Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’ni ziyaret ederek devam eden restorasyon çalışmalarını yerinde inceledi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’nde yürütülen restorasyon çalışmalarını yerinde inceleyerek gelinen son aşamaya ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Milletin kültür mirasına sahip çıkmak ve gelecek nesillere ulaştırmak adına arkeolojiden restorasyon, ihya ve inşa çalışmalarına kadar ciddi bir mesai yürüttüklerini belirten Ersoy, birçok kültür varlığının tarihlerinin en kapsamlı bakım ve onarım sürecine alındığını söyledi. Bakan Ersoy, Ayasofya’daki çalışmaların önemini, “Fethin nişanesi, Fatih’in emaneti Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi onlardan biri” sözleriyle vurguladı.
Ayasofya için son derece kapsamlı ve bütüncül rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin çizildiğini aktaran Ersoy, yapısal analiz sonucunda ana kubbe ve yarım kubbeler için güçlendirme projelerinin hazırlandığını, Koruma Kurulunun onayının ardından uygulama çalışmalarına adım adım başlandığını bildirdi. İlk etapta güney cephe bahçesindeki 3’üncü Mehmet, 2’nci Selim, 3’üncü Murat ve Şehzadeler Türbesi’nde restorasyon uygulamalarının gerçekleştirildiğini belirten Ersoy; türbe kubbelerinin kurşun örtülerinin yenilendiğini, alt tabakalardaki niteliksiz bölümlerin düzenlendiğini, içlik, dışlık ve revzenlerde yenileme, ahşap kapak ve kepenklerde konservasyon, dış cephelerde ise temizlik işlemleri yapıldığını söyledi.
İlk etap kapsamında muvakkithane ve sıbyan mektebinin de restore edildiğini kaydeden Ersoy, caminin güneybatı köşesindeki duvar dibi abdest alma kısmının aktif hale getirildiğini ve iç mekana kuş kovucu yerleştirildiğini ifade etti.
Minarede Depreme Karşı Güçlendirme
Halen devam eden ikinci etap kapsamında kuzey, güney ve doğu cephelerinde çimento esaslı sıva raspa işlemlerinin yapıldığını belirten Ersoy, güney cephede raspa sonrası tespitlerin, cephelerde ise temizlik işlemlerinin sürdüğünü bildirdi. Kuzeydoğu minaresindeki imalatların statik güçlendirme projesi doğrultusunda tamamlandığını açıklayan Ersoy, statik analizlerin ardından minarenin belirli bir kotuna kadar kontrollü sökülmesine karar verildiğini söyledi.
Bakır alemden başlayarak gövde bölümündeki altı sıra taş ve bunlara bağlı basamaklara kadar titiz bir söküm gerçekleştirildiğini aktaran Ersoy, minarenin deprem etkileri altındaki yapısal performansını artırmak amacıyla paslanmaz çelik plakalar ve rod sistemleri uygulandığını kaydetti.
Yapının güçlendirme ihtiyacının tespiti için sayısal modellemeler ve duvarlarda georadar taramaları yapıldığını belirten Ersoy, elde edilen veriler doğrultusunda kuzeydoğu ve güneydoğu merdiven kulelerinde onaylanan güçlendirme uygulamalarına başlandığını söyledi. Ayasofya’nın mermer pencere elemanlarında da özgün malzemenin korunması esasıyla temizlik ve onarım uygulamalarının devam ettiğini ifade etti.
Ana Kubbe Dış Yüzeyden Güçlendirilecek
Ana kubbe ve yarım kubbelerdeki güçlendirme uygulamalarının bütünsel olarak yapılacağını belirten Bakan Ersoy, iç yüzeyin mozaik kaplama olması nedeniyle kubbenin güçlendirme çalışmalarının dış yüzeyden gerçekleştirileceğini açıkladı. Onarım ihtiyacı ve kapsamlı güçlendirme uygulamaları nedeniyle tüm kurşun kaplamaların sökülmesinin zorunlu olduğunu kaydeden Ersoy, kurşun örtü kaldırılırken kubbenin mevsimsel hava şartlarından etkilenmemesi ve mozaiklerin zarar görmemesi için yüzeyin geçici olarak kapatılmasına karar verildiğini bildirdi. Geçici üst örtü sisteminin baza ve kubbe karkası kurulumuyla ana kubbenin branda ile kapatılması işleminin tamamlandığını belirten Ersoy, iç yüzeydeki mozaik süslemelerin konservasyon, restorasyon ve güçlendirme uygulamalarının güvenli ve kontrollü gerçekleştirilebilmesi için iç mekanda platform ve iskele sistemi oluşturulduğunu söyledi.
İbadet Ve Restorasyon Eş Zamanlı Sürüyor
Camide ibadet ile restorasyon çalışmalarının eş zamanlı sürdürülebilmesi amacıyla dört ana kolon üzerine oturan çelik platform sisteminin kurulumunun tamamlandığını belirten Ersoy, buna bağlı mermer söküm, koruma, kapatma ve çelik bağlantı yolu kurulumu gibi imalatların bitirildiğini, platform üzerine mozaik uygulamaları için iskele kurulduğunu bildirdi.
Ana kubbenin iç yüzeyindeki mozaiklerin mevcut durumunun belgelenmesi amacıyla lazer tarama ve fotogrametri çalışmaları gerçekleştirildiğini aktaran Ersoy, lazer tarama verileri sonucunda kubbenin farklı dönemlerde geçirdiği onarımların tespit edildiğini ve bulguların ilgili proje paftalarına işlendiğini söyledi. Bütün müdahalelerin fotografik belgeleme yöntemleriyle aşama aşama kayıt altına alındığını belirten Ersoy, yapı izleme sisteminin de kurulduğunu, veri aktarımı ve raporlama sürecinin başladığını ifade etti.
Galeri Katı İçin Üçüncü Etap Tamamlandı
Tamamlanan üçüncü etap kapsamında galeri katının ziyarete açılmasına yönelik çalışmalar yapıldığını bildiren Ersoy, ziyaretçi güzergahının düzenlendiğini, genel temizlik ve konservasyon işlerinin gerçekleştirildiğini söyledi. Giriş ve iniş rampaları ile geçici giriş tüneli ve bilet gişelerinin yapıldığını, X-Ray ve turnike sistemlerinin kurulduğunu aktaran Ersoy; galeri katındaki mermer ve ahşap yüzeylerde gerekli temizlik işlemleri ile lokal konservasyonların gerçekleştirildiğini belirtti.
Niteliksiz sıva raspaları, bölgesel derz çalışmaları ile sıvalardaki bölgesel onarım ve sağlamlaştırma uygulamalarının da yapıldığını kaydeden Ersoy, eski özgün korkulukların sağlamlaştırıldığını, eksik ve kırık camların yenilendiğini ve pencerelere kuşların girmesini önlemek amacıyla tel yerleştirildiğini bildirdi.
Aydınlatma, kamera, acil anons sistemleri ve internet gibi altyapı imalatlarının da tamamlandığını aktaran Ersoy, dördüncü etap kapsamında ise iç ve dış mekanda güvenliği sağlamak amacıyla alüminyum akordiyon bariyer ve şerit bariyerlerin kullanıldığını, iç mekanda akustik kumaş kaplama gerçekleştirildiğini ifade etti.
4 Etaptan 3’Ü Tamamlandı
Ayasofya’da başlatılan dört etap restorasyon uygulamasından üçünün tamamlandığını açıklayan Ersoy minare, kubbe ve mozaikler gibi kapsamlı ve hassas süreçlerin yer aldığı ikinci etap çalışmalarının titizlikle devam ettiğini söyledi. Ana kubbe, yarım ve çeyrek kubbeler, Fatih ve Mimar Sinan minareleri, mermer, sıva, kalem işi, mozaik, ahşap ve diğer özgün elemanlar ile vaftizhane, şadırvan ve güney bahçesindeki türbeleri kapsayan geniş bir alanda çalışmalar yürütüleceğini bildiren Ersoy, biyolojik temizlikten söküm, güçlendirme ve yeniden yapıma, taş onarımlarından konservasyon ve yenilemeye kadar çalışmaların uzmanlar ve işçiler tarafından hassas bir süreç içerisinde yürütüleceğini ifade etti.
Yer Altında Da Restorasyon Mesaisi
Ayasofya’daki çalışmaların yerin altında da sürdüğünü belirten Bakan Ersoy, ön çalışma niteliğindeki Mekan 1 ve Mekan 2 kazıları ile kuzey avludaki hipoje bölümü ve 1’den 5’e kadar olan tünellerde kazı çalışmalarının başlatıldığını ve belgeleme yapıldığını söyledi.
Ayasofya Camii yeraltı tünelleri temizlik, bakım, onarım işi kapsamında Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde gerçekleştirilen temizlik çalışmalarının yüzde 90’ının tamamlandığını açıklayan Ersoy, Vezir Bahçe bölgesindeki Hipoje yapısına ait kazıların tamamlandığını bildirdi. Batı Bahçe bölgesinde mekanlarla ilişkili dokuz tünel yapısının tespit edildiğini aktaran Ersoy, 2 ve 8 numaralı tüneller dışında tamamında dolgu toprak temizliği yapıldığını söyledi.
56 metre uzunluğundaki Mekan-2’de 18 metrelik hat boyunca hasarlı tonozlarda özgün olana eş bir malzemeyle tamamlama çalışmaları yapılarak yapısal hasarların giderildiğini belirten Ersoy, kalan bölümlerde çalışmaların sürdüğünü ifade etti. Tünel-4 ve Tünel-5’te de 10’ar metrelik hat boyunca aynı çalışmaların gerçekleştirildiğini aktaran Ersoy, Tünel-4’te 50 metrelik hat boyunca paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirmenin tamamlandığını, Tünel-5’te ise bu çalışmanın 90 metrelik hat boyunca devam ettiğini bildirdi.
Fatih’in Emanetini Tarihinin En Kapsamlı Restorasyonuna Aldık
Bakan Ersoy, Ayasofya’da yürütülen çalışmaların hedefini şu sözlerle anlattı: “Fatih’in emanetini tarihinin en kapsamlı restorasyonuna aldık ve Allah’ın izniyle bu eşsiz yapıyı minarelerinde ezan, salonlarında Kur’an yankılanan eşsiz bir camii ve insanlığı çatısı altında buluşturan ortak bir miras olarak gelecek nice nesillerimize ulaştıracağız.”
