Muayene, çocuklar için gerçekleştirilen sağlık kontrollerinin temel unsurlarından biridir. Çocuklarda yapılması gereken testler nelerdir?
Yapılan fiziki muayenelerde çocuğun kilo, boy, tansiyon ölçümü yapılır ve vücudun tüm sistemleri değerlendirilir. Fiziki muayenelerde çocuğun rengi ve cildinde döküntüler olup olmadığı gözden geçirilir. Üst solunum yolları kontrol edilir. Bu muayenede çocuğun karın bölgesi de elle kontrol edilerek şişkinlik ve karın için organlarda büyüme olup olmadığı gözden geçirilir. Genital muayene de önemlidir. Bu muayene kasık fıtığı ve inmemiş testis gibi problemlerin olup olmadığı da incelenebilir. Eklemler de fiziki muayenede gözden geçirilir.
Çocuğun oturma şekli, otururken öne eğilip eğilmediği ve bu esnada çocuğun sırtında asimetri olup olmadığı da kontrol edilir. Bu kontrol ile ergenlik döneminde teşhis edilebilecek skolyoz adı verilen omurga eğrilikleri erken dönemde teşhis edilebilir.
- Aşılama kontrolü ve eksik aşı uygulaması
- Demir eksikliği anemisi taraması
- Diş kontrolü
- Fizik muayene ile büyüme ve gelişmenin değerlendirilmesi
- Gerekli görüldüğünde kan şekeri ve kolesterol ölçümü
- Tam idrar tahlili
- Tansiyon ölçümü
Okul öncesi check up çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı tarafından yapılacak ayrıntılı fizik muayene ile başlar. Bu sırada aileden çocuğun geçmişi ile ilgili bilgiler alınır, geçirdiği hastalıklar, özel durumlar, ailesel hastalıklar sorgulanır. Aileler tarafından çocuğun aşı bilgilerini veya aşı kartını doktorla paylaşılmalıdır. Eksik aşılar varsa okul öncesi dönemde mutlaka yapılmalıdır. Bebeklik döneminde aşıları düzenli yapılmış olan çocukların 4-6 yaş aşıları da (difteri-boğmaca-tetanoz-çocuk felci, kızamık-kızamıkçık-kabakulak ve suçiçeği) okul öncesi dönemde yapılmış olması gerekir. Muayeneye başlamadan önce kilo ve boy ölçümü yapılarak çocuğunuzun büyümesi değerlendirilir.
Özellikle sağlıklı beslenme ve obezite ile ilgili önlemler tartışılmalıdır. Ayrıntılı sistemik muayene ve tansiyon ölçümü yapılmalıdır. Son yıl içinde yapılmadıysa tam kan sayımı, demir düzeyi, tam idrar tahlili, kan kolesterol-lipid düzeyi, dışkıda parazit incelemesi, ailesel hikayeye göre açlık kan şekeri, riskli bölgelerde ise kan kurşun düzeyi de bakılabilir. Bu tahlillerin içeriği çocuğun sağlık durumuna ve ailenin hastalık yüküne göre değişebilmektedir. Özellikle okula başlamadan önce veya okulda yapılan göz taramalarında görme tembelliği, şaşılık, yüksek derece kırma kusurları önceden belirlenebilmektedir. Yeni doğan döneminden itibaren yapılan tarama testleri ile işitme sorunlarına erken tanı konulması hedeflenmektedir. Ancak çocuklardaki işitme kaybının çoğu, okul çağından önce gelişir ve hem konuşma hem dil gelişiminde gecikmeye neden olur. Bu nedenle okula başlamadan önce (4-5 yaşlarında) ve okul çağında işitme fonksiyonunun değerlendirilmesi önem kazanır.
Gerek görme, gerekse işitme fonksiyonlarındaki sorunlar, çocuğun okuldaki başarısını, arkadaşları ile uyumunu olumsuz yönde etkilediğinden üzerinde önemle durulması gereken taramalardır. Bazen bu kusurlar okumaya başlamakta isteksizlik, öğrenme güçlüğü, derse ilgisizlik, konsantrasyon bozukluğu şeklinde kendini belli edebilir. Yine okul öncesi dönemde 1 yaşından itibaren ağız hijyeni-diş temizliğine alıştırılmış olan çocukların diş muayenesinin yapılması da önerilmektedir.
Okula yeni başlayan çocukların büyük bir kısmı ilk kez sosyalleştikleri için sık hastalanabilirler. Bu durum ebeveynler için oldukça kaygı vericidir. Okul çağı çocuklarında en sık üst solunum yolu enfeksiyonlarına rastlıyoruz. Öncelikle çocuklarınızı aşısı olan hastalıkların hepsinden aşı yaptırarak korumak gereklidir. Özellikle okul çağı çocuklarının sağlıklı beslenmesi bağışıklık sistemini güçlendirmektedir. Bu nedenle çocukların mutlaka güne dengeli bir kahvaltı ile başlamaları gerekir.
Çocuklarımızın bol sebze, meyve, balık, süt ve C vitamini almasını ve fast food gıdalardan uzak durmalarını öneriyoruz. Çinkonun bağışıklık sistemi üzerinde olumlu etkisi olduğundan, çinko içeren gıdaların tüketilmesi veya doktorunuza danışarak çinko takviyesi kullanabilirsiniz. Okul döneminde de çocuğunuzun fiziksel ve ruhsal sağlığı için uyku düzenine ve düzenli bir hayatının olmasına dikkat etmeniz gerekir. Çocuğunuzun kendisini bazı hastalıklardan korumasını sağlamak için, mutlaka tuvalet hijyenini ve doğru el yıkama alışkanlığını kazandırmalısınız.
