Kocaeli’nin Körfez ilçesinde faaliyet gösteren dönerciden tavuk döner yiyen 648 kişinin gıda zehirlenmesinde suçlu tavuk döner oldu.
Tavuk döner olan büfelerin önünden geçerken bile ‘Midem rahatsızlanıyor’ diyemeyiz. Merdiven altı kötü üretim ve satış yapan işletmeler yok mu, tabi ki var. Çok iyi, kaliteli ve sağlıklı döner üreten işletmeler de var. Bir genelleme yapmak yanlıştır. Başından beri tavuk dönere karşıyım demek tavuk dönerin sağlıksız olduğunu göstermez. Böyle bir genelleme bilimsellikten uzak ve yanlıştır. Tavuk dönerin ortaya çıkmasında yanlış bir şey yok. Tavuk döner, et döner, kebap, lahmacun bizim kültürümüz. Bunlardan vazgeçemeyiz. Tavuk eti lezzetli ve sağlıklıdır. Tüketicinin de bunları dikkate alıp güvenebileceğimiz yerlerden gıda tüketiminin yapılması gerekmektedir.
Her zaman hijyen ve sanitasyon 1. önceliğimizdir. Tavuk döner reçetesine uygun yağı, eti, baharatına kıvamına dikkat edildiği kadar gıdanın sağlıklı bir güvenli beslenmede, hijyen ve kalite kurallarına dikkat etmekten geçmektedir. Yaşanan tavuk döner zehirlenmelerinde gıda güvenliğinin öncelikli olmaması nedeniyle zehirlenme vakalarının olduğu gözlenmektedir. Özellikle tavuk döner gibi açıkta satılan sokak lezzetlerinde dikkatli olmak, olası gıda zehirlenmelerini önlemek için gıda güvenliği önemli bir adımdır.
Çiğ tavuk eti genellikle Salmonella, Kampilobakter ve Clostridium perfringens gibi tehlikeli bakterileri içeriyor.Salmonella, Campylobacter ve Clostridium perfringens gibi bakteriler, tavuk etinde yaygın olarak bulunur. Bu bakteriler, uygun şekilde pişirilmeyen veya saklanmayan tavuk etinde hızla çoğalır. Tavuk etinin işlenmesi sırasında hijyen kurallarına uyulmaması, kontaminasyona (bulaşma) yol açar.
Salmonella bakterisinin en yaygın görülme nedenleri arasında uygun olmayan saklama koşulları ve soğuk zincirin kırılması gösteriliyor. Özellikle tavuk etlerinin taşındığı karton kutuların, çiğ ve ısıl işlem görmüş gıdanın teması veya çapraz kontaminasyonu bakteri yayılmasını kolaylaştırmaktadır. Bu nedenle, hijyen standartlarına uygun taşıma ve saklama yöntemlerinin büyük önem taşıdığı vurgulanmaktadır. Çözünmüş gıdalar tekrar dondurulmamalı! Hızlı tüketime uygun ve besin değeri yüksek olan tavuk döner, çok fazla talep görüyor. Şişe takılan tavuk etleri hızlı bir sirkülasyona uğramıyorsa eğer, uzun bir süre yüksek sıcaklığa maruz kalarak mikrobiyal yükü artıyor. Mikrobiyal yükü artmış bir tavuk dönerin tüketilmesi de gıda zehirlenmesini kaçınılmaz kılıyor.
Gıda Zehirlenmesi Belirtileri Nelerdir?
Gıda zehirlenmesinin en sık görülen belirtileri ishal, mide ağrısı, karın krampları, mide bulantısı, kusma ve ateştir. Belirtiler genellikle zehirlenmeyi takip eden 30 dakika ile 72 saat içerisinde ortaya çıkar. Yaşanabilecek semptomlar kişinin kontamine besinlere tepkisine, alınan bakteri veya toksine, besinin kontaminasyon derecesine, tüketilen miktara ve bireyin bakterilere ve toksinlere gösterdiği duyarlılığa göre de değişiklik gösterebilir.
Gıdanın Anayasası Türk Gıda Koteksidir. Ülkemizde 5996 sayılı gıda güvenliğini ve kalite standartlarını her ne kadar işletme tam yerine getirilse de, işletmenin yardımcı veya ham maddesinde satın alma yaptığı işletmeninde gıda taklit veya tağşiş yapılabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Ülkemizde gıdanın doğru ve kaliteli bir şekilde satışında ülkemizde taklit ve tağşişleri önlemek amacıyla gıdanın anayasası olan Türk Gıda Koteksidir. Türk Gıda Koteksi sürekli bir şekilde kendini güncelleyen hatta Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesini (EFSA) ve ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ile rekabet oluşturabilecek önemli bir gıda yönetmeliklerine sahibiz. Halk olarak uygun görmediği gıdayı veya işletmeyi ihbar etme hakkına sahibiz. Alo 174 Hattı 7/24 hizmet vermektedir. Şikâyetler Alo174 Whatsapp (0 501 174 0 174) hattı üzerinden, Alo 174 hattını arayarak, [email protected] adresine e-posta gönderilerek, Alo174 mobil uygulaması veya web adresi üzerinden canlı destek yoluyla oluşturulur. Şikâyet kaydı oluşturabilmek için öncelikle; şikâyet edilen işletmenin açık adresi, şikâyet edilen işletmenin tabela adı, şikâyetin açık ve net ifade edilmesi gerekmektedir. Tarafımıza ulaşan şikâyetlerin sonuçlandırılma süresi; şikâyetin risk durumuna ve şikâyetin iletildiği il müdürlüğünün yoğunluğuna göre değişiklik göstermektedir. Bu süre Türkiye genelinde ortalama 15 gündür.
Evde Gıda Güvenliği Nasıl Oluşturulur?
Evde Gıda Güvenliği Tüyoları…
Satın alırken…Kalitesi resmi otoritelerce tescil edilmiş markaların ürünleri tercih edimelidir.Mutlaka ambalajlı ürünler satın alınmalıdır.Ambalajın üzerinde son kullanma tarihi olduğuna emin olmak gerekir.Ürünün normal renk ve görünümde olmasına dikkat edilmelidir.Tavuğu, nasıl pişirileceğini önceden planlayarak satın almak da çok önemlidir: Fırında pişirilecekse kurumaması için yağlı, tencerede pişirilecekse yağsız olması gerekir.
Saklarken…Tavuk satın alındıktan hemen sonra ya pişirilmeli ya da buzdolabında saklanmalıdır. Eğer hemen pişirilmeyecekse aşağıdaki noktalara dikkat edilmesi gerekir: Son kullanma tarihinden önce olmak kaydıyla; tavuk buzdolabında (+4 °C) son kullanma tarihine kadar, derin dondurucuda (-18°C) saklanabilir. Donmuş ürünleri açıkta çözdürmek yerine, buzdolabında çözdürmek gerekir. Donmuş bir ürün çözdürüldükten sonra, kesinlikle yeniden dondurulmamalıdır. Çözülen ürünler 2 saatten fazla oda sıcaklığında bırakılmamalıdır. Kırmızı ve beyaz etler kesinlikle ayrı ayrı saklanmalı ve her ikisi için de ayrı kesme gereçleri kullanılmalıdır. Gıdanın soğukluğunu muhafaza etmek için buzdolabını +4 °C’de veya daha düşük ısıda tutmak gerekir. Daha kısa sürede soğumaları için artakalanlar küçük porsiyonlar halinde saklanmalıdır. Pişmiş yiyecekler çiğ olanların yanında değil, temiz ayrı bir kapta saklanmalıdır.
Temizliğe gelince… Eller; El temizliğine dikkat edilmelidir. Yiyecekler hazırlanmaya başlamadan önce lavabo temizlenmelidir. Yere veya hijyenik olmayan zeminlere temas etmiş mutfak gereçleri sıcak su ile yıkanmalıdır. Yiyecek paketleri ve konserveler açılırken mutlaka temiz araç-gereçler kullanılmalıdır. Paketten çıkan ürünler iyice yıkanmalıdır. Yıkanmış ürünler yeni ve temiz poşetlerde veya kaplarda saklanmalıdır. Henüz pişmemiş besinler buzdolabına kaldırılırken, pişmeye hazır olanların altındaki raflara yerleştirilmelidir. Çiğ etler buzdolabına yerleştirilirken sularının buzdolabının içine akmaması için altlarına birer tabak koyulmalıdır. Çiğ gıda kesildikten sonra kesme tahtası sıcak su ile yıkanmalı; tezgâhın üstü yumuşak bir deterjanla temizlenmelidir.
Gıda zehirlenmelerinden korunmak İçin, tuvaleti kullandıktan, çocukların bezini değiştirdikten sonra ve yemekten veya yiyecek hazırlamadan önce ellerinizi sabun ve akar su ile en az 15 saniye iyice yıkayın ve temiz bir havlu ile kurulayın. Her türlü gıda maddesini satın alırken etiket bilgisini okuyun, üretim, son kullanma tarihi ve saklama koşullarına dikkat edin. Soğuk gıdaları raflarından alışverişin sonunda alın. Satın aldığınızda eve dönüş süresini olabildiğince kısa tutun ve alışverişten döner dönmez buzdolabına yerleştirin. Donmuş gıdalar buzdolabında veya mikrodalga fırında çözülmelidir. Çiğ yiyecek oda sıcaklığında ne kadar uzun süre bırakılırsa bakteriler o kadar çabuk çoğalır ve zehirler oluşabilir. Zararlı bakterileri öldürmek için eti doğru şekilde çözüp pişirdiğinizden emin olun ve çiğ ve yemeye hazır gıdalar için farklı kesme tahtaları kullanın. Aynı kesme tahtası kullanılıyorsa, yeniden kullanılmadan önce sıcak sabunlu su ile iyice yıkayın. Çiğ et sularının diğer gıdalarla temas etmesine engel olun. Kaynağından emin olamadığınız suyu tüketmeyin. Mecbur kalırsanız muhakkak kaynattıktan sonra tüketin.*Pişirme uyguladığınız gıdanın merkez sıcaklığı 75 C dereceye ulaşamazsa mikroorganizmalar üremeye devam edebilir. Pişirip, daha sonra tüketeceğimiz yemekleri oda sıcaklığında asla 2 saatten fazla bırakmayın. Havanın çok sıcak olduğu durumlarda ise bu sınır 1 saat olmalı. Bir kereden fazla tekrar ısıtma işlemi yapmayın. Eğer yemek yeniden ısıtılacaksa yiyeceğiniz kadarını ısıtın. Çiğ olarak tüketilen meyve ve sebzeleri sirkeli suda 15 dakika beklettikten sonra akan bol su ile yıkayın. Çiğ ve pişmiş gıdaları birbirine temas etmeyecek şekilde muhafaza edin. Mutfakta kullanılan bezler ve süngerler mikropların bir yerden başka bir yere taşınması için en iyi araçlardır. Bu yüzden her kullanım sonrası bezleri çamaşır suyu ile dezenfekte edin, ıslak halde bırakmayın. Belirli bir yiyeceğin kalitesi veya güvenliği konusunda kuşkuya düşerseniz, yemeyin. Kuşku varsa, o yiyeceği atın gitsin.
Not: Bir araştırma ve derleme yazısıdır. Gıda Güvenliği Uzmanı Emrullah Yılmaz tarafından hazırlanmıştır.
