıklamasını yaptı.
Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş ve 20 Şubat 2023’te Hatay merkezli gerçekleşen depremlerin Türkiye’ye asrın felaketini yaşattığı belirtilerek, “Bugün üçüncü yıl dönümünü idrak ettiğimiz asrın felaketinin ardından Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde devletimizin, aziz milletimizin ve sivil toplum kuruluşlarımızın el ele, depremi yaşayan insanlarımızın yardımına koşması millet olarak olağanüstü zamanlarda ecdadımızın gösterdiği üstün dayanışmanın bir tezahürüdür. Asrın felaketinde 120 bin kilometrekarelik bir alanda 11 ilimizde 14 milyondan fazla insanımız etkilenmiş maalesef 53 bin 697 canımız yitip gitmiştir. Bu canlarımızı geri getiremeyiz ama bölgedeki hayatı eskisinden daha yaşanabilir kılmak bizim elimizdedir. Bizim de hükümet olarak Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde yaptığımız budur” denildi.
‘3,6 TRİLYON LİRA HARCAMA GERÇEKLEŞTİRİLDİ’
Depremlerin ardından geçen 3 yılda deprem hasarlarının telafisine ilişkin tüm kurum ve kuruluşlarla çalışmaların yoğun şekilde sürdürüldüğü ve bölgenin yeniden inşasıyla ekonomik ve sosyal hayatın iyileştirilmesine yönelik çalışmalarda büyük ilerleme sağlandığı vurgulanarak, “Afetin yaşandığı ilk andan itibaren afetin etkilerini azaltma, kamusal altyapı hizmetlerinin idamesini sağlama ve bölge halkı ve ekonomisinin desteklenmesine yönelik çeşitli düzenlemeler süratle devreye alınmıştır. Asrın felaketinin yol açtığı kayıp ve zararın telafi edilmesine ilişkin 2023-2025 yılları döneminde toplam 3,6 trilyon TL tutarında harcama gerçekleştirilmiştir. 2026 yılı bütçesinde toplam 653 milyar TL kaynağı ise deprem bölgesinde yaşayan vatandaşlarımızın ihtiyaçlarının ve depremlerin yol açtığı hasarların giderilmesi için ayrılmıştır” ifadelerine yer verildi.
‘İNSANİ YARDIM VE LOJİSTİK FAALİYETLER ETKİN ŞEKİLDE YÜRÜTÜLDÜ’
Ticaret Bakanlığı’nın, asrın felaketinin ilk anından itibaren koordinasyon, lojistik, gümrük, ticaret, denetim ve finansman alanlarında aldığı hızlı ve kapsamlı tedbirlerle deprem bölgesinde ekonomik ve ticari hayatın kesintisiz şekilde sürdürülmesine katkı sağlandığı işaret edilerek, “Bakanlığımız asrın felaketinin hemen akabinde Afet Koordinasyon Merkezi kurmuş ve gerek merkez gerekse taşra teşkilatlarıyla derhal deprem bölgesine intikal etmiştir. Daha asrın felaketinin ilk saatlerinde Ticaret Bakanlığı’na bağlı gümrük ve serbest bölge teşkilatları ile ticaret il müdürlükleri harekete geçerek kamu personelimizin sağlığı, kamu binalarında meydana gelen yıkım/hasar ve bölgede ticaretin ne şekilde etkilendiğine ilişkin durum tespitine başlamışlardır. Asrın felaketinin ilk gününden itibaren kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının koordinasyonu sağlanarak insani yardım ve lojistik faaliyetler etkin şekilde yürütülmüştür” değerlendirilmesinde bulunuldu.
‘FAHİŞ FİYAT ARTIŞLARINA CEZA UYGULANDI’
Deprem sonrası barınma ihtiyacının karşılanması amacıyla prefabrik yapılarda gümrük vergilerinin geçici olarak sıfırlandığı, ayrıca depremden etkilenen ticari işletmelere yönelik mali ve idari kolaylıklar hayata geçirildiği hatırlatılarak, “Diğer taraftan, deprem bölgesinde fahiş fiyat artışlarına karşı yoğun denetimler gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte, deprem bölgesinde acil ihtiyaç duyulan ürünlerin fiyatları yakından takip edilmiş olup yapılan denetimlerde söz konusu ürünlerin fiyatlarında fahiş artış yapan 331 e-satıcı hakkında Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu eliyle yaklaşık 79 milyon TL idari para cezası uygulanmıştır. Yine, hazır beton ve çimento fiyatlarında fahiş fiyat artışı yapan 39 işletme hakkında Kurul tarafından 54 milyon TL idari para cezası uygulanmıştır.
Ticari hayatın normalleşmesi için rekabet ihlalleriyle mücadele edilmiş ve destekleyici kampanyalar hayata geçirilmiştir. Öte yandan, bölgedeki iş dünyası temsilcilerine dönük çok sayıda ziyaret gerçekleştirilmiş ve gerek tedarik zincirinde gerekse deprem sonrası ticari hayatın olağan akışına dönmesi sürecinde karşılaşılabilecek rekabetçi sorunların tespiti için bir sektör incelemesi başlatılmıştır. Süreç içerisinde alınan şikayetler doğrultusunda, 40’ın üzerinde teşebbüse, fiyat tespiti, bölge/müşteri paylaşımı ve çalışan ücretlerinin birlikte belirlenmesi gibi davranışlar yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesini ihlal ettikleri gerekçesiyle toplamda yaklaşık 610 milyon TL idari para cezası uygulanmıştır” denildi.
‘DEPREM YARDIMLAŞMA SEFERBERLİĞİ DÜZENLENDİ’
Deprem bölgesinde esnaf ve tacirlerin ticari faaliyetlerini desteklemeye yönelik dayanışma, e-ticaret ve sürdürülebilir toparlanma programları hayata geçirildiği anımsatılarak, “Ayrıca, depremzede vatandaşlarımızın temel ihtiyaçlara erişimin kolaylaştırılması ve bölgedeki esnaf ve tacirlerin ticari faaliyetlerinin desteklenmesi amacıyla gönüllülük esasına dayalı olarak ‘Deprem Yardımlaşma Seferberliği’ düzenlenmiş olup seferberlik kapsamında toplam 4 milyon 718 bin 201 adet ürün satışı gerçekleştirilmiş, satılan ürünlerin toplam bedeli 397 milyon TL’yi aşmıştır.
Ayrıca, 15 Mart 2024 tarihinde Bakanlığımız ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından depremden etkilenen 11 ile yönelik ‘Elektronik Ticaretle Birlikte Çok Daha İyiye (E-Birliktelik) Kampanyası’ kampanyası düzenlenmiştir. Üç ay süren kampanyaya 12 bin işletme katılım sağlamış ve yaklaşık 21 milyon TL destek sağlanmıştır. 2026 yılı itibarıyla deprem bölgesinde ticaretin kalıcı ve sürdürülebilir biçimde yeniden güçlendirilmesi amacıyla Bakanlığımız koordinasyonunda ‘Yanındayız Projesi’ hayata geçirilmiştir” ifadelerine yer verildi.
‘KAPSAMLI DESTEK MEKANİZMALARINI HIZLA DEVREYE ALDIK’
Ticaret Bakanlığı’nın, deprem bölgesinde üretim, istihdam ve ihracatı merkeze alan güçlü destek mekanizmalarıyla ekonomik toparlanmanın kararlılıkla sürdürülmesine katkı sağladığı vurgulanarak, şöyle denildi:
“Ticaret Bakanlığı olarak, depremin hemen ardından üretim, istihdam ve ihracat başta olmak üzere ekonomik hayatın yeniden canlandırılması amacıyla kapsamlı destek mekanizmalarını hızla devreye aldık. Bu çerçevede yürütülen politikaların somut sonuçları, depremden doğrudan etkilenen 11 ilimize yönelik yapılan ‘Asrın Felaketi’nin Üçüncü Yılında Deprem İllerinin İhracat Performansının Telafi Süreci’ raporuyla ortaya konulmuştur. Deprem bölgesinde ihracat performansı, destek mekanizmalarıyla yeniden yükselişe geçmiştir. Deprem bölgesi illerinin toplam ihracatı 2023 yılında 22 milyar 991 milyon dolarken, 2024 yılında 24 milyar 228 milyon dolara, 2025 yılında ise 25 milyar 10 milyon dolara yükselmiştir. Deprem bölgesindeki illerimizin ihracatta yeniden yükselişe geçmesi, aziz milletimizin dirayetinin ve Türkiye’nin sarsılmaz üretim gücünün açık bir göstergesidir. Gaziantep’ten Hatay’a, Adana’dan Kilis’e uzanan bu başarı; Türkiye Yüzyılı’nın üretimle, emekle ve alın teriyle yazılan sayfalarından biridir. Tüm bu çalışmalar neticesinde deprem bölgesi illerinin toplam ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,2 oranında artmıştır.”
‘FİRMALARA 2,19 MİLYAR DOLAR KREDİ KULLANDIRILDI’
Deprem bölgesindeki ihracatçıların faaliyetlerinin devamı için yüksek tutarlı kredi destekleri sağlandığı belirtilerek, şu ifadelere yer verildi:
“Deprem bölgesindeki ihracatçılarımızın ticari faaliyetlerini devam ettirebilmeleri amacıyla 2023 yılında kredi vade uzatımı ve kredi kullandırımı olmak üzere toplam 1,65 milyar dolar, 2024 yılında ise toplam 2,3 milyar dolar kredi desteği sağlanmıştır. 2025 yılında deprem bölgesi firmalarına toplam 2,19 milyar dolar kredi kullandırılmıştır. Esnaf ve sanatkarlarımızın nakit akışının korunması amacıyla faiz indirimli kredi ve borç yapılandırma destekleri uygulanmıştır. Diğer taraftan, depremden zarar gören illerimizde ekonomik ve sosyal hayatın canlandırılmasına katkı sağlanması ve esnaf ve sanatkarlarımızın nakit akışlarının korunması için bölgeye, kredi ve kefalet kooperatiflerimizin kefaletiyle, Halkbank kaynaklarından toplam 6,7 milyar TL tutarında faiz indirimli kredi kullandırılmıştır.
2024 yılında bu destek 18 milyar TL’ye, 2025 yılında ise 29,5 milyar TL’ye ulaşmıştır. Bunun yanında esnaf ve sanatkarlarımızın Halkbank’a olan vadesi gelmemiş faiz indirimli kredi taksitleri için 2 kez 6’şar aylık erteleme imkanı hayata geçirilmiştir. Türkiye ekonomisi 2023 yılında yaşanan asrın felaketine rağmen güçlü görünümünü koruyarak yüzde 5 oranında büyüme kaydetmiştir. Deprem bölgesinde iktisadi faaliyeti canlandırmaya yönelik hızla uygulanan tedbirler ve yeniden yapılanma faaliyetlerinin desteğiyle beklentilerin üzerinde bir büyüme gerçekleşmiştir. Deprem bölgelerinde milli gelir 2023 yılında yaklaşık 112,9 milyar dolar olurken 2024 yılında 140,9 milyar dolara yükselmiştir.”
