İzmir’de yaşayan ve endemik bir tür olan deniz çayırı tohumlarının potansiyelini araştıran lise öğrencileri, Karaburun’un kırsal Eğlenhoca Mahallesi’nde bulunan tohumlar için Umut Tohumu Projesi’ni hazırladı. Dünyada giderek artan su kıtlığına bağlı olarak tahıl üretiminin azalacağını anlatan öğrenciler, deniz çayırı tohumunun ununu kullanarak hazırlanan ekmeklerin tadına baktı.
Lise öğrencilerinden oluşan Sürdürülebilir Kalkınma Gençlik Liderleri Eğitim Programı (Sügep) üyeleri, buğday, arpa ve mısır üretiminin azalmasına karşı harekete geçti. Karasal üretimde yaşanan risklere karşı alternatif bir gıda kaynağına odaklanan öğrenciler, Karaburun’un kırsal Eğlenhoca Mahallesi kıyılarına mayıs ve haziran aylarında vuran endemik deniz çayırı tohumlarını mercek altına aldı. ‘Umut Tohumu’ adı verilen proje kapsamında yapılan saha çalışmasında, tohumlardan elde edilen unla hazırlanan ekmeğin tadımı gerçekleştirildi.
‘Deniz Çayırları Çok Önemli Bir Yere Sahip’
Sügep Akademi Başkanı Mehmet Umut Dilsiz, Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre tahıl üretiminde düşüş yaşandığını belirterek, kuraklığın temel etken olduğunu söyledi. Deniz çayırlarının karbon tutucu özelliği bulunduğunu ve ekosistem açısından önemli olduğunu kaydeden Dilsiz, mayıs-haziran aylarında kıyıya vuran tohumların sürdürülebilir şekilde değerlendirilebileceğini ifade edip, “Deniz çayırları çift yönlü bir avantaj sağlıyor. Hem ekosisteme katkı, küresel ısınmayla mücadelede bizim müttefikimiz olacak hem de bize gıda verecek. Bunun için gerekirse devlet politikaları geliştirilmeli, yerel yönetimler buna kaynak ayırmalı. Çünkü okyanus ekosisteminde deniz çayırları çok önemli bir yere sahip” dedi.
‘Yoğurduk, Pişirdik, Tattırdık’
Eğlenhoca Mahallesi’nde yaşayan Halise Derya (54) ise deniz çayırı tohumlarının geçmişte de kullanıldığını belirterek, gençlere bu bilgileri aktarmak için bir araya geldiklerini söyledi. Derya, “Gençlerimize köyü, toprağı, denizi anlatmak için bir araya geldik. Yoğurduk, pişirdik, tattırdık. Kuraklık, savaşlar, iklim krizi tehlike.
Gençler her durumda suda da karada da aç kalmamayı öğrensin istiyorum. ‘Karasaman’ dediğimiz bitkinin tohumlarını kullanıyoruz, yapraklarını da ziyan etmiyoruz. Kışın narenciyeleri gölge yerde bununla muhafaza ediyor, 5-6 ay saklayabiliyoruz. Denizi sevin, korkmayın, yararlanmayı öğrenin ama korumayı da bilin. Denizi temiz tutalım. Atıklarımızı denize atmayalım. Deniz bizim ikinci hayatımız” diye konuştu.
‘Çözüm Bulmaya Karar Verdik’
İzmir’de yaşayan 10′ uncu sınıf öğrencisi Utku Baysa (15) ise sürdürülebilirlik adına çalışma yapmak istediklerini belirtip, “Dünyada su ve besin kıtlığı artıyor. Çözüm bulmaya karar verdik. Deniz çayırı tohumunun ununu kullanarak besin üretebileceğimizin sonucuna vardık. Su giderek azaldığı için buğday, arpa, mısır üretmemiz daha da zorlaşacak” dedi.
‘Alternatif Tarım Kaynağı’
Projenin amacının başta iklim krizi olmak üzere dünyadaki birçok probleme çözüm bulmak olduğunu anlatan 11’inci sınıf öğrencisi Erdem Çınar Dikbaş (17) ise “Literatür araştırmalarında bulunduk. Bu araştırmaların sonunda da deniz çayırından ekmek yapılabileceğini, alternatif tarım kaynağı olabileceğine ulaştık” ifadelerini kullandı.
‘Yoktan Var Etmeye Çalışmıyoruz, Yaymaya Çalışıyoruz’
Ela Kuyumcuoğlu (16) ise projenin halihazırda olan endemik bir türle alakalı olduğunu dile getirerek, “Bu türün aslında açığa çıkmasını sağlamaya çalışıyoruz. Yoktan var etmeye çalışmıyoruz. Hem protein hem yağ hem de tahıl bakımından dengeli ve zengin bir ürün. Denizcilerin çok sıklıkla kullandığı bir ürün.
Biz ürünü daha çok yaymaya çalışıyoruz. İzmir çevresinde son zamanlarda yaşadığımız su kıtlığına alternatif aramaya çalıştık. Arpa, buğday gibi ürünlerimiz çok yakın sürede tükenecek. Deniz çayırları bunlara alternatif olarak İzmir’in özellikle Karaburun, Mordoğan mevkilerinde mayıs haziran aylarında kıyıya vuran bir ürün” ifadelerini kullandı.
‘Kendimize Görev Edindik’
Ela Gümüş (16) de ‘Umut Tohumları’ projesi ile deniz çayırlarının tohumlarından alternatif bir ürün çıkardıklarına dikkati çekerek, “Bu tohumlar sadece ekmek yapımında değil, balla karıştırdığınız zaman lifleri olan besleyici bir ek gıdaya dönüşebiliyor. Tohumu kullanmanın bir sürü yolu var. İklim krizi varken buna ihtiyacımız vardı. Herkesin bildiği bir şey değil. Geçmişte de kullanılan bu tohumu günümüze taşımak ve bunu insanlara yaymayı da biz kendimize görev edindik” diye konuştu.
