Çocuklarda beslenme alışkanlıkları sadece fiziksel büyümeyi değil, ruh sağlığını ve gelecekteki yeme bozukluğu riskini de doğrudan etkiliyor.
Bayındır İçerenköy Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Uzmanı Dr. Nimtaj Abdullayeva, sağlıklı bir yeme kültürü için ebeveynlerin rol model olmasının “zorlamaktan” çok daha etkili olduğunu vurgulayarak; “Sebzeni yersen tatlıyı hak edersin” yaklaşımının sanılanın aksine çocuğun besinlerle olan ilişkisini zedelediği uyarısında bulundu.
Çocuk ve ergenlerde yeme davranışlarının şekillenmesi, aile sofrasında atılan temellerle başlıyor. Günümüzde giderek artan yeme bozukluklarının önüne geçmek için koruyucu önlemlerin önemine dikkat çeken Bayındır İçerenköy Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Uzmanı Dr. Nimtaj Abdullayeva, ailelere çocuklarının yeme alışkanlıklarını iyileştirecek hayati önerilerde bulundu.
“Beni taklit et, beni dinleme”
Çocukların sosyal öğrenme yoluyla beslenme tercihlerini şekillendirdiğini belirten Uzm. Dr. Nimtaj Abdullayeva, “Ebeveynlerin kendi beslenme tercihleri çocuk için en güçlü modeldir. Sebze tüketmeyen veya öğün atlayan bir ebeveynin çocuğundan sağlıklı beslenmesini beklemesi gerçekçi değildir. Araştırmalar, bir çocuğun yeni bir besini kabul etmesinde, ebeveyninin o besini keyifle tükettiğini görmesinin, baskı kurmaktan çok daha etkili olduğunu gösteriyor,” dedi.
Ödül ve ceza yöntemi ters tepiyor
Yemeklerin bir pazarlık unsuru haline getirilmemesi gerektiğini vurgulayan Abdullayeva, yaygın yapılan hatalara dikkat çekti: “’Ispanağını bitirirsen tabletle oynayabilirsin’ gibi yaklaşımlar, sağlıklı besini aşılması gereken bir ‘engel’, sağlıksız olanı ise ‘değerli bir ödül’ haline getirir. Bu durum, çocukta sağlıksız yiyeceklere karşı aşırı bir arzu oluştururken, yemek zamanını bir stres kaynağına dönüştürür. Sağlıklı beslenme baskıyla değil, güvenli bir ortamla gelişir.”
Sofrada 20 dakika kuralı
Yemek vaktinin sadece karın doyurmak değil, bir iletişim alanı olduğunu hatırlatan Uzm. Dr. Nimtaj Abdullayeva, şu tavsiyelerde bulundu:
- Sosyal Öğrenme: Çocuk yemek yemese bile, aile sofrasında 15-20 dakika oturması, yemek kültürünü edinmesi için yeterlidir.
- Dikkat Dağıtıcılardan Uzak Durun: Televizyon veya telefon eşliğinde yemek yemek, yeme farkındalığını ve tokluk sinyallerini baskılar.
- Sorumluluk Paylaşımı: Ebeveynin görevi sağlıklı seçenekleri sunmaktır; çocuğun görevi ise ne kadar yiyeceğine karar vermektir. Çocuğun “doydum” sinyaline saygı duyulmalıdır.
Sabır ve tekrar şart: 10 kez denemekten vazgeçmeyin
Yeni bir yiyeceğin reddedilmesinin kalıcı bir durum olmadığını belirten Abdullayeva, “Bir çocuğun yeni bir tadı benimsemesi için o besinle 6 ila 10 kez karşılaşması gerekebilir. Ebeveynler sabırlı olmalı ve porsiyonları çocuğun yaşına uygun tutarak bu besinleri farklı zamanlarda tekrar sunmalıdır,” ifadelerini kullandı.
Geleceğin sağlıklı yetişkini aile sofrasında yetişiyor
Sağlıklı beslenmenin bir rutin gerektirdiğini vurgulayan Uzm. Dr. Nimtaj Abdullayeva, üç ana ve iki ara öğünden oluşan bir düzenin önemine değinerek sözlerini şöyle noktaladı: “Evde sağlıksız atıştırmalıkların bulundurulmaması, fast-food tüketiminin sınırlandırılması ve meyve-sebzenin günlük rutine dahil edilmesi çocuk için en büyük yatırımdır. Aile ortamında sürdürülen tutarlı davranışlar, çocuğu sadece bugünün hastalıklarından değil, gelecekteki yeme bozukluklarından da korur.”
