Biruni Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Zihni Onur Çalışkaner, kanser tedavisinde kullanılabilecek yeni nesil nanomalzemeler üzerine yürütülen araştırmada, sağlıklı hücrelere zarar vermeden kanser hücrelerinin çoğalmasını baskılayabilecek sonuçlar elde ettiklerini belirtti.
Çalışkaner, “Elde ettiğimiz bulgular, gelecekte daha güvenli ve hedefe yönelik kanser tedavilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir” dedi.
Kanser tedavisinde kullanılan mevcut yöntemlerin sağlıklı hücreler üzerinde de çeşitli yan etkilere yol açabildiğini belirten Doç. Dr. Zihni Onur Çalışkaner, bu nedenle bilim insanlarının son yıllarda kanser hücrelerini hedef alırken sağlıklı dokuları koruyabilecek yeni nesil malzemeler üzerinde yoğunlaştığını söyledi.
Uluslararası bilimsel dergi Diamond & Related Materials’da yayımlanan araştırmada, grafitik karbon nitrür adı verilen nanomalzemenin biyolojik etkilerinin incelendiğini ifade eden Çalışkaner, çalışmanın Biruni Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Zehra Durmuş ile birlikte yürütüldüğünü kaydetti.
Dört Farklı Yöntemle Üretilen Nanomalzemeleri Karşılaştırdık
Araştırmada aynı nanomalzemenin dört farklı öncü maddeden üretildiğini belirten Çalışkaner, “Melamin, üre, tiyoure ve disiyandiamid kullanılarak elde edilen grafitik karbon nitrür örneklerinin hem yapısal özelliklerini hem de biyolojik etkilerini karşılaştırdık. Öncelikle malzemelerin yüzey yapısını, gözenekliliğini ve fiziksel özelliklerini analiz ettik, ardından sağlıklı ve kanserli hücreler üzerindeki biyolojik etkilerini değerlendirdik” diye konuştu.
Sağlıklı Hücrelerde Belirgin Bir Toksik Etki Görülmedi
Çalışmada sağlıklı insan fibroblast hücreleri ile karaciğer kanseri hücrelerinin kullanıldığını ifade eden Çalışkaner, elde edilen sonuçların dikkat çekici olduğunu söyledi. Doç. Dr. Çalışkaner, “Düşük ve orta dozlarda uygulanan grafitik karbon nitrürün sağlıklı hücrelerde belirgin bir toksik etki oluşturmadığını gördük. Bazı dozlarda hücre canlılığını destekleyen sonuçlar da elde ettik. Bu durum malzemenin biyouyumluluğu açısından oldukça önemli bir gösterge” dedi.
Kanser Hücreleri Daha Duyarlı Tepki Verdi
Kanser hücrelerinin aynı malzemeye karşı daha hassas davrandığını belirten Çalışkaner, “Karaciğer kanseri hücrelerinde özellikle yüksek dozlarda büyümenin baskılandığını gözlemledik. Sağlıklı hücrelerle karşılaştırıldığında kanser hücrelerinin bu nanomalzemelere karşı daha duyarlı olduğu ortaya çıktı. Bu sonuç, hedefe yönelik tedavi yaklaşımları açısından önemli bir potansiyel taşıyor” ifadelerini kullandı.
Akıllı İlaç Taşıyıcı Sistemlerine Katkı Sağlayabilir
Nanomalzemenin yalnızca kanser araştırmalarında değil, biyomedikal teknolojilerde de kullanılabileceğini ifade eden Çalışkaner, “Grafitik karbon nitrür yüksek yüzey alanı ve biyouyumlu yapısı sayesinde ilaç taşıyıcı sistemler için güçlü bir aday olarak değerlendiriliyor. Ayrıca sentezlenen malzemelerin, biyogörüntüleme ve biyoetiketleme uygulamalarında kullanılabilecek floresan özellikler de gösterebileceğine dair ön bulgular elde ettik. Bu nedenle Prof. Dr. Zehra Durmuş iş birliğinde tamamlanan çalışma, akıllı ilaç taşıma sistemleri ve hedefe yönelik tedavi teknolojilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilecek önemli veriler sunuyor” dedi.
Çalışkaner, nanoteknoloji, biyomedikal ve yaşam bilimleri alanlarını bir araya getiren bu tür multidisipliner çalışmaların, gelecekte kanser tedavisinde daha etkili ve daha güvenli yöntemlerin geliştirilmesine zemin hazırlayabileceğini sözlerine ekledi.
