Obezite; bireyin vücudundaki yağ dokusunun kas dokusundan daha fazla olması, vücut kitle indeksi değerinin 30’un üzerinde olmasıdır.
Obezite günümüzde çocuk, genç, yetişkin neredeyse tüm yaş gruplarında halkın yaklaşık üçte birinin muzdarip olduğu bir rahatsızlıktır. Genetik, fizyolojik, psikolojik pek çok nedene dayalı olarak, beslenme ve yaşam alışkanlıklarına bağlı ortaya çıkabilmekte ve çocukluktan, bebeklikten hatta anne karnından başlayabilmektedir.
Çocuğun Obez Olup Olmadığı Nasıl Anlaşılır?
Çocukların obez olup olmadığını belirlemek için de vücut kitle indeksinden yararlanılmaktadır. Çocuğun boy ve kilosuna göre hesaplama yapılmaktadır. Bununla birlikte büyüme eğrileri olarak tanımlanan perseltil değerlerine göre tanı konulmaktadır. Vücut kitle indeksi 95 persentilin üzerinde olan çocuklar obez, 85-95 arasında olanlar aşırı kilolu olarak tanımlanmaktadır. Dikkat edilmediği taktirde obezitenin gelişme ihtimaline karşı çocukların aşırı kilolu olması da son derece önem taşımaktadır.
Obezite Çocuklarda Hangi Hastalıklara Neden Olabiliyor?
Obezite çocuklarda ortopedik sorunlar için de risk oluşturmaktadır ki bu sorunlardan biri de bacaklarda eğriliktir. Yine özellikli kız çocuklarında erken ergenlik de çocuklarda obezitenin neden olabileceği önemli sorunlardan biri. Yine çocuğun fiziksel görüntüsü nedeniyle kendini beğenmeme, arkadaşlarından aldıkları tepkiler gibi durumlar nedeniyle içe kapanıklık, depresyon gibi psikolojik sorunlar da gelişebilmektedir.
Çocukta obezite varlığı çocuklukta ve ileriki yaşamda hangi hastalıklara neden olabilir?
Çocukluk yaş grubunda obezite;
- Astım,
- Kan basıncı yüksekliği,
- Diz ve sırt ağrıları,
- Karaciğer problemleri,
- Uyku apnesine neden olabilir.
- Obezitenin ileriki yaşamda yol açabileceği rahatsızlıklar şunlardır:
- Şeker hastalığı
- Kalp hastalığı
- Yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol
- Kanser
- Karaciğerde yağlanma ve siroz
- Eklem problemleri
- Uyku apnesi ve astım
- İnme
Obezite Neden Erken Ergenlik Nedenidir?
Ergenlik yaşı oldukça geniş bir skalayı kapsamaktadır. 8 yaşından 13 yaşına kadar kızlarda, 9 yaşından da 14 yaşına kadar erkeklerde, ergenlik gelişebilir. Dolayısıyla bir kız çocuğunun 10 yaşında da 13 yaşında da ergenliğe girmesi normaldir. Ancak 6-7 yaşında bir kız çocuk 10 yaşında olacağı kiloya eğer 6 yaşında ulaşırsa, vücut “evet ben o kiloya ulaştım, artık ergenliğe girebilirim” diye algılıyor ve ergenlik başlıyor. O nedenle, iri, obez olan çocuklarda özellikle kızlarda erken ergenlik görülebilmektedir.
Erken Ergenlik Çocukta Hangi Sorunlara Neden Olabilir?
Çocukların ergenliğe erken girmesi öncelik final boylarını etkilemektedir. Yani yaşıtları uzamaya devam ederken, çocuğun boy uzaması durur. Kız çocuklarda da adet erken başlayabilir. Ancak bu yaşta çocuk adet görmek için hazır değildir. Ergenlik döneme aynı zamanda ruhsal değişikliklerin de yoğun yaşandığı bir dönemdir. Yaşanan tüm bu değişimlerin erken olması çocuğu da olumsuz etkilemedir. Dolayısıyla tüm bu psiko-sosyal sorunların yaşanmaması için de çocukların ergenliğe zamanında girmesi önemlidir.
Çocukları Obeziteden Korumak İçin Neler Yapmalı?
Hem obeziteden korunmak hem de çocuklarda obezite tedavisinde aile ve hekimin işbirliği içinde çalışması son derece önemlidir. Bunun yanında çocukta anlatılanları anlayabilecek yaştaysa onunla da birebir konuşulması gerekir. Burada amaç obeziteyi ve neden olabileceği sonuçları hem aileye hem de çocuğa doğru aktarabilmektir. Bazı durumlarda ebeveynlerin de obezite soruna olabiliyor. Bu noktada tüm ailenin hem beslenme programını değiştirmeleri hem de gerekiyorsa tedaviye ihtiyaçları olabilmektedir.
Bunun yanında aile ile hekim arasında iyi bir iletişim kurulması değerlidir. Peki çocukların beslenmelerinde nelere dikkat edilmeli? Abur cubur alışkanlığından vazgeçilmeli, porsiyonlar küçültülmeli, evde sebze ve meyve ağırlıklı Akdeniz tipi beslenme düzenin yaygınlaştırılmalı. Ayrıca uyku düzeni de kilo verme sürecinde önemli bir kriter oluşturduğu için çocuğun uyku düzeni bozuksa onun da düzeltilmesi gerekebilmektedir.
Çocuğunuzun obez olmaması için yapabilecekleriniz şunlardır:
- Günde 5 porsiyon sebze ve meyve tüketmesini sağlamalısınız (1 porsiyon sebze: 4 yemek kaşığı sebze yemeği; 1 porsiyon meyve: 1 orta boy elma, armut veya portakal, 3-4 ince dilim karpuz vs.).
- Televizyon, video oyunları ve bilgisayar ile geçirilen süreyi sınırlandırmalısınız.
- Her gün en az bir saat fiziksel aktivite yapmasını sağlanmalısınız.
- İçinde şeker içeren içecekler yedirmemelisiniz (gazoz, kola, meyve suyu gibi).
- Evinize sağlıksız gıdalar almamalısınız (Şeker, çikolata, çips, bisküvi gibi paketli gıdalar, şekerli içecekler).
- Çocuğunuzun yeterli uyku uyumasını sağlamalısınız.
- 3-5 yaş arası 10-13 saat uyku
- 5-12 yaş arası 9-12 saat uyku
- 12 yaş üstü 8-10 saat uyku
Aile olarak sağlıklı beslenme kurallarına uyup çocuğunuza iyi örnek olmalısınız.
Çocuğunuzun boy ve vücut ağırlığını düzenli aralıklarla takip ettirmeli ve obezite değerlerine ulaşmadan gerekli önlemlerin alınmasını sağlamalısınız.
Sağlıklı besinlerin hazırlanması konusunda eğitim almalısınız.
Çocuklarda obezite tedavisinde öncelikle obeziteye neden olabilecek altta yatan hormonal bir sorun olup olmadığı araştırılmaktadır. Eğer böyle bir sonuç tespit edilirse buna yönelik tedavi uygulanmaktadır. Ancak çocukta obeziteye neden olabilecek bir sorun tespit edilmezse, yaşam tarzı değişikliği, beslenme düzeninde değişiklik ve daha hareketli bir yaşamla istenilen sonuçlara ulaşılabilmektedir. Bu noktada bilinmesi gereken en önemli nokta; sabırlı olmaktır. Çünkü çocuklarda obezite tedavisi de bir iki ay içinde tamamlanacak bir olay değildir. Alışkanlıkların yaşam şekli haline getirilmesi gerekmektedir.
