Çocuklarda yalan söyleme nedenleri ve çözüm yolları. Yalan söylemenin olumsuz yönlerini ona kitaplardan veya izleyeceği filmlerden örnekler gösterebilirsiniz.
Çocuklar beyaz veya pembe yalan bilmezler. Çocuklar bir şeyi elde etmek için veya yapmak istemedikleri bir şeyden kaçmak için de yalan söylemeye başvurur. Okul öncesi dönemindeki çocuklar gerçek ile yalanı ayırt edemezler.
Çocuklar ailesi tarafından baskı ve aşırı tepkiyle karşılaşacağını düşünerek, kendilerini güvence altına almaya çalışır.
3–5 yaş arası çocuklar, gerçek ile hayal arasındaki farkı çok net kavrayamazlar. Bazı ihtiyaçlarının giderilmesi için sık sık duygu sömürüsü yapmayı tercih edebilirler. İlgi çekmek için, bir durumdan kaçmak için bilerek isteyerek de yalanı tercih edebilir. Hastalandığı zaman özel bir ilgi ve istekleri yerine geldiği davranışı öğrenen çocuk sürekli başı ağrır, midesi bulanır okula gitmek istemez. Böyle zamanlarda kendinize sormanız gereken soru çocuğuma gereken zamanı ayırıp onunla ilgilenebiliyor muyum?
Çocuklarınızı ilgisiz bırakmayın. Ailesinden ilgi göremeyen çocuklar yalan söyleme alışkanlık haline getirebilmektedir. Onu koşulsuz sevdiğinizi hissettirin.
Özgüveni ve özsaygısı düşük çocuklar, saldırganlık ya da suçluluk duygusu olan çocuklar yalan söylemeyi alışkanlık haline getirir. Ciddi sorunlar ile karşı karşıya kalabilir. Okul içinde öğretmenine veya arkadaşlarına söylediği yalanlar onu topluluk içinde daha utandırıcı bir durumda bırakabilir. Suçlanmamak için saldırganlaşıp çevresine zarar verebilir. Çocuklarınıza yalan söylediği için cezalandırmak yerine yalan söylemeye iten sebebi bulmaya çalışmalısınız.
İyi bir dinleyici olun ve ardından bu davranışının çocuğunuz size yalan söylediğinde kendi duygu halinizi size ne kadar kötü hissettirdiğini ona anlatın. Çocukluk hikâyelerinizden örnekler vererek yalan söylemenin karşılığında insanların bakış açısını ve duygusunu anlatın. Utanç duygusunu samimi bir dille açıklayın. Yalanın güvensizliğe ve zamanla çevresinde onu dinleyecek kişilerin olmayacağını ifade edin.
Yalan söylemenin olumsuz yönlerini ona kitaplardan veya izleyeceği filmlerden örnekler gösterebilirsiniz.
Çocuğunuza güvenin, çocuğunuza sürekli yalan söylüyorsun, sana güvenmiyorum gibi sözlerle etiketlemek onları yalandan geri tutmaz. Bir süre sonra çocuğunuz doğru söylesem de bana inanmıyorsunuz sözleriyle sizi kendinden uzak tutacak ve kendini gizleyecektir. Bir yalan unutmayın ki başka bir yalana gebedir. O yüzden çocuklarınız tedirgin olduğunda sürekli hata yaparak ardı sıra yalanlarla kendini korumaya çalışacaktır. Aşırı tepkiler ve sert cezalar çocuğunuzu yalan söylemeye tetikleyecektir, yalanı ceza almamak için kaçış görecektir ve devam ettirecektir.
Çocuğunuzu yalancı olarak etiketlemeyin. Bu etiketler, olumsuz davranışı teşvik eder, pekiştirir.
Yalanını öğrendiğinizde onları sorguda tutarak saatlerse psikolojik şiddet altında tutmayın. Korkusundan zaten yalan söylemeye devam edecektir.
Bazen de anne babanın fazla mükemmeliyetçi olması çocuğu yalan söylemeye itebilmektedir. Aşırı tutucu, baskıcı ve suçlayıcı ve sorgucu olmaktan vazgeçerseniz çocuğunuzun da yalan söylemekten vazgeçtiğini görebilirsiniz. Yalanını yakaladığınızda o an öfkelenmek, bağırmak çözüm değildir. Yalan söylemek tedavi edilebilir bir durumdur. Bu tutumları dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu gibi problemlerden de kaynaklanabilir. Kendinizi bu durumla baş edemediğiniz zamanlarda mutlaka bir uzmandan veya çocuk psikiyatristlerinden destek almayı ihmal etmeyin.
Çocuğunuzun yalancı olmasını istemiyorsanız; Anne baba olarak önce siz aile içerisinde birbirinize karşı dürüst, açık sözlü ve yalansız bir iletişimde bulunarak, sabırlı ve duygudaşlık duygunuzu göstermelisiniz. Söylediğiniz sözlerin tutarlı olmasına, verdiğiniz sözleri yerine getirerek örnek olmaya özen göstermelisiniz.
