Duygusal tükenmişlik sendromu, uzun süreli yaşanmış stres ve aşırı yüklenme sonucunda ortaya çıkmaktadır.
Kişilerde sendromun etkisi oluştuğunda duygusal enerjisini tüketmiş, kendini bitkin yorgun hisseder, genellikle iş stresi, kişisel ilişkilerde yaşanan zorluklar veya sürekli tehdit eden sorunlar altında kalma durumlarında görülmektedir. Çok yüklenen duygu baskısında kişilerde isteklendirme kaybı gözlenir. Umutsuzluk hissi artar, duygusal mesafe koyar insanlar ile arasına ve genel bir isteksizlik ruhsal dalgalanma hali yaşamaya başlar. Duygusal tükenmişlik, zamanında fark edilip, müdahale edilmezse daha sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.
En yaygın olarak görülen tükenmişlik sendromu belirtileri ani tepkisel davranışlar eleştiriye aşırı hassasiyet ve tepki verme, ansızın ortaya çıkan kontrolsüz sinirlilik, acelecilik, sabırsızlık, tahammül anlayışının yitirilmesi, kurallar konusunda baskın olma, alınganlık tavrı oluşturma, işle ilgilenmek yerine dikkatini başka şeylerle vakit geçirme, zamanı etkin kullanmama sürekli bir savunma ve suçlama dili seçme, inkâr etme kabul etmeme, soysal arkadaş ve iş, aile çevresi ile ilişkilerde bozulmalar yaşar.
Çalışma hayatında tükenmişlik, çalışma enerjisini kaybetme, monoton bir pasif işleyiş ile görev tamamlayamama. Kişinin yaptığı işe karşı soğuması, işi hakkında şüphe duyması, verimini düşürmesi. İşe yönelik görevlerindeki etkinliğin ve isteğin azalması, Kişinin bitkin yorgun üzgün hissetmesi. Günlük işlerini temel ihtiyaçlarını dahi yapamayacak duruma gelinmesi. Motivasyonda günden güne azalma. Duyarsızlık, tepkisizlik donuklaşma. Gerginlik, agresiflik, sürekli mutsuz veya içine kapanıklık hissi. Olumsuz düşüncelerin artması ve karamsarlık hissetmeye başlaması, her durumu Umutsuzluk belirsizlik haline dönüştürmesi. Kendini değersiz hissetmesi, güvenini yitirmesi, unutkanlık artması. Uykuların rutin düzeninin bozulması gün içinde daha yorgun hissetme hali. Grip gibi hastalıklara karşı bağışıklık güçsüz savunmasız kalır.
Tükenmişlik sendromundan kurtulmak için,
- Hayattaki önceliklerinizi sıralayın,
- Sevdiklerinizle birlikte verimli paylaşımlı vakitler geçirin,
- Duygularınızı olumlu olumsuz paylaşmayı ihmal etmeyin, güven duygunuzu geliştirin,
- Düzenli egzersiz spor yapın, rutin haline getirerek sürekli kılın,
- Gün içinde çalışırken kısa molalar verin, nefes egzersizleri yapın,
- En az 7–8 saat uyumaya çalışın, uyku düzeninizi koruyun,
- Sağlıklı beslenin kafein asitli içeceklerden sigara alkolden uzak durun,
- Kendinize hobiler edinin, yeni deneyim ve aktivitelere katılın,
- Baş edemediğiniz durumlarda uzman desteği almaktan çekinmeyin,
Çok fazla sorumluluk, risk içindeki pozisyonlarda çalışan şirket yöneticileri, yoğun baskı ve uzun çalışma saatleri nedeniyle tükenmiş bir psikolojiye sahip olabilmektedirler. Tükenmiş sendromu çalışanlar arasında şu şekilde sıralalayabiliriz;
• Yönetimin verdiği kararlara katılamama
• İş saatlerinin uzunluğu,
•Çalışanlar arasında iletişimsizlik
• Sosyal destekler sağlanmaması
• Rol çatışmalarının yaşanması
• İş yerinde Rol belirsizliği, kıdem ast üst belirsizlikleri
• Çalışma alanının olumsuz değişmeyen yenilenemeyen fiziksel koşulları
• İlerleme kademe yükselmemelerinin fırsatlarının olmaması
• İşyerinde duygusal taciz (mobbing) uygulanması
• İş güvenliğinin tam olmaması
• Örgüt yapısına uygun olmayan liderlik tipleri ve iletişim sorunlarının yaşanması
Tükenmişlik sendromunun tedavisi için başlıca psikoterapi yöntemi kullanılmaktadır. Ancak sendromun şiddetli seyrettiği, kişinin günlük yaşamına devam edemediği vakalarda gerekirse doktor yönlendirmesiyle ilaç tedavisi uygulanmaktadır. Tükenmişlik sendromu tedavi edilmediği takdirde depresyon gibi birçok psikolojik hastalığa yol açabilmektedir. Yeterli zaman dinlenmek, uyku düzenine gereken hassasiyeti göstermek ve korumak ve dengeli sağlıklı beslenmek de tedavi sürecine yardımcı olacaktır.
