Beykoz Üniversitesi tarafından düzenlenen ‘ABD-İsrail’in İran’a Karşı Savaşı Ortamında Enerji ve Ticaret Rotalarını Yeniden Düşünmek’ başlıklı konferansta, Orta Doğu’daki gelişmelerin enerji güvenliği, tedarik zinciri ve alternatif ticaret yollarına etkileri ele alındı.
Programda konuşan Beykoz Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Burak Küntay, “Bugün çok enteresan bir dönemden geçiyoruz. Bildiğimiz birçok şeyin yerle bir olduğu, bazen yaşananları anlamakta ve analiz etmekte güçlük çektiğimiz bir süreçten söz ediyoruz. Bu nedenle ileride daha iyi anlaşılacak olsa da bugün yaşadığımız dönem, dünya siyaseti ve uluslararası ilişkiler açısından çok büyük önem taşıyor” dedi.
Beykoz Üniversitesi’nde gerçekleştirilen etkinliğin açılış konuşmasını Beykoz Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Burak Küntay yaptı. Küntay, dünya siyasetinin hızla değiştiğini belirterek, artık yalnızca siyasi perspektifin yeterli olmadığını, lojistik ve tedarik zincirlerinin küresel sistemin temel unsurlarından biri haline geldiğini söyledi.
Orta Doğu’daki Hareketliliğin Enerji Arz Güvenliği Üzerindeki Etkileri Değerlendirildi
Konferansın ilk oturumunda enerji güvenliği için alternatif enerji rotaları değerlendirildi. Dr. Ali Çınar moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde, Atlantik Konseyi Kıdemli Araştırmacısı ve eski ABD Azerbaycan Büyükelçisi Matthew Bryza, Mrl Cooperation Ceo’su ve Lbv Asset Management Başekonomisti Dr. Cornelia Meyer, TRT World Yapımcısı Dr. Usman Aliyu Uba ile Casimir Pulaski Vakfı Enerji ve Dayanıklılık Programı Direktörü Maciej Filip Bukowski konuşmacı olarak yer aldı. Panelde, Orta Doğu’daki son gelişmelerden sonra enerji arz güvenliği üzerindeki etkileri, alternatif enerji koridorları, Avrupa’nın enerji politikaları ve küresel enerji piyasalarındaki kırılganlıklar değerlendirildi.
Katılımcılar, enerji güvenliği konusunda yeni iş birliklerinin önemine dikkat çekti.
İkinci oturumda ise tedarik zinciri güvenliği kapsamında alternatif ticaret yolları ele alındı. Dr. Pınar Dost moderatörlüğünde düzenlenen panelde, Beykoz Üniversitesi Lojistik Yönetimi Programı Başkanı Prof. Dr. Ezgi Uzel Aydınocak, Utikad Başkanı Bilgehan Engin, Mrl Cooperation Ceo’su ve Lbv Asset Management Başekonomisti Dr. Cornelia Meyer ile Beykoz Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Cassıs Kıdemli Araştırmacısı Prof. Aylin Ünver Noi görüşlerini paylaştı.
Panelde konuşan Atlantik Konseyi Kıdemli Araştırmacısı ve eski ABD Azerbaycan Büyükelçisi Matthew Bryza, “Coğrafi darboğazların aşılması ve enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi açısından asıl kritik olan iki proje vardı. Bunlardan biri Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattıydı. Bakü’den Türkiye’deki Ceyhan Limanı’na uzanan bu hat, o döneme kadar inşa edilmiş en karmaşık petrol boru hattı projelerinden biriydi. Sadece uzun bir güzergahı ve üç ülkeyi kapsamasıyla değil, petrol ve ardından doğal gazın 2 bin metrenin üzerindeki yüksek rakımlara pompalanması gerekliliğiyle de mühendislik açısından son derece zorluydu. Petrol Ceyhan’a doğru inerken akışın kontrollü şekilde yavaşlatılması gerekiyordu. Dağlara çıkarmak için pompa istasyonları kuruldu, ardından Ceyhan terminaline zarar vermemesi için hız düşürüldü. Gerçekten olağanüstü bir mühendislik çalışmasıydı” diye konuştu.
Küntay: Yaşadığımız Dönem Uluslararası İlişkiler Açısından Büyük Önem Taşıyor
Programda konuşan Beykoz Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Burak Küntay, “1990’dan, yani Soğuk Savaş’ın bitiminden bu yana dünya kendine yeni bir yapı ve yeni bir şekil arıyor. ‘Sovyetler gitti, yeni düzen nasıl olacak? NATO’nun rolü ne olacak? Birleşmiş Milletler işliyor mu?’ gibi birçok soru soruluyor. Ben de yaş itibarıyla ‘post-Cold War’ diye tabir ettiğimiz Soğuk Savaş sonrası dönemin akademisyenlerindenim. Bugün çok enteresan bir dönemden geçiyoruz. Bildiğimiz birçok şeyin yerle bir olduğu, bazen yaşananları anlamakta ve analiz etmekte güçlük çektiğimiz bir süreçten söz ediyoruz. Liderlerin ve ülkelerin verdiği tepkiler, çoğu zaman alışılmışın dışında ve kitap dışı olabiliyor. Bu nedenle ileride daha iyi anlaşılacak olsa da bugün yaşadığımız dönem, dünya siyaseti ve uluslararası ilişkiler açısından çok büyük önem taşıyor” dedi.
Prof. Dr. Küntay, “Tam da böyle bir dönemin ortasında bambaşka bir gelişmeyle daha karşılaştık. Eskiden daha çok nükleer silahları, savaşları ve bu savaşların doğrudan ülkeler arası ilişkilere etkisini konuşurduk. Bugün ise Ukrayna-Rusya savaşı gibi bir gelişme yaşandığında, dünyanın en önemli üretim ve tedarik merkezlerinden biri duraklayınca küresel ekonomi krize giriyor, gıda güvenliği ve açlık riski ortaya çıkıyor. Benzer şekilde, dünyanın belli bölgelerinde Amerika ile Çin ekonomik olarak karşı karşıya geldiğinde ve vergiler arttığında her şey daha maliyetli hale geliyor. Dolayısıyla savaşlar ve küresel rekabet, lojistik yani bir malın bir yerden başka bir yere aktarımı üzerinden insanların cebine ve alım gücüne çok ciddi şekilde yansıyor. Bugün dünyayı zorlayan en büyük krizlerden biri de bu” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Küntay, “Biz Beykoz Üniversitesi olarak lojistik temelli bir üniversiteyiz. Lojistik ve tedarik zinciri alanında, dünya siyasetinde yaşanan savaşların ve krizlerin nasıl aşılacağı, bu süreçlerin insanların cebine ve dünya ekonomisine nasıl yansıdığı üzerine düşünmek zorundayız. Son 3-4 yılda dünya ekonomisine ağır faturalar çıkaran bu süreçlerin nasıl toparlanacağı ve ekonomik anlamda nasıl reform yapılacağı bu toplantının temel başlıkları arasında yer alıyor. Avrupa’dan, Amerika’dan ve Orta Doğu’dan çok değerli uzmanlar bizlerle birlikte oldu. Özellikle Ukrayna savaşı sonrası yaşanan gelişmeleri bu çerçevede değerlendirdik” ifadelerini kullandı.
Beykoz Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Aylin Ünver Noi, "Ukrayna savaşı sonrasında enerji güvenliği ve tedarik zincirleriyle ilgili çok önemli adımlar atıldı. Biliyorsunuz, Karadeniz’deki mayınların ortadan kaldırılmasından başlayarak özellikle gemilerin güvenli geçişi konusunda Türkiye önemli rol üstlendi. Bunun dışında tahıl anlaşmasının hayata geçirilmesiyle birlikte, savaş ortamında dahi önemli bir diplomatik inisiyatif gerçekleştirildi. Aslında Türkiye, diplomasiyi etkin şekilde kullanan bir ülke olarak bu süreçte önemli bir adım attı.
Hürmüz Boğazı’nın tıkanması sürecinde de alternatif enerji rotaları ve alternatif tedarik zinciri güzergahları konusunda, bölge ülkeleriyle birlikte çalışarak sorunun çözümüne yönelik çaba içerisinde olunduğunu görüyoruz. Bunun zaman zaman sonuç verdiğini de geçmişte gördük. Tahıl anlaşması bunun en önemli örneklerinden biriydi. Savaş ortamında bile böyle bir anlaşma yapılabildi ve Türkiye’nin girişimleri sayesinde dünyanın büyük bir gıda krizine sürüklenmesinin önüne geçildi” dedi.
Prof. Dr. Noi, “Bugün yine benzer bir durumla karşı karşıyayız. Çünkü yalnızca Hürmüz Boğazı’nın kapanması enerji güvenliği açısından sorun yaratmıyor. Aynı zamanda fertilizer dediğimiz, gübre üretiminde kullanılan ürenin dünya pazarlarına ulaşmasını da engelliyor. Bu durumun ilerleyen dönemde gıda sıkıntılarını beraberinde getireceği öngörülüyor. Hatta bazı çalışmalarda dünyada 45 milyona yakın ve hatta daha fazla insanın açlık riskiyle karşı karşıya kalabileceği ifade ediliyor. Ukrayna savaşı sırasında bunu tecrübe etmiş bir dünya, şimdi Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte benzer bir gübre krizini daha ağır şekilde yaşayabilir. Daha önce Türkiye, savaş halinde olan iki ülke arasında diplomasi yürüterek tahılın güvenli geçişini sağlamış, çeşitli pazarlara ulaştırılmasına katkı sunmuş ve gıda krizinin önüne geçilmesinde önemli rol oynamıştı. Hürmüz krizinde bunun nasıl gerçekleşeceğini şu an kestirmek zor ancak Türkiye’nin burada da inisiyatif alabilecek ülkelerden biri olduğunu düşünüyoruz. Çünkü Türkiye, savaş halindeki taraflarla aynı anda konuşabilen nadir ülkelerden biri konumunda. Bu durum Türkiye’yi farklı bir pozisyona taşıyor ve ön alabileceğini öngörmek gerekiyor” diye konuştu.
Bugün Konferansta Karşımıza Çıkabilecek Sorunları Ele Alıyoruz
Prof. Dr. Noi, “Bugün düzenlediğimiz konferansta da farklı başlıklarda karşımıza çıkabilecek sorunları ele alıyoruz. Önce sorunları ortaya koyuyor, ardından bu sorunlara yönelik çözüm önerilerini tartışıyoruz. Burada önemli bir diğer konu ise enerji tedariki. Özellikle jet yakıtı konusunda sıkıntıların yaşandığı bir süreçten geçiyoruz. Türkiye’nin burada önemli bir avantajı var. Rafineri üretimi sayesinde jet yakıtı ihraç eden ülkelerden biri konumunda bulunuyor. Ancak bu durum fiyat artışlarından etkilenilmeyeceği anlamına gelmiyor. Çünkü ciddi fiyat artışları ister istemez havayolu şirketlerini ve hava taşımacılığını etkileyecektir. Bu noktada elimizde bulunan avantajları ve enstrümanları nasıl kullanabileceğimiz, diğer ülkelerle nasıl koordinasyon sağlayabileceğimizin konuşulması gerekiyor. Stratejilerin ve çözüm önerilerinin bu doğrultuda belirlenmesi büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.
