İçişleri Bakanlığı’nın 81 ile gönderdiği yeni genelgeyle okullarda X-Ray cihazı, acil durum butonu ve risk değerlendirme sistemi gibi kapsamlı güvenlik önlemleri hayata geçirilecek.
İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi imzasıyla valiliklere, emniyet, jandarma ve ilgili bakanlıklara gönderilen ‘Okul ve Çevresi Güvenlik Tedbirleri’ konulu genelge ile okullarda önlemler artırılacak. Yeni sistemde, koruyucu ve önleyici güvenlik tedbirleri ile erken uyarı mekanizmaları temel ilke olarak benimsenecek. Valilikler, alınan tedbirleri ve karşılaşılan durumları aylık raporlar halinde Milli Eğitim Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı’na sunacak.
X-RAY ve kamera sistemi
Genelgede “Okul Güvenlik Kontrol Listesi çerçevesinde tüm okulların fiziki güvenlik tedbirleri (okul yerleşke çevre duvarı, giriş-çıkış müracaat noktası, kamera sistemi, eşya kontrolü, kontrollü geçiş, vb.) ile iş sağlığı ve güvenliğine yönelik diğer tedbirler (yangın, alarm, kaçak akım rölesi vb.) millî eğitim müdürlükleriyle eş güdüm içinde gözden geçirilerek eksiklikler ivedilikle giderilecektir.
Okullarda okul içi ve çevresini görecek şekilde kamera sistemleri kurulacak ve mevcut güvenlik kamera sistemlerinin faal halde bulundurulması sağlanacaktır” ifadesi yer aldı.
Giriş-çıkışlar tek kapıdan
Genelgede “Okulların çevresinde bulunan fiziki engeller (duvar, tel-çit vb.) kontrol edilerek eksiklikler giderilecek, öğrenciler ve ziyaretçilerin giriş-çıkışları için zorunlu olmayan ilave kapılar kapatılarak giriş-çıkışların tek bir kapıdan kontrollü şekilde yapılması sağlanacaktır. Şiddet eğilimi, tehdit dili, kontrol sorunları, saldırgan davranış örüntüleri fiziksel veya sözlü olarak gösterilmesi ve dijital mecralarda ortaya çıkan risk işaretleri dikkatle izlenerek, erken uyarı ve erken müdahale mekanizmaları etkin bir şekilde işletilecektir. Risk grubunda yer aldığı düşünülen öğrencilere yönelik müdahale ve sevk çalışmaları gerçekleştirilirken veli iş birliği ile kurumlar arası koordinasyon sağlanacak, gerekli izleme, değerlendirme ve takip mekanizmaları kurulacaktır. Öğrencilerin gelişimlerini desteklemek ve onları olumsuz yönde etkileyebilecek risk faktörlerini azaltmak amacıyla öncelikli olarak gelişimsel ve önleyici rehberlik çalışmalarının etkili bir biçimde yürütülmesi sağlanacaktır. Çocukların gelişiminde ailelerin güçlendirilmesine ilişkin çalışmalar artırılacaktır. Dijital risklere karşı öğrenci, öğretmen ve velilerin becerilerini artırmaya yönelik dijital esenlik çalışmaları yaygınlaştırılacaktır” ifadeleri yer aldı.
Sabit okul kolluk görevlisi
Genelgenin devamında “Ülke genelindeki okulların risk faktörleri dikkate alınarak güncellenen öncelik derecelerine göre öncelik derecesi yüksek olan okullarda sabit olarak görev yapmak üzere ‘Okul Kolluk Görevlisi’, diğer okullarda ise okul yönetimi ile sürekli iletişim halinde olacak ‘Güvenli Eğitim Koordinasyon Görevlisi’ görevlendirilmesine hassasiyetle devam edilecektir.
Okul dışında motorize ekip
Genelgede “Okul giriş ve çıkış saatlerinde kolluk görünürlüğü artırılacak; okulların güvenlik önceliklerine göre ihtiyaç duyulması halinde okul bahçe kapısının dışında, okul yönetimi ile sürekli irtibatlı, müdahale etme kabiliyetine haiz bir noktada motorize ekip veya yaya devriye görevlendirilecektir. Okul çevresindeki kör alanlar, metruk yapılar, parklar, internet kafeler, oyun salonları ve öğrencilerin yoğun bulunduğu güzergâhlarda devriye ve denetimler sıklaştırılacaktır. Siber birimlerimizin kapasitesinin güçlendirilerek siber devriye faaliyetlerine ağırlık verilecek, internetteki tehlikeler ile sosyal medya hesaplarından yapılan paylaşımlar titizlikle takip edilerek suç teşkil edenler hakkında gerekli işlemler yapılacaktır. Çocukların ve gençlerin ateşli silahlara veya benzeri tehlikeli araçlara erişiminin önlenmesi amacıyla okul yönetimleri ile ortak çalışmalar saha denetimleri, istihbari çalışmalar ve risk odaklı uygulamalar artırılacak; taşıma veya bulundurma ruhsatlı silah sahibi ebeveynlere yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılarak ruhsatsız silahla mücadele tavizsiz şekilde sürdürülecektir” ifadeleri yer aldı.
Bu kapsamda uygulanacak tedbirlerin tamamı şöyle:
1. Okul ve çevresinde güvenlik tedbirlerinin planlanmasında, risk analizi temelli yaklaşım esas alınarak koruyucu ve önleyici güvenlik tedbirleri ile erken uyarı mekanizmalarının etkin koordinasyonu temel ilke olarak uygulanacak.
2. Okul yönetimi, kolluk kuvvetleri, yerel idareler, sağlık ve sosyal hizmet birimleri arasında sürekli ve hızlı bilgi paylaşımına dayalı koordinasyon sağlanacak.
3. Güvenlik planlaması yalnızca fiziki önlemlerle sınırlı olmayıp; fiziki güvenlik, insan faktörü (öğrenci/personel/veli), dijital ortam (sosyal medya ve siber alan) ve kurumsal süreçleri kapsayan çok katmanlı bir yapı üzerine inşa edilecek.
4. Muhtemel risklerin gerçekleşmeden önce tespit edilmesi amacıyla süreç modellemesi esas alınacak olup, okul idareleri ile iş birliği içerisinde şiddet içeren davranış değişimleri ve sosyal uyum problemleri, sosyal medya tehdit içeriklerinin oluşturabileceği riskler erken uyarı göstergesi olarak değerlendirilecek.
5. Öğrencilerin yalnızca fiziksel değil psikolojik güvenliğinin de korunması, akran zorbalığı, dışlanma, şiddet eğilimi ve travmatik durumlara karşı rehberlik ve psikolojik destek sistemlerinin aktifliği de güvenli okul yaklaşımı içinde olacak.
6. Sosyal medya ve dijital platformlar üzerinden oluşabilecek tehditler, radikalleşme eğilimleri ve taklitçi davranışların düzenli olarak izlenmesi ve değerlendirilmesi güvenlik yaklaşımının içerisinde yer alacak.
7. Güvenlik planlamaları ve risk sınıflandırmaları dinamik yapıda olacak şekilde yeni tehdit türleri, olay analizleri ve saha verileri doğrultusunda periyodik olarak güncellenecek.
8. Okul güvenliği; okula ait fiziki mekanlar ve çevresinin güvenliği ile meydana gelen olayların analizine dayalı güvenlik riskleri ve farklı tehdit türlerinin (radikalleşme, dışlanma, psikiyatrik rahatsızlıklar vb.) eğilimleri dinamik yapısı dikkate alınarak planlanacak.
9. Okul mekânları ve çevresinin fiziki güvenliği, uygulanacak fiziksel tedbirler esas alınarak “okul içi alanlar” ve “okul dışı çevre alanları” olmak üzere iki temel sorumluluk sahası çerçevesinde sınıflandırılacak ve bu alanlara özgü güvenlik önlemleri ayrı ayrı planlanarak hayata geçirilecek.
10. Veliler, öğretmenler ve öğrencilerin güvenlik sisteminin aktif paydaşı olarak sürece dahil edilmesi için tedbirler geliştirilecek”.
Fiziki güvenlik önlemleri
1. Kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin, okul binalarından kapıdan kapıya en az 100 metre uzaklıkta bulunması zorunluluğuna yönelik denetimler artırılacak.
2. Okul çevrelerinde bulunan park alanlarına yönelik devriye faaliyetleri artırılacak, özellikle uyuşturucu madde kullanımı ve farklı suç türleri açısından riskli olanlara kolluk birimlerinin koordinasyonunda ve yerel yönetimlerle iş birliği içerisinde güvenlik kamera ve aydınlatma sistemlerinin kurulması sağlanacak.
3. Okul çevrelerinde bulunan ve eğitim-öğretim ortamı açısından risk oluşturan metruk bina ve yapıların Belediyeler/İl Özel İdareleri tarafından ivedilikle yıkılması sağlanacak.
4. Okul önlerinde ve çevrelerinde seyyar satıcıların satışına izin verilmeyecek ve okul çevresinde bulunan işletmelerin faaliyetleri yakından izlenerek çocuklara bağımlılık yapıcı maddelerin satışının engellenmesine yönelik gerekli tedbirlerin alınması ve denetimlerin artırılması sağlanacak.
5. Okul önleri ve çevresinde okulla ilgisi olmayan, eğitim-öğretim ile öğrencilerin güvenliği bakımından tehlike teşkil ettiği değerlendirilen kişilerin beklemesi ve toplanması engellenerek haklarında gerekli işlemler yapılacak.
6. Servis araçlarının bekleme yapacağı yerleri bulunmayan okullarda, servis bekleme alanlarının okul idaresi ve kolluk birimleri tarafından ortak belirlenerek özel araçların okul bahçesine girmelerine müsaade edilmeyecek.
7. Okul önlerinde ve çevrelerindeki trafik düzenlemeleri trafik birimlerimizce incelenerek ilave tedbirler planlanacak, bu alanlarda tespit edilen eksiklikler (trafik işaret ve levhaları, korkuluk, üst geçit vb.) ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içerisinde tamamlanacak.”
Kolluk tedbirleri ve denetimler
1. Ülke genelindeki okulların risk faktörleri dikkate alınarak güncellenen öncelik derecelerine göre öncelik derecesi yüksek olan okullarda sabit olarak görev yapmak üzere “Okul Kolluk Görevlisi”, diğer okullarda ise okul yönetimi ile sürekli iletişim halinde olacak “Güvenli Eğitim Koordinasyon Görevlisi” görevlendirilmesine hassasiyetle devam edilecek.
2. Okul giriş ve çıkış saatlerinde kolluk görünürlüğü artırılacak; okulların güvenlik önceliklerine göre ihtiyaç duyulması halinde okul bahçe kapısının dışında, okul yönetimi ile sürekli irtibatlı, müdahale etme kabiliyetine haiz bir noktada motorize ekip veya yaya devriye görevlendirilecek.
3. Okul çevresindeki kör alanlar, metruk yapılar, parklar, internet kafeler, oyun salonları ve öğrencilerin yoğun bulunduğu güzergâhlarda devriye ve denetimler sıklaştırılacak.
4. Siber birimlerimizin kapasitesinin güçlendirilerek siber devriye faaliyetlerine ağırlık verilecek, internetteki tehlikeler ile sosyal medya hesaplarından yapılan paylaşımlar titizlikle takip edilerek suç teşkil edenler hakkında gerekli işlemler yapılacak.
5. Çocukların ve gençlerin ateşli silahlara veya benzeri tehlikeli araçlara erişiminin önlenmesi amacıyla okul yönetimleri ile ortak çalışmalar saha denetimleri, istihbari çalışmalar ve risk odaklı uygulamalar artırılacak; taşıma veya bulundurma ruhsatlı silah sahibi ebeveynlere yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılarak ruhsatsız silahla mücadele tavizsiz şekilde sürdürülecek”.
Psikoloji destek için uygulanacak tedbirler
1. Şiddet eğilimi, tehdit dili, kontrol sorunları, saldırgan davranış örüntüleri fiziksel veya sözlü olarak gösterilmesi ve dijital mecralarda ortaya çıkan risk işaretleri dikkatle izlenerek, erken uyarı ve erken müdahale mekanizmaları etkin bir şekilde işletilecek.
2. Risk grubunda yer aldığı düşünülen öğrencilere yönelik müdahale ve sevk çalışmaları gerçekleştirilirken veli iş birliği ile kurumlar arası koordinasyon sağlanacak, gerekli izleme, değerlendirme ve takip mekanizmaları kurulacak.
3. Öğrencilerin gelişimlerini desteklemek ve onları olumsuz yönde etkileyebilecek risk faktörlerini azaltmak amacıyla öncelikli olarak gelişimsel ve önleyici rehberlik çalışmalarının etkili bir biçimde yürütülmesi sağlanacak.
4. Çocukların gelişiminde ailelerin güçlendirilmesine ilişkin çalışmalar artırılacak.
5. Dijital risklere karşı öğrenci, öğretmen ve velilerin becerilerini artırmaya yönelik dijital esenlik çalışmaları yaygınlaştırılacaktır.
6. Şiddet olayları neticesinde okul güvenliği ivedilikle sağlanarak sağlıklı bir eğitim ortamı oluşturulacak ve olaydan etkilenen öğrenci, öğretmen ve velilere yönelik psikososyal destek hizmetleri sürdürülecek”.
Siber güvenlikle ilgili tedbirler
1. İnternet ortamında okul, öğrenci ve personeli hedef alan tehdit içerikleri düzenli olarak gerçekleşen şikayetler yönünden okul idareleri tarafından ve siber tespitler açısından kolluk birimleri tarafından izlenecek.
2. Sosyal medya üzerinden hedef gösterme, siber zorbalık ve şiddet içerikleri tespit edildiğinde ilgili birimlerin tamamına gecikmeksizin bildirim yapılacak.
3. Açık kaynak istihbarat kapsamında riskli dijital eğilimler analiz edilecek.
4. Öğrenci ve öğretmenlere yönelik siber güvenlik farkındalık eğitimleri düzenlenecek.
5. Siber zorbalık ve dijital etik, güvenli internet kullanımı, kişisel veri güvenliği, şüpheli içerik ve dolandırıcılık konuları siber bilinçlendirme eğitim kapsamına alınacak.
6. Okullarda siber olay müdahale prosedürü oluşturulacak.
7. Şüpheli durumlarda kullanılmak üzere hızlı bildirim mekanizması (okul yönetimi + kolluk) kurulacak.
8. Okul idaresi tarafından bildirim, şikayete konu olan veya açık kaynaklardan tespit edilmesi mümkün olan siber olaylar kayıt altına alınarak olay veri tabanı oluşturulacak.
9. Okullar, siber güvenlik konusunda kolluk birimleri ve ilgili kamu kurumları ile koordineli çalışacak.
10. Siber güvenlik tedbirleri periyodik olarak denetlenecek ve güncellenecek.
11. Risk analizleri doğrultusunda okul bazlı siber güvenlik planı hazırlanacak.
12. Dijital ortamda ortaya çıkan şiddet eğilimleri ve radikalleşme göstergeleri erken uyarı kapsamında değerlendirilecek.
13. Elde edilen veriler, okul güvenliği risk analiz sistemine entegre edilecek”.
Valilikler, kaymakamlıklar, kolluk birimleri, millî eğitim müdürlükleri, sağlık teşkilatı ve ilgili kurumların muhtemel olaylarda müdahale sırası ve koordinasyon usulleri gözden geçirilerek ilk müdahale kapasitesi güçlendirilecek. Millî Eğitim Bakanlığının 2021/13 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Genelgesi doğrultusunda yangın, doğal afet, güvenlik tehditleri vb. olağanüstü durumlara karşı korunma, kurtarma ve tahliye prosedürlerini de içeren “Acil Durum Planları” hazırlanacak ve uygulanmasına hassasiyet gösterilecek.
Ayrıca ailelerin çocuklardaki davranış değişikliklerini, risk işaretlerini ve dijital mecralardaki olumsuz yönelimleri erken fark edebilmelerine yönelik bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları artırılacak. Güvenli internet kullanımı, sosyal medya, sanal zorbalık, tehdit, suçun ve suçlunun özendirilmesi, silah ve saldırganlık temalı paylaşımlar ile dijital mecralarda oluşan olumsuz rol modellere karşı önleyici ve bilinçlendirici çalışmaları ilgili tüm paydaşlarla birlikte yürütülecek. Dizi, film, dijital yayınlar ve popüler kültür unsurları üzerinden şiddetin sıradanlaştırılması, suçun cazip gösterilmesi ve silah kullanımının özendirilmesine karşı medya okuryazarlığı ve aile rehberliği odaklı farkındalık çalışmaları planlı şekilde sürdürülecek. Eğitim sendikaları başta olmak üzere ilgili STK, kurum ve kuruluşlarla gerekli temas kurularak, kamuoyunda oluşabilecek yanlış algıların önüne geçilecek ve güven duygusunun güçlendirilmesi amacıyla uygun bilgilendirme ve istişare süreçleri yürütülecek. Olaylara ilişkin kamuoyu bilgilendirmeleri yalnızca teyitli bilgiye dayalı, zamanında ve sorumlu bir dille yapılarak; provokatif paylaşımlar, suçu ve suçluyu öven içerikler ile dezenformasyon girişimlerine karşı gerekli işlemler kararlılıkla sürdürülecek.
