Zeigarnik Etkisi tamamlanmamış veya bölünmüş şeylerin, tamamlananlara nazaran daha çok hatırlandığını öne süren psikolojik bir kavram.
Gündelik hayatta, özellikle pandemi yaşamında görüşmelerimizin ve çalışmalarımızın uzaktan yürütüldüğü düşünüldüğünde çoğunlukla atalet duygusuyla savaşıyoruz. Bu tembellik duygusu sorumluluklarımızı yerine getirememe, yapılması gereken bir işe başlayamama ve başlanan işi bitirememe sorunları ile karşılaşmamıza neden oluyor. Yarım kalan ve kısıtlı zaman içerisinde yetişmesi gereken işlerin akıldan çıkmaması ve yine de hareketsiz/uyuşuk davranışlarımıza devam etmemiz de cabası…
Bir şarkıyı söylemeye başlayıp sonrasının sözlerini unuttuğunuzda aklınızdan çıkmadığı ve içinizden sürekli tekrar ettiğiniz oldu mu? Bu duruma verilen adın Zeigarnik Etkisi olduğunu biliyor muydunuz?
Zeigarnik Etkisi tamamlanmamış veya bölünmüş şeylerin, tamamlananlara nazaran daha çok hatırlandığını öne süren psikolojik bir kavram. Bu kavram Psikiyatr Bluma Zeigarnik’in aklını karıştıran bir olay ile irdelenmiştir. Berlin Üniversitesi‘ndeki bir restoranda yapılan gözlem sonucunda bulunmuştur. Zeigarnik, garsonların siparişleri sadece servis sırasında hatırladıklarını, servis tamamlandıktan sonra siparişi hafızalarından sildiklerini fark eder. Bununla ilgili deneyler yapmaya başlar.
Zeigarnik çalışmalarında bu durumla ilgili bir teori geliştirmeye koyulur. Laboratuvar ortamında bir deney oluşturur ve deneklere birkaç basit görev verir; kartondan kutu yapımı, bulmaca çözme, ipe boncuk dizme gibi…
Denekler verilen görevleri yaparken araya girip yapmakta oldukları işi yarıda kesmelerine neden olur. Daha sonra deneklere hangi görevin daha çok akıllarında kaldığı sorulur. Tamamladıkları işlerden çok yarım bırakmak zorunda kaldıkları işleri hatırlayanların sayısı diğerlerine göre daha fazla olur. Bu çalışmalardan yola çıkarak ulaştığı sonuca göre; bitirilmemiş, tamamlanmamış işlerin, akıldan çıkmadığını ve iş bitirildiğinde aklı meşgul eden işlerin yok olduğu sonucuna ulaşır.
Bu örneklerin ortak noktasına gelirsek; bir işe başlandı mı o işi yarım bırakmaktan çok bitirmeye eğilimli olunuyor. Gözümüze oldukça zor ve külfetli gelen bir işle karşı karşıya kaldığımızda kapıldığımız “Üstesinden gelemeyeceğim” düşüncesi onu ertelememizin ilk adımıdır. Oysaki en zor kısımlarını düşündüğümüz her işin başlanıp bitirildikten sonra düşünüldüğü kadar zor olmadığı görülür. Zeigarnik Etkisinden çıkarılacak olan ise “Yapamayacağım” düşüncesinden kaçınarak ertelemeyip bir yerden başlamaktır.
Demek oluyor ki bir işi bitirebilmek için yalnızca başlamalıyız. Yarım bıraksanız bile zihniniz sizi o işi tamamlayana kadar kamçılayacaktır. Zihninize kulak verin ve işi bitirmek için yalnızca bir adım atın. Sonrası kesinlikle gelecektir.
