Betül FIRAT: Öncelikle hoş geldiniz diyor ve söyleşimizin başlangıcında bir iki cümleyle sizi tanımak istiyoruz. Samet ETKER Kimdir?
Samet ETKER: Öncelikle bu güzel söyleşi için Betül Fırat’a teşekkür ediyorum. Kendimden kısaca bahsetmem gerekirse; 1986 yılında İstanbul Üsküdar’da doğdum. İlköğrenimimi Selimiye İlköğretim Okulu’nda, lise eğitimimi ise Esatpaşa Ticaret Meslek Lisesi Bilgisayar Programcılığı bölümünde tamamladım. Ardından Çukurova Üniversitesi Bilgisayar Teknolojisi ve Programlama bölümünden mezun oldum.
Eğitim hayatımın ardından grafik tasarım ve reklamcılık üzerine çeşitli çalışmalar yaptım. Şu anda Muğla Büyükşehir Belediyesi’nde büro memuru olarak görev yapıyorum.
Hayatımın bir diğer önemli tarafını ise çizmek ve üretmek oluşturuyor. Karikatürle başlayan bu yolculuk, zaman içerisinde benim için yalnızca bir uğraş olmaktan çıkıp kendimi ifade ettiğim ayrı bir dünyaya dönüştü.
Karikatüristliğe nasıl başladığınızdan ve ne kadar zamandır yazdığınızdan bahseder misiniz biraz?
Karikatürle olan bağım aslında çocukluk yıllarıma dayanıyor. Okuma yazmayı daha yeni öğrendiğim dönemlerde bile ablamın aldığı mizah dergilerini büyük bir merakla karıştırır, çizimleri uzun uzun incelerdim. Fakat benim için asıl başlangıç 2019 yılında, defter kenarlarına yaptığım küçük karalamalarla oldu.
Zamanla bu karalamalar daha ciddi bir uğraşa dönüştü. Beğendiğim çizerlerin çalışmalarını ve videolarını izlemeye, farklı çizim tekniklerini araştırmaya başladım. Özellikle İspanyol çizerlerden eğitimler aldım. Pembe Panter’in çizer ekibinde de yer alan Ed Will’in çizim anlayışı, teknikleri ve çalışmalarından oldukça etkilendim. Kendi tarzımı oluştururken onun yaklaşımından aldığım ilhamın önemli bir yeri oldu.
2019’dan bu yana çiziyor ve karikatür üzerine çalışıyorum. Ancak hâlâ kendimi yolun başında görüyorum. Çünkü karikatürde “tamam, artık oldum” denilebilecek bir nokta olduğunu düşünmüyorum. Yeni teknikler öğrenmeye, farklı çizerleri incelemeye ve kendi çizgi dilimi geliştirmeye sürekli devam ediyorum.
Karikatüristlik ilgili alanında ilk yayınınızı hatırlıyor musunuz?
Hatırlıyorum tabii. Aslına bakarsanız oldukça küçük ve basit çizimlerdi. O dönem dijital ortamdan ziyade kâğıt üzerine, elle çiziyor ve sonrasında sayfama yüklüyordum.
Detay kullanmaktan özellikle kaçınırdım; birkaç çizgiyle anlatmak istediğimi anlatmaya çalışırdım. Bir de o dönem kocaman alanları boyama gibi garip bir dürtüm vardı. Sanırım çizmekten çok, boyamakla vakit geçiriyormuşum.
Bugün geriye dönüp o çizimlere baktığımda aradaki değişimi çok daha net görebiliyorum. Ama ne kadar basit olurlarsa olsunlar, o çizimler bugünkü çizgi dilimin oluşmasında ilk adımlardı. Bu yüzden benim için hâlâ ayrı bir yerleri var.
Ailenizde sizden başka sunuculukla herhangi bir alanıyla ilgilenen var mı?
Hayır, çok kalabalık bir ailem olmadı. Aile içindeki kayıplarım da ne yazık ki erken yaşlarda başladı. Bir keresinde annemden, “Baban da güzel resim yapardı.” dediğini duymuştum. Ancak elimde ondan kalan herhangi bir çizim ya da bunu görebileceğim bir çalışma yok.
Bu yüzden çizgiyle aramda aileden gelen bir bağ var mı, açıkçası ben de bilmiyorum. Belki bir yerlerden miras kalmıştır. Ama bildiğim kadarıyla ailede mizah ve karikatürle uğraşan tek kişi benim. Kısacası, ailenin bu konudaki tek “kırığı” benim diyebiliriz.
Sizin için en önemli olan yayınınız hangisidir?
Benim için en özel çalışmalardan biri, bir edebiyat dergisi için hazırladığım kapak çizimiydi. İlk kez böyle bir çalışma yapıyordum ve oldukça heyecanlıydım. Dergi daha sonra basılı olarak elime ulaştığında, kendi çizimimi kapakta görmek gerçekten çok farklı bir duyguydu. İtiraf edeyim, bayağı gururlanmıştım.
Sonrasında yine bazı edebiyat dergilerinde, yazarların kaleme aldığı konulara yönelik minimal çizimler hazırladım. Başlangıçta oldukça keyifliydi ama bir süre sonra konuların benim mizah anlayışıma pek uygun olmadığını fark ettim. Ruhum sıkılmaya başladı. İçimden “Bu neee yaaa, mık mık, bık bık…” dediğim zamanlar oluyordu.
En sonunda hüzünlü bir yazıyı okurken bile kafamda komik şeyler canlanmaya ve kendi kendime gülmeye başlayınca, “Sanırım benim yerim burası değil.” dedim. Benim çizgimin mizahla, absürtlükle ve hayatın komik tarafıyla daha mutlu olduğunu böylece anlamış oldum.
Şu an kariyerinizle ilgili soracak olursak, kendinizi nasıl tanımlarsınız? İlerisi için hedefleriniz nelerdir?
Kendimi hâlâ öğrenen, üreten ve kendi çizgi dilini geliştirmeye çalışan bir karikatürist olarak tanımlıyorum. Açıkçası bu işi bir “kariyer basamağı” gibi görmekten çok, zaman içerisinde kendi dünyamı oluşturmak olarak görüyorum.
Şu anda en önemli projem “O Kişi” adını verdiğim kitap çalışmam. Günlük hayatta hepimizin karşılaştığı, hatta zaman zaman kendimizde de yakaladığımız insan hâllerini mizahla anlatmaya çalışıyorum. Kitabın ardından aynı konsepte uygun bir sergi hazırlamak istiyorum. Yani “O Kişi”yi yalnızca kitabın sayfalarında bırakmayıp farklı bir alana da taşımak gibi bir hedefim var.
Bir diğer projem ise yaklaşık iki ayda bir yayımlamayı düşündüğüm, klasik dergi anlayışından biraz daha özgür bir e-dergi. Karikatürün yanında mizah, farklı içerikler ve kendi dünyamdan işler olacak.
Kısacası ilerisi için hedefim sadece daha fazla çizmek değil; çizdiklerimin etrafında bana ait, kendi mizah dilimi taşıyan bir dünya oluşturmak.
Bir karikatüristin sanatını icra ederken en çok neye dikkat etmeli?
Bence en önemli kriterlerden biri hitap şekli. Karikatürist, çizdiği işin kime ve nasıl ulaştığını bilmeli; içinde yaşadığı toplumu gözlemlemeli ve onun hassasiyetlerini de göz ardı etmemeli.
Dini ve siyasi konulara girmeden de mizah yapılabileceğini ve insanın kendini ifade edebileceğini düşünüyorum. Tabii bunu başarabilenlere saygı duyuyorum… Ben ne kadar başarabiliyorum, o biraz tartışılır. Bazen kalem insanın aklından daha hızlı davranabiliyor.
Ama her şeyden önemlisi, mizah yaparken birilerini aşağılamakla eleştirmek arasındaki çizgiyi iyi görebilmek. Karikatürün biraz rahatsız etmesi, düşündürmesi hatta zaman zaman kızdırması normal; zaten mizahın doğasında biraz da bu var.
Kitaplarla aranız nasıldır? En son hangi kitabı okudunuz? En çok tavsiye edeceğiniz kitap hangisi olurdu?
Kitaplarla aram iyi ama itiraf etmem gerekirse elim daha çok karikatür ve mizah kitaplarına gidiyor. Hem keyif almak hem de farklı çizerlerin dünyalarını, anlatım biçimlerini ve mizah dillerini görmek açısından bu tür kitapları okumayı seviyorum.
Tek bir kitap tavsiye etmek benim için biraz zor. Üstün Brothers’ın “Bunları Biliyor muydunuz?”, Cem Güventürk’ün “Sanki Sen Aynı Ben” ve Ömer Göksel’in “Dipnot” serisi benim severek okuduğum ve tavsiye edebileceğim çalışmalar arasında.
Aslında bu kitapların ortak noktası da benim karikatürde sevdiğim şey: Çok uzatmadan, bazen tek bir çizim ve birkaç cümleyle insanı yakalayabilmeleri. Bir bakıyorsunuz gülüyorsunuz, bir bakıyorsunuz “Bu biraz bana mı söyledi?” diye düşünüyorsunuz.
Sizi etkileyen yazar, sanatçılar veya karikatüristler kimlerdir?
Beni etkileyen isimlerin başında Bülent Üstün, Hikmet Tabyeci, Cem Güventürk ve Ömer Göksel geliyor diyebilirim. Her birinin mizah dili ve çizgi dünyası birbirinden farklı.
Özellikle gündelik hayatın içinden çok sıradan görünen bir durumu yakalayıp birkaç çizgi ve cümleyle bambaşka bir yere götürebilmelerini seviyorum. Sanırım benim de en çok beslendiğim taraf bu. İnsan ilişkileri, günlük hayatın saçmalıkları, küçük takıntılarımız ve hepimizin içinde biraz bulunan o tuhaf insan hâlleri…
Elbette zaman içerisinde çok farklı çizerleri takip ettim ve hâlâ ediyorum. Hepsinden bir şey öğreniyorsunuz ama sonunda önemli olan, bütün bu etkilerin arasından kendi çizginizi ve kendi mizah dilinizi çıkarabilmek.
İyi bir karikatürist olmanın için bir formül var mıdır? Karikatürist olmak isteyenlere önerileriniz nelerdir?
Bence iyi bir karikatürist olmanın kesin bir formülü yok. Biraz yetenek olabilir ama asıl mesele istek, zaman ayırmak ve çok çizmek. Hatta çok kötü çizmek de buna dahil. Çünkü çizmeden iyi çizmeyi öğrenemiyorsunuz. Ben herkesin bir şekilde çizebileceğine inanıyorum; önemli olan kendi anlatım biçimini bulana kadar vazgeçmemek.
Karikatürist olmak isteyenlere en büyük tavsiyem ise iyi bir gözlemci olmaları. Sokağa, insanlara, ilişkilere, konuşmalara, hatta insanların saçma sapan davranışlarına dikkat etsinler. Çünkü mizahın malzemesi zaten hayatın içinde dolaşıyor.
Ne yazık ki mizah sektörü de eski gücünü yavaş yavaş kaybediyor. Ülke olarak zaten biraz gergin bir milletiz; gülerken bile birbirimize “Neye gülüyorsun?” diye sorabilecek durumdayız. Elde kalan bir mizah kültürü var ve onun da alanı giderek daralıyor.
Bu yüzden bu işi gerçekten yapmak isteyenler bol bol çizsin, okusun, farklı çizerleri takip etsin, kendilerini geliştirsin ve en önemlisi kendi mizah dillerini oluşturmaya çalışsınlar. Çünkü iyi çizmek önemli ama iyi görebilmek ve gördüğünden mizah çıkarabilmek bence çok daha önemli.
Hiç unutmam dediğiniz ilginç bir anınız var mıdır? Anlatır mısınız?
Çok var ama aklımda yok. :D
Sizi görmek, takip etmek isteyen dostlarımız nerelerden ulaşabilirler?
Beni ve çalışmalarımı takip etmek isteyenler Instagram hesabım üzerinden ulaşabilirler. Çizimlerimi ve yeni çalışmalarımı ağırlıklı olarak orada paylaşıyorum.
Merak ettikleri, sormak ya da konuşmak istedikleri bir şey olursa DM yoluyla da yazabilirler. Elimden geldiğince herkese dönmeye çalışıyorum. Çok şükür henüz mesajlara cevap vermeyecek kadar “ego kasan çizer” seviyesine ulaşamadım. Umarım bundan sonra da ulaşmam.
@Kelercepaylasimlar
Şu ana kadar sohbetimizi okuyan ve bizlere eşlik eden dostlara son olarak ne söylemek istersiniz?
Sohbetimize eşlik eden herkese çok teşekkür ediyorum. Umarım okurken biraz olsun gülümsetebilmişimdir. Hayat zaten yeterince ciddi; arada saçmalamak, gülmek ve kendimizle dalga geçmek lazım. Çizgiyle ve mizahla kalın.
