Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’nde devam eden restorasyon çalışmalarını yerinde inceledi.
Ersoy, dört etap halinde yürütülen restorasyon çalışmalarının üç etabının tamamlandığını, minare, kubbe ve mozaikler gibi kapsamlı ve hassas çalışmaların yer aldığı ikinci etap çalışmalarının ise sürdüğünü açıkladı. Ersoy, “Fatih’in emanetini tarihinin en kapsamlı restorasyonuna aldık. Allah’ın izniyle bu eşsiz yapıyı minarelerinde ezan, salonlarında Kur’an yankılanan eşsiz bir camii ve insanlığı çatısı altında buluşturan ortak bir miras olarak gelecek nice nesillerimize ulaştıracağız.” dedi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’ni ziyaret ederek restorasyon çalışmalarında gelinen son aşamaya ilişkin açıklamalarda bulundu. Ersoy, kültür mirasına sahip çıkmak ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla arkeoloji, restorasyon, ihya ve inşa çalışmalarının sürdüğünü belirtti. Ayasofya’nın bu çalışmaların önemli örneklerinden biri olduğunu belirten Ersoy, “Fethin nişanesi, Fatih’in emaneti Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi onlardan biri.” dedi.
4 etaptan 3’ü tamamlandı
Ayasofya için kapsamlı ve bütüncül rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin hazırlandığını belirten Ersoy, yapısal analizler sonucunda ana kubbe ve yarım kubbeler için güçlendirme projelerinin hazırlandığını ve Koruma Kurulu onayının ardından uygulamalara başlandığını söyledi. İlk etapta güney cephe bahçesinde bulunan III. Mehmet, II. Selim, III. Murat ve Şehzadeler Türbesi’nde restorasyon çalışmalarının tamamlandığını belirten Ersoy, türbe kubbelerinin kurşun örtülerinin yenilendiğini, içlik, dışlık ve revzenlerde yenileme, ahşap kapak ve kepenklerde konservasyon, dış cephelerde ise temizlik çalışmaları yapıldığını kaydetti. Muvakkithane ve sıbyan mektebinin de restore edildiğini ifade eden Ersoy, caminin güneybatı köşesindeki duvar dibi abdest alma bölümünün yeniden aktif hale getirildiğini ve iç mekâna kuş kovucu yerleştirildiğini söyledi.
Minare depreme karşı güçlendiriliyor
Devam eden ikinci etap kapsamında kuzey, güney ve doğu cephelerinde çimento esaslı sıva raspa işlemlerinin sürdüğünü belirten Ersoy, güney cephede raspa sonrası tespitlerin, cephelerde ise temizlik çalışmalarının devam ettiğini söyledi. Kuzeydoğu minaresindeki çalışmaların statik güçlendirme projesi doğrultusunda tamamlandığını belirten Ersoy, statik analizler sonucunda minarenin belirli bir kota kadar kontrollü şekilde sökülmesine karar verildiğini aktardı. Bakır alemden başlayarak gövde bölümündeki 6 sıra taş ve bunlara bağlı basamakların titizlikle söküldüğünü ifade eden Ersoy, minarenin deprem etkileri karşısındaki yapısal performansını artırmak amacıyla paslanmaz çelik plakalar ve rod sistemlerinin uygulandığını kaydetti.
Yapının güçlendirme ihtiyacının belirlenmesi amacıyla sayısal modelleme ve duvarlarda georadar taramaları yapıldığını belirten Ersoy, elde edilen veriler doğrultusunda kuzeydoğu ve güneydoğu merdiven kulelerinde güçlendirme çalışmalarına başlandığını söyledi. Ayasofya’nın mermer pencere elemanlarında da özgün malzemenin korunması amacıyla temizlik ve onarım çalışmalarının sürdüğünü belirtti.
Ana kubbe dış yüzeyden güçlendirilecek
Ana kubbe ve yarım kubbelerde güçlendirme çalışmalarının bütüncül şekilde yapılacağını belirten Ersoy, iç yüzeyin mozaiklerle kaplı olması nedeniyle güçlendirme uygulamalarının kubbenin dış yüzeyinden gerçekleştirileceğini söyledi. Güçlendirme ve onarım çalışmaları nedeniyle tüm kurşun kaplamaların sökülmesinin zorunlu olduğunu ifade eden Ersoy, kurşun örtünün kaldırılması sırasında kubbenin hava şartlarından etkilenmemesi ve mozaiklerin zarar görmemesi için yüzeyin geçici olarak kapatıldığını belirtti. Ana kubbenin branda ile kapatılması işleminin tamamlandığını kaydeden Ersoy, iç yüzeydeki mozaik süslemelerin konservasyon, restorasyon ve güçlendirme çalışmalarının güvenli şekilde yapılabilmesi amacıyla platform ve iskele sisteminin kurulduğunu söyledi.
İbadet ve restorasyon eş zamanlı sürüyor
Restorasyon çalışmaları ile ibadet faaliyetlerinin eş zamanlı sürdürülebilmesi amacıyla 4 ana kolon üzerine oturan çelik platform sisteminin kurulumunun tamamlandığını belirten Ersoy, buna bağlı mermer söküm, koruma, kapatma ve çelik bağlantı yolu kurulumu gibi çalışmaların da tamamlandığını aktardı. Platform üzerine mozaik uygulamaları için iskele kurulduğunu belirten Ersoy, ana kubbenin iç yüzeyindeki mozaiklerin mevcut durumunun belgelenmesi amacıyla lazer tarama ve fotogrametri çalışmalarının gerçekleştirildiğini söyledi. Lazer tarama verileri sonucunda kubbenin farklı dönemlerde geçirdiği onarımların tespit edildiğini belirten Ersoy, bulguların ilgili proje paftalarına işlendiğini kaydetti.
Tüm müdahalelerin fotografik belgeleme yöntemiyle kayıt altına alındığını ifade eden Ersoy, yapı izleme sisteminin de kurulduğunu ve veri aktarımı ile raporlama sürecinin başladığını bildirdi.
Galeri karı ziyarete hazırlandı
Tamamlanan üçüncü etap kapsamında galeri katının ziyarete açılmasına yönelik çalışmaların yapıldığını belirten Ersoy, ziyaretçi güzergâhının düzenlendiğini, genel temizlik ve konservasyon çalışmalarının gerçekleştirildiğini söyledi. Giriş ve iniş rampaları ile geçici giriş tüneli ve bilet gişelerinin yapıldığını aktaran Ersoy, X-Ray ve turnike sistemlerinin kurulduğunu belirtti. Galeri katındaki mermer ve ahşap yüzeylerde temizlik ve lokal konservasyon çalışmalarının yapıldığını ifade eden Ersoy, niteliksiz sıva raspaları, bölgesel derz çalışmaları, sıvalarda onarım ve sağlamlaştırma uygulamalarının tamamlandığını söyledi. Eski özgün korkulukların sağlamlaştırıldığını, eksik ve kırık camların yenilendiğini belirten Ersoy, pencerelere kuşların girmesini önlemek amacıyla tel yerleştirildiğini kaydetti.
Aydınlatma, kamera, acil anons ve internet altyapısı çalışmalarının da tamamlandığını söyledi. Dördüncü etap kapsamında ise iç ve dış mekânda güvenliği sağlamak amacıyla alüminyum akordiyon bariyer ve şerit bariyerlerin kullanıldığını, iç mekânda akustik kumaş kaplama yapıldığını belirtti.
Çalışmalar geniş bir alana yayılıyor
Ayasofya’da başlatılan 4 etaplık restorasyon uygulamasından 3’ünün tamamlandığını açıklayan Ersoy, minare, kubbe ve mozaikler gibi kapsamlı ve hassas çalışmaların yer aldığı ikinci etap çalışmalarının devam ettiğini söyledi. Çalışmaların ana kubbe, yarım ve çeyrek kubbeler, Fatih ve Mimar Sinan minareleri, mermer, sıva, kalemişi, mozaik, ahşap ve diğer özgün elemanlar ile vaftizhane, şadırvan ve güney bahçesindeki türbeleri kapsadığını belirten Ersoy, biyolojik temizlikten söküm ve güçlendirmeye, taş onarımlarından konservasyon ve yenilemeye kadar birçok çalışmanın uzmanlar ve işçiler tarafından yürütüldüğünü ifade etti.
Ayasofya’nın altında da restorasyon çalışmaları sürüyor
Ayasofya’daki çalışmaların yer altında da devam ettiğini belirten Ersoy, ön çalışma niteliğindeki Mekân 1 ve Mekân 2 kazıları ile kuzey avludaki hipoje bölümü ve 1’den 5’e kadar olan tünellerde kazı ve belgeleme çalışmalarının başlatıldığını söyledi. Ayasofya Camii Yeraltı Tünelleri Temizlik Bakım Onarım İşi kapsamında Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölgelerinde yürütülen temizlik çalışmalarının yüzde 90’ının tamamlandığını açıklayan Ersoy, Vezir Bahçe Bölgesi’ndeki hipoje yapısına ait kazıların tamamlandığını bildirdi. Batı Bahçe bölgesinde mekânlarla ilişkili 9 tünel yapısının tespit edildiğini aktaran Ersoy, 2 ve 8 numaralı tüneller dışında diğer tünellerde dolgu toprak temizliğinin yapıldığını söyledi.
56 metre uzunluğundaki Mekân-2’de 18 metrelik hat boyunca hasarlı tonozlarda özgün yapıya eş malzemeyle tamamlama çalışmalarının yapıldığını belirten Ersoy, yapısal hasarların giderildiğini ve kalan bölümlerde çalışmaların sürdüğünü ifade etti. Tünel-4 ve Tünel-5’te de 10’ar metrelik hat boyunca benzer çalışmaların gerçekleştirildiğini aktaran Ersoy, Tünel-4’te 50 metrelik hat boyunca paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirmenin tamamlandığını, Tünel-5’te ise güçlendirme çalışmalarının 90 metrelik hat boyunca sürdüğünü bildirdi.
“Fatih’in emanetini tarihinin en kapsamlı restorasyonuna aldık”
Bakan Ersoy, “Fatih’in emanetini tarihinin en kapsamlı restorasyonuna aldık ve Allah’ın izniyle bu eşsiz yapıyı minarelerinde ezan, salonlarında Kur’an yankılanan eşsiz bir camii ve insanlığı çatısı altında buluşturan ortak bir miras olarak gelecek nice nesillerimize ulaştıracağız.” dedi.
