Antalya’nın Belek ve Manavgat kıyılarında yuvalayan, uydu izleme cihazları takılarak denize bırakılan 9 caretta carettanın göç rotaları bilim insanları tarafından takip ediliyor. Bazıları Kuzey Afrika kıyılarında kışlarken, bazıları İspanya açıklarına kadar ulaşan kaplumbağaların Akdeniz’in büyük bölümünü kullandığı belirlendi.
Akdeniz’in en büyük caretta caretta yuvalama alanlarından Antalya’da, deniz kaplumbağalarının göç yolları, beslenme ve kışlama alanlarının belirlenmesi amacıyla uydu izleme çalışmaları yürütülüyor. Ekolojik Araştırmalar Derneği (Ekad) tarafından Manavgat’ın Kızılot bölgesinde 2024, 2025 ve 2026 yıllarında 2’şer, Belek’te ise 2026 yılında 3 olmak üzere toplam 9 yetişkin deniz kaplumbağasına uydu izleme cihazı takıldı. Kızılot’tan ‘Gümüş’, ‘Altın’, ‘Flora’, ‘Fauna’, ‘Mercan’ ve ‘İnci’, Belek’ten ise ‘Robin Turtle’, ‘Crystal’ ve ‘Doa’ isimli kaplumbağalar denize bırakıldı.
İspanya’dan Mısır’a uzanan rotalar
Uydu izleme verilerine göre, kaplumbağaların göç hareketleri Akdeniz’in farklı bölgelerine yayıldı. Belek’ten denize bırakılan Robin Turtle, Akdeniz’i batıya doğru geçerek Kuzey Afrika kıyılarını takip etti ve Cebelitarık çevresine kadar ulaştı. Haritada Belek’e kuş uçuşu uzaklığı 1812 kilometre olarak gösterilen kaplumbağanın göç rotası, Akdeniz’in batısına kadar uzandı. Crystal ise Mısır kıyılarına yöneldi.
Belek’e kuş uçuşu uzaklığı 553 kilometre olarak gösterilen Crystal’ın hareketleri de takip ediliyor. Doa ise Doğu Akdeniz’de Lübnan kıyılarına ulaştı.
6 Carettanın rotası Akdeniz’e yayıldı
Manavgat’ın Kızılot kumsalından denize bırakılan Gümüş, Altın, Flora, Fauna, Mercan ve İnci isimli 6 carettanın uydu verileri de farklı göç davranışlarını ortaya koydu. Haritalarda bazı kaplumbağaların Kuzey Afrika kıyılarını izlediği, bazılarının Orta Akdeniz’de uzun süre hareket ettiği, bazılarının ise Ege Denizi ve Doğu Akdeniz’de bulunduğu görüldü. Bu rotalar, Antalya kıyılarında yuvalayan deniz kaplumbağalarının yalnızca Türkiye kıyılarında değil, Akdeniz’in farklı ülkelerine ait deniz alanlarında da yaşamlarını sürdürdüğünü gösterdi.
Türkiye’de ilk çalışma 2004’te
Ekad Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat, Türkiye’de deniz kaplumbağalarının uyduyla izlenmesine yönelik ilk çalışmalarını 2004 yılında Adana’da başlattıklarını belirterek, o dönemde 8 yeşil deniz kaplumbağasına uydu izleme cihazı taktıklarını söyledi. Dr. Canbolat, maddi kaynak yetersizliği nedeniyle uzun süre ara verilen çalışmalara 2024 yılında yeniden başladıklarını anlattı. Dr. Ali Fuat Canbolat, Manavgat’ta Tüprag desteğiyle 6, Belek’te ise otellerin katkılarıyla 3 kaplumbağaya cihaz takıldığını belirterek, bu çalışmalar sayesinde kaplumbağaların denizdeki hareketlerinin ve yaşam alanlarının belirlenebildiğini kaydetti.
Beklenmedik göç davranışları
Ekad Yönetim Kurulu Üyesi, Ordu Üniversitesi’nden Prof. Dr. Onur Candan, uydu izleme çalışmalarından elde edilen ilk sonuçların dikkati çekici olduğunu belirterek, “Antalya bölgesinde yuvalayan bireylerin bazıları Kuzey Afrika’daki sabit dinlenme alanlarına çekiliyor. Bu normalde beklediğimiz bir hareket. Yuvalama sonrası genelde ülkemize gelen kaplumbağalar güneye iniyor, yani Kuzey Afrika’ya. Gabes Körfezi, Sirte Körfezi, Bardawil Gölü, bu bölgelerde kışlıyorlar. Ancak takip ettiğimiz bireylerin hemen hemen yarısı bu özelliği gösterdi. Diğer yarısı hiçbir şekilde kışlama davranışına geçmedi. Aktif hareketlerini tüm yıl boyunca sürdürdüler. Bu ilginç bir sonuçtu” dedi.
Bütün Akdeniz’in kaplumbağalarını koruyoruz
Kaplumbağaların bir bölümünün İspanya açıklarına, bir bölümünün Ege Denizi ve İskenderun Körfezi’ne yöneldiğini belirten Prof. Dr. Candan, sonuçların henüz ön değerlendirme niteliğinde olduğunu söyleyerek, “Belek bölgesinde elde ettiğimiz bu sonuçlar aslında Belek’in İspanya’dan tutun Levant bölgesine kadar tüm Ege dahil, tüm Akdeniz’deki hayvanların yuvalaması için bir bölge olduğunu gösterdi. Bunlar tabii ki ön sonuçlar, henüz izlemeler tamamlanmadığı için net bir şey söyleyemiyoruz” diye konuştu.
Antalya kumsalları da bütün Akdeniz’i ağırlıyor
Antalya’daki yuvalama alanlarının korunmasının yalnızca Türkiye’deki deniz kaplumbağaları için değil, Akdeniz genelindeki popülasyon için önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Candan, “Belek ve Kızılot bölgesine gelen bireylerin neredeyse tüm Akdeniz’i kullanan hayvanlar olduğunu görüyoruz. Yani sadece kendi hayvanlarımızı korumuyoruz. O bölgede yaptığımız koruma çalışmalarından çıkardığımız sonuç şu; uydu izlemeyle beraber o bölgede koruduğumuz yuvalar sadece bizim sularımıza ait hayvanlara ait değil. Bütün Akdeniz’in kaplumbağalarını koruyoruz aslında. Genetik yapıya baktığınızda hani biz de böyle 70 milletten insanı ağırlıyoruz. Gerçekten Antalya turizmde dünyayı ağırlıyor. Antalya kumsalları da bütün Akdeniz’in kaplumbağalarına hoş geldin diyor” ifadelerini kullandı.
