Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tıp Fakültesi Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Dilek Orbatu, okullar açılmadan önce çocukların bağışıklığını korumak için alınması gereken önlemlerle ilişkin, “Yeterli ve dengeli beslenen çocukların ekstra takviye almasına hiçbir zaman gerek olmuyor” dedi.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tıp Fakültesi Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Dilek Orbatu, okulların açılmasıyla birlikte özellikle anaokulu ve ilköğretim çağındaki çocukların evdeki korunaklı ortamdan çıkarak toplu alanlara girdiğini ve bulaşıcı hastalık riskinin bu dönemde arttığını söyledi. Sağlıklı bir çocuğun bağışıklığını artırmaktan ziyade mevcut fizyolojik dengesini korumanın esas olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Orbatu, “Çocuklar evdeki korunaklı ortamlarından birdenbire sosyalleştikleri ve pek çok ortak materyali birlikte kullandıkları ortamlara geçecekler. Sağlıklı bir çocukta önceliğimiz bağışıklığı arttırmak değil fizyolojik koşullarda devamlılığını sağlamak olacaktır. Bağışıklığı güçlendirmek için gereksiz takviye ya da ilaç, hatta bazı antibiyotik kullanımına kadar giden büyük hatalar silsilesinin başlangıcına sebep verebiliyoruz” dedi.
En etkili koruma: Aşılama ve hijyen
Hastalıklarla mücadelede ilk adımın Sağlık Bakanlığı’nın Ulusal Çocuk Sağlığı Aşılama Programı’na uymak olduğunun altını çizen Prof. Dr. Orbatu, “Çocukların yaşına göre aşılarının yapılması için aileleri teşvik ediyoruz. Bunun dışında yeterli ve dengeli beslenme çok önemli. Esas bağışıklık sisteminin düzenli fizyolojik sınırlar içerisinde devamlılığını sağlayan en önemli parametre bu. Yeterli ve dengeli beslenen çocukların ekstra takviye almasına hiçbir zaman gerek olmuyor. Özellikle vitaminler, mineraller ya da diğer tüm besinler belli miktarda protein, karbonhidrat ve esansiyel yağ asitlerinin alınması çocuğun tüm sistemlerinin gelişimi için çok önemli” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Orbatu, çocuklara mutlaka el yıkama alışkanlığı kazandırılması gerektiğini belirtti. Su ve sabunla en az 20 saniye süren yıkamanın yeterli olacağını ifade eden Prof. Dr. Orbatu, suya ulaşılamayan durumlarda yüzde 60’ın üzerinde alkol içeren dezenfektanların kullanılabileceğini ancak sık dezenfektan kullanımını önermediklerini söyledi. Prof. Dr. Orbatu ayrıca bulaşıyı önlemek için öksürürken tek kullanımlık mendil veya dirsek içinin kullanılması gerektiğini, okullarda da ortak çatal, kaşık ve kişisel eşya kullanımının önüne geçilmesinin şart olduğunu dile getirdi.
Uyku borcu ertelenemez
Uyku düzeninin de önemine dikkati çeken Prof. Dr. Orbatu, şöyle devam etti: “Büyüme hormonu başta olmak üzere vücudu destekleyen tüm hormonlar gece salınır. Hafta içi geç saatlere kadar tablet ve telefonla vakit geçiren çocukların uyku açığı hafta sonu kapatılamaz, uyku borcu asla ertelenemez. Belli bir uyku ritminin sağlanması çocuk sağlığı açısından son derece önemlidir. Büyümeyi destekleyen bütün hormonlar gece salınır, bu yüzden uyku çok kıymetli.”
D vitamini ve çinko alımına dikkat
Ailelerin çok sık başvurduğu takviyeler hakkında bilimsel verileri paylaşan Prof. Dr. Orbatu, çocukta bir eksiklik veya yetmezlik yoksa ekstra D vitamini vermenin solunum yolu enfeksiyonları ya da ishalden korumadığını vurguladı. 2025 yılında yayınlanan geniş kapsamlı metaanaliz çalışmalarının da bu tür iddialı bir koruyuculuğun bulunmadığını gösterdiğini söyleyen Orbatu, “Çinko da doğru beslenme ile alınırsa ekstra takviyeye gerek yoktur. Probiyotiklerin de solunum yolu enfeksiyonları için direkt alınması gerekir ya da koruyuculuğu vardır, bağışıklığı tek başına güçlendirir gibi bir iddia bilimsel açıdan yüksek bir iddiadır” dedi.
Tekrarlayan enfeksiyonlarda inceleme şart
Çocuk hekimleri tarafından yapılacak aralıklı kontrollerin ve büyüme eğrilerinin takibinin önemine değinen Prof. Dr. Orbatu, “Sık zatürre ve boğaz enfeksiyonu geçiren, büyüme ve gelişme geriliği olan, tekrarlayan apseleri bulunan veya sık hastaneye yatan çocukların immün yetmezlik açısından detaylı incelenmesi gerekir. Bu tür durumlarda aile öyküsü de mutlaka sorgulanmalı ve uzman hekim takibinde hareket edilmelidir” diye konuştu.
