Bir borsa saçmalığı; borsa depremden sonra kapatılmayarak büyük bir hata yapılmış ve yatırımcılar arası eşitlik ilkesi çiğnenmiştir.
Öncelikle 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş ilimizde meydana gelen depremde vefat edenlere rahmet, yakınlarına baş sağlığı diliyor ve diğer depremzede vatandaşlarımıza geçmiş olsun.
Geçen hafta depremin etkisi ile yazmak istediğim ama deprem kadar önemli olmayan bir konu vardı. Öncelikle hatırlatma yapalım: Geçtiğimiz hafta borsa pazartesi (depremin olduğu gün), salı ve çarşamba günleri açık kaldı. Daha sonra çarşamba günkü işlemler iptal edildi. Şimdi benim iki sorum var (sizin daha fazla olabilir).
Birincisi, borsa depremde açık kalmalı mıydı?
Bu kadar büyük bir depremde asla açık kalmamalıydı. 1999 depreminde İMKB (İstanbul Menkul Kıymetler Borsası) 1 hafta kapandı. 11 Eylül Saldırıları sonrasında borsalar derhal kapatıldı ve panik ortamı geçene kadar kapalı kaldı. Bunun temel sebebi paniktir. Her ne kadar iktisat bilimi insanların davranışlarını rasyonel kabul etse de gerçek hayatta böyle değil.
Örneğin, borsada düşen hisselerin hepsi deprem bölgesinde değil; üretime ara vermediler. Peki niçin düştü? Çünkü panik. Panik anında insanlar borsa, tahvil falan düşünmez nakite geçer, yani likit olur. Likit olmak çok büyük bir avantajdır böyle durumlarda. Elbette, manipülasyonlar da olur; ponziler de yaşanır. Ancak borsa kapalı kalırsa bu tür durumlar daha kısıtlı olur. Afetin ortasında borsayı açık bırakmak intihardır.
Neyse, olan oldu.
İkinci soru, diğer iki günkü işlemler iptal edilmeli mi?
Depremzedelere bu hak verilmeli ama kalanlar için hayır. Evet, 1 hafta borsa kapanmalıydı ama açıldığı zaman yine düşecekti. Sadece panik ortamı oluşmayacağı için bu satış 1 veya 2 gün devam ederdi. Sonra tekrar artardı. Depremzede vatandaşlarımıza (ve yatırımcılarımıza) bu hak eşitlik ilkesi gereği verilmelidir. Bu ilke kısaca şudur: Borsada her yatırımcı arasında adil bir denge vardır. Yani şirketler içerden belli kişilere bilgi sızdırmamalı, yatırımcıların bir kısmı bir afete yakalandığı ve işlem yapamadığı zaman kalan yatırımcıların işlem yapması engellenmeli (borsa kapatılmalı) veya şirketler bilançolarını belli kişi ve kurumlara önceden sızdırmamalı. Aksi takdirde borsada adalet kalmaz.
Kısacası, borsa depremden sonra kapatılmayarak büyük bir hata yapılmış ve yatırımcılar arası eşitlik ilkesi çiğnenmiştir.
