Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Süme, tarihi yapılar için restorasyon çalışması yapılması gerektiğini belirterek, “Bir yerde tarihi eser olduğu zaman eğer çevresinde işte yine onun etrafında tarihi özelliği taşımayan birtakım unsurlar varsa, onun çevresinden ayıklanıp gün yüzüne çıkartılması lazım. Veyahut da çevresinde, yakın çevresinde yapılaşmaya izin vermemek lazım” dedi.
Roma, Bizans ve Osmanlı gibi büyük medeniyetlerin izlerini taşıyan Bolu kent merkezinde birçok tarihi yapı bulunuyor. Bolu’da binaların arasında kalan mezarlar ve tarihi yapılar, üzerinde yerleşim bulunan çeşmeler, çöken ahşap yapılar ile kaldırımların üzerinde unutulan tarihi sütun ve taşlar, kentin birçok noktasında dikkat çekiyor.
‘Korunduğunu söyleyemeyiz’
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Süme, şehirdeki tarihi yapıların korunamadığını belirterek, “Çok sayıda Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine dair tarihi eserler var. Tarihi süreç içerisinde bunların sağlıklı bir şekilde korunduğunu maalesef söyleyemeyiz. Bunun çok çeşitli nedenler var. Osmanlı Dönemi’nden bahsedecek olursak, o dönemde yapılan mimari eserlerin büyük bir bölümü günümüzde yok olmuş veyahut da yok olmaya yüz tutmuştur. Şehirleşmeyle beraber süreç hızlandı. Şehirleşmeyle beraber Bolu göç aldı, nüfus arttı, yeni binalara ihtiyaç duyuldu ve sahibi vefat etmiş olan bir konağın varisleri artık o konakta yaşamaktansa o konağı bir müteahhide vererek onun üzerine daha çok katlı bir betonarme apartman dikerek para kazanmanın yoluna baktılar. Aslında bu bütün Türkiye’nin sorunu. Bu genel sorun Bolu’da da kendisini net bir şekilde gösterdi” diye konuştu.
‘Yapılar kaybolmuş durumda’
Yerel yönetimlerin tarihsel süreci iyi yönetemediğini söyleyen Prof. Dr. Süme, şunları söyledi: “Bu yapılar mevcut haliyle zaten kaybolmuş durumda. Siz bu karmaşanın içerisinde onları fark edemezsiniz. Bolu’da da durum böyle. Dolayısıyla bir yerde tarihi eser olduğu zaman eğer çevresinde işte yine onun etrafında tarihi özelliği taşımayan birtakım unsurlar varsa onun çevresinden ayıklanıp gün yüzüne çıkartılması lazım. Veyahut da çevresinde, yakın çevresinde yapılaşmaya izin vermemek lazım. Burada da büyük görev yerel yöneticilere düşüyor. Tarihi süreçte yerel yöneticilerin bu konuda Bolu’da yeterince duyarlı olduğunu söyleyemeyiz.”
‘Bütün mahalleyi kurtarma yoluna gitmek lazım’
Bolu’nun eski mahallelerinde restorasyon çalışması yapılması gerektiğini belirten Prof. Dr. Mehmet Süme, “Burada dikkat edilmesi gereken husus sadece bir eski konağı ya da binayı restore etmek değil. Bir bütün olarak önce sokağı, daha sonra da bütün mahalleyi kurtarma yoluna gitmek lazım. Tarihi 12 Müslüman Mahallesi, bugün Bolu şehrinin merkezini teşkil etmekte. Sadece Karaçayır ve Akpınar’da değil, bu 12 eski tarihi mahallelerde de Osmanlı’nın izlerini taşıyan tarihi eserler bulunmaktadır. Bunların da envanterini çıkartıp biraz önce söylediğim gibi öncelik sırasına göre restorasyon yoluyla kurtarma yoluna gidilebilir” ifadelerini kullandı.
