Rize’de Çaykur Çay Araştırma Enstitüsü ve akademisyenlerin iş birliğiyle çay atık liflerinden üretilen yerli ‘çaykopit’, topraksız tarımda ithal ‘kokopit’e güçlü alternatif oldu.
Farklı bitki ve tohumlar üzerinde yapılan denemelerin yanı sıra kabak, fasulye ve domates gibi bitkilerde verimli sonuçlar alınan ‘çaykopit’ ile oluşturulan serada domates ile süs bitkisi ekimlerinde ilk mahsuller alındı. Çaykur Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, “Yurt dışına giden o dövizleri Türkiye içinde tutmak gibi bir niyetle yola çıktık. Niyetimiz iyiydi, halisti; nihayetinde de çok güzel sonuçlar aldık” dedi.
Doğu Karadeniz’in önemli tarım kaynaklarından çayın atık liflerinin ekonomiye kazandırılıp, topraksız tarımda kullanılması için Çaykur Çay Araştırma Enstitüsü tarafından proje çalışması başlatıldı. Olumlu sonuç veren projeye, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi , Karadeniz Teknik Üniversitesi ile Ankara Üniversitesi’nden pek çok akademisyen ile bilim insanları destek verdi. Rize’de Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü bünyesinde oluşturulan özel serada sürdürülen çalışmalarla Hindistan cevizi kabuklarının işlenerek sıkıştırılmasıyla elde edilip, tarım ve peyzaj uygulamalarında kullanılan ve yüksek su tutma kapasitesine sahip ‘kokopit’e (Hindistan cevizi liflerinden elde edilen doğal toprak) alternatif yeni yerli ürün ortaya çıkarıldı. Farklı bitki ve tohumlar üzerinde yapılan denemelerin yanı sıra kabak, fasulye ve domates gibi bitkilerde verimli sonuçlar alınan ‘çaykopit’ ile oluşturulan serada domates ile süs bitkisi ekimlerinde ilk mahsuller ortaya çıktı. İlk denemelerde ithal ürünlere oranla daha yüksek verim sağlayan ‘çaykopit’ ile hem döviz kaybının önüne geçilmesi hem de seracılık sektöründe yeni bir dönem başlatılması hedefleniyor.
“Çalışmalarımız neticelendi”
Çaykur Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, çalışmaların sürdürüldüğü serada incelemelerde bulunarak, “Üniversitelerdeki hocalarımızın çalışmaları neticesinde, ana çalışanlardan Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün kendi bünyesindeki Çay Araştırma Enstitüsünün çalışmaları sonucunda kokopite karşı bir ‘çaykopit’ altlığı çalışmalarımız neticelendi. Burada gördüğünüz gibi altlık olarak, farklı farklı altlıklar var. Ama yetişen ürünlere bakıldığı zaman, ‘çaykopit’ ile yetişmiş olan ürünlerin daha sağlıklı, daha olması gereken şekilde yetiştiği göze çarpıyor. Bu anlamda çalışmalar hızlı bir şekilde devam ediyor. İnşallah kokopitin yerini alabilecek, ülke içinden yurt dışına çıkacak olan döviz de engellenmiş olacak. Öncelikle biz kendi ülkemizde kullanılan kokopiti ithal etmeyip kendi yerli ürünlerimizle yola çıktığımızda, zaten ister istemez kendiliğinden yurt dışına da çıkacaktır, ihracatı da yapılacaktır.” dedi.
“Seracılık sektöründe geniş yer bulacağına inanıyorum”
‘Çaykopit’in sektörde geniş yer bulacağını söyleyen Alim, “Diğer bazı altlıklara karşı çok değerli, sağlıklı bir ürün olduğu ortada. Yani su tutma özelliği yüksek olan liflerden zaten yapılıyor. Bu anlamda tarım sektöründe yerini alacaktır diyoruz. Biliyorsunuz topraksız tarım adı üzerinde; toprağın olmadığı, az olduğu, eksik olan yerlerde veya dikey tarım şeklinde bile değerlendirilebiliyor. İçerisinde sadece domates, çiçek gibi değil; farklı farklı ürünler de yetiştirilebiliyor. Bu anlamda özellikle de çiçekçilik ve seracılık sektöründe geniş bir yer bulacağına inanıyorum.” diye konuştu.
“Güzel sonuçlar aldık”
Serada yapılan çalışmalarda güzel sonuçlar alındığını kaydeden Alim, “Bu atıkları ben önce bahçeye serdim. Bahçeye serdikten sonra üzerine bazı bitkiler ekmek istedim; ekilen tohumlardan çok güzel sonuçlar ve sağlıklı taze ürünler aldık. Bu şekilde yola çıktık. Daha sonra da farklı bir yerde, bir serada gördüğümüz altlıkları görünce, ‘İşte bu kadar dolar karşılığı bunlar alınıyor’ gibi söylemler oldu. Onun üzerine çalışmalarımızı hızlandırdık. Yurt dışına giden o dövizleri Türkiye içinde tutmak gibi bir niyetle yola çıktık. Niyetimiz iyiydi, halisti; nihayetinde ise güzel sonuçlar aldık. ‘Çaykopit’le üzerine her ne ekerseniz ekin; yani sadece domates falan değil; biber de olabiliyor, salatalık da olabiliyor, kabak da olabiliyor, farklı çiçekler de olabiliyor. Her türlü şey ilave edilebiliyor.” ifadelerini kullandı.
