Çocuklarda sosyal fobi / içe kapanma / utangaçlık. Çekingen çocuklar ne gibi özellikler gösterir?
Kişinin kontrolünde olmadan kaçıngan kişilik özellikleri ile kaygı ve stres; günlük hayatı imkansız hale getirebilir. Çekingen davranışlar arasında çocukların yabancı bir ortamda ya da yabancı kişilerin yanında ailesinin yanında sürekli durması, yeni tanıştığı çocuklarla oyun kurmakta zorluk çekmesi iletişim kurmasının zorlaştırır.
Çekingen çocuklar akranları ile ilişki kurmakta zorlanırlar, arkadaşları ile olmaktan uzak yalnız kalmayı tercih ederler, çekinirler. Annelerinin yanından ayrılmazlar. Annelerinden ayrıldıklarında ilk tepkileri ağlama olur. Kendilerini ifade etmekten çekinirler, kendilerine soru sorulduğunda bazen cevaplandırmaktan kaçınırlar, başlarını öne eğerler, göz veya baş hareketi ile tepki verirler.
Çekingenliği ortaya çıkaran sebepler nelerdir?
- Genetik yatkınlık etken olmaktadır.
- Ebeveynin aşırı baskıcı ve otoriter davranış sergilemesi
- Ailenin bakım verenin aşırı koruyucu olması
- Çocuğun okulda başarısızlık korkusu taşıması özgüvenini kıracaktır
- Çocuğun ailesi tarafından ciddiye alınmaması, söylediklerini umursamaması
- Çocuktan yaşının üzerinde beklentiye girilmemeli
- Çocuğun sürekli eleştirilmesi ve akranlari ile kıyaslanip alay küçük düşürücü sözler söylenmesi
- Çocuğun verdiği emeğe karşı tepkisiz duyarsız kalınması
- Çocuğu günlük aktiviteler de başarısını övgüler ile cesaretlendirmemek
Çocuklarda sosyal fobi belirtileri içinde yüz kızarması, titreme, terleme, hızlı nefes alıp verme, dona kalma, ağlama gibi tepkiler vermektedir. Kaygı duydukları ortamlarda, karın ağrısı, mide bulantısı ,kusma gibi rahatsızlıklarda ortaya çıkabilir. Davranışsal olarak sessiz kalma, içine kapanıklık, insanlarla konuşurken göz teması kuramamaya başlar.
Çocuğun utangaç olmaması için anne-baba neler yapmalıdır?
- Yeni ortamlarda oyun alanları, atölye, spor aktivite, sinema, tiyatro alanlarında uyum sağlaması için fırsat verin.
- Tehdit edici olarak algıladığı bir ortama girerken stres hissettiği ağladığı anlarda aşırı zorlayıcı olmamaya dikkat edin, ısrarcı olmayın.
- Çocuğa ve ortama ait çocuğun ilgisini çekecek ve merak duygusunu ortaya çıkaran özelliklere dikkat çekin.
- Utangaçlığı nedeniyle aile içinde, akraba, sınıf arkadaşları içinde eleştirme, suçlama, alay etme gibi tutumlardan kaçının.
- Utangaçlık duygusunu misafirler geldiğinde konuşmak istemediği anlarda sorulara cevap vermek istemediğinde benim kızım oğlum utangaçtır gibi ifadeleri sık sık şikayet olarak başkalarının yanında konuşmayın.
- Sosyal ve kültürel sanatsal kişisel gelişimine destek olacak ortamlarda bulunmasını, yeteneklerini tanıyıp geliştirmesini sağlayın. Yeteneğini keşfedin ve rol model olarak onunla birlikte yer almaya çalışın.
- Özgüvenini destekleyin, zorlamadan her gün bir adım daha gelişimini gördüğünü ifade edin ,yorulup vazgeçtiğinde azarlamayın ,sabırlı davranın ve teşvik edici olarak rol alın.
