Cezaevlerinde alarm! 414 bin mahpus, kapasite aşıldı

CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından cevaplandırılması istemiyle TBMM Başkanlığına soru önergesi verdi.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu’nun soru önergesi şöyle;

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Sayın Akın GÜRLEK tarafından Anayasa’nın 98’inci ve TBMM İçtüzüğü’nün 96 ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.A

Ceza infaz kurumlarındaki aşırı doluluk, infaz eşitsizlikleri, hasta mahpuslar, kamu maliyeti ve tutuklama politikalarının cezaevi nüfusuna etkisine ilişkin

Türkiye’de ceza infaz kurumlarında tutulan kişi sayısının 414.401’e ulaştığı, mevcut kapasitenin 109 binden fazla aşıldığı yönündeki veriler, ceza infaz sisteminde yalnızca sayısal bir yoğunlaşmayı değil, aynı zamanda yapısal bir adalet krizini ortaya koymaktadır.

Bu tablo; insan hakları ihlalleri, infaz eşitsizlikleri, kamu bütçesine artan yük, hasta mahpusların durumu ve tutuklama politikalarının etkileriyle birlikte değerlendirilmesi gereken çok boyutlu bir soruna işaret etmektedir.

Bu bağlamda;

İnsan Hakları ve Kapasite Aşımı Boyutuna İlişkin

1. Türkiye genelinde ceza infaz kurumlarının resmi kapasitesi nedir?
2. Hâlihazırda toplam mahpus sayısı kaçtır?
3. Kapasite fazlası olarak barındırılan kişi sayısı kaçtır?
4. Hangi cezaevlerinde kritik doluluk oranı oluşmuştur?
5. Aşırı doluluk nedeniyle barınma, hijyen, sağlık veya güvenlik bakımından tespit edilen hak ihlalleri var mıdır?
6. Son 5 yılda cezaevlerindeki koşullar nedeniyle yapılan hak ihlali başvurusu sayısı kaçtır?
7.  Aşırı doluluk nedeniyle son 5 yılda kaç ölüm, intihar veya şiddet vakası kaydedilmiştir?

İnfaz Eşitliği ve Cezada Adalet Boyutuna İlişkin

• Mevcut infaz sisteminde benzer cezalar için farklı infaz sonuçları doğmasına neden olan düzenlemeler nelerdir?
• Bakanlığınız “Cezada Adalet, İnfazda Eşitlik” taleplerine ilişkin çalışma yürütmekte midir?
• İnfaz sistemindeki eşitsizliklere ilişkin etki analizi yapılmış mıdır?
• Yeni infaz reformu hazırlığı bulunmakta mıdır
• İnfazda eşitlik ilkesini güçlendirecek yeni yasal düzenleme planlanmakta mıdır?

Kamu Maliyeti ve Bütçe Yükü Boyutuna İlişkin

1. Bir mahpusun devlete aylık ve yıllık ortalama maliyeti nedir?
2. Mevcut cezaevi nüfusunun yıllık toplam kamu maliyeti ne kadardır?
3. Son 10 yılda yeni ceza infaz kurumları için yapılan kamu harcaması ne kadardır?
4. Alternatif infaz modellerinin bütçe üzerindeki tasarruf etkisine ilişkin çalışma yapılmış mıdır?
5. Yeni cezaevi inşası yerine infaz reformu, Bakanlığınızca mali çözüm olarak değerlendirilmekte midir?

Hasta Mahpuslar ve Alternatif İnfaz Boyutuna İlişkin

1. Cezaevlerinde bulunan ağır hasta mahpus sayısı kaçtır?
2. Yaşlı ve engelli mahpus sayısı kaçtır?
3. Son 5 yılda sağlık gerekçeli infaz erteleme taleplerinden kaçı reddedilmiştir?
4. Hasta mahpuslar için alternatif infaz modellerinin genişletilmesine yönelik çalışma var mıdır?
5. Ağır hasta mahpuslara ilişkin yeni yasal düzenleme planlanmakta mıdır?
6.  

Tutuklama Politikaları ve Cezaevi Nüfusuna Etkisine İlişkin

• Cezaevlerinde bulunan toplam tutuklu sayısı kaçtır?
• Son 10 yılda tutuklu sayısındaki artış oranı nedir?
• Tutuklama uygulamalarının cezaevi doluluğuna etkisine ilişkin etki analizi yapılmış mıdır?
• Tutuklamanın istisnai tedbir niteliğinin korunmasına yönelik reform hazırlığı var mıdır?
• Adli kontrol ve alternatif tedbirlerin yaygınlaştırılmasına ilişkin çalışma yürütülmekte midir?
• Cezaevi nüfusunun azaltılmasına yönelik yapısal yargı politikası reformu planlanmakta mıdır?

Genel Değerlendirme

• Ceza infaz kurumlarındaki mevcut tablonun Bakanlığınızca “yapısal kriz” olarak değerlendirildiği herhangi bir resmi çalışma var mıdır?
• Cezaevlerindeki aşırı doluluk, infaz eşitsizliği ve tutuklama politikalarını birlikte ele alan kapsamlı reform paketi hazırlanmakta mıdır?