Çocuk Sağlığı Hastalıkları ve Çocuk Alerji Uzmanı Prof. Dr. Hülya Ercan Sarıçoban, Besin alerjisi için anne ya da babada herhangi bir alerjik hastalık olması yeterli bir risk faktörüdür dedi.
Genetik faktör son derece önem taşıyor. Yatkınlığı olan kişiler alerji yapacak bir besinle karşılaştığında belirti vermeye başlıyor. Prof. Dr. Hülya Ercan Sarıçoban, ancak günümüzde annesi veya babası alerjik olmayan bebeklerde de görüldüğüne işaret etti. Bu noktada yatkınlığı en çok endüstriyel gelişmişlik, çevre kirliliği, hazır gıdalar, katkı maddeleri ve deterjanların içindeki kimyasalların ilk duyarlanmada etkili olduğunun düşünüldüğünü söyledi.
İLK BELİRTİLER BEBEK 2-3 AYLIKKEN ÇIKIYOR
Besin alerjisi için anne ya da babada herhangi bir hastalık olması yeterli bir risk faktörü. Yani anne veya baba besin alerjisi olmasa bile başka bir şekilde astım, alerjik nezle, atopik dermatit gibi her hangi bir hastalığı taşıması çocukta besin alerjisi gelişmesi için risk oluşturuyor. Besin alerjisi gelişebilmesi için bebeğin alerji geliştireceği besinle bir süre karşılaşıp, bir hassaslaşma süreci geçirmesi gerektiğini söyleyen Yeditepe Üniversitesi Kozyatağı Hastanesi Çocuk Sağlığı Hastalıkları ve Çocuk Alerji Uzmanı Prof. Dr. Hülya Ercan Sarıçoban ilk belirtilerle ilgili şunları anlattı:
“İlk kez yenilen bir besine hemen reaksiyon gelişmez. Bebek besini ya hazır formüla mamalar yolu ile veya annenin yedikleri besinlerin alerjenlerinin anne sütü ile alınması yolu ile duyarlanır. Bu nedenle bebek doğar doğmaz besin alerjisi olmasını beklenmez. Genellikle 2-3 aylıktan sonra belirtilerini görülmeye başlar. Daha sonraki zamanlarda hayatın herhangi bir zamanında gelişebilir.”
HER BESİN BEBEĞE TATTIRILMALI
Bebekler en çok anne sütü veya mama ile beslendikleri için en çok anne sütündeki veya mamadaki inek sütü proteinlerine karşı geliştiğini söyleyen Prof. Dr. Hülya Ercan Sarıçoban diğer besinler konusunda şu bilgileri verdi:
“Bir yaşından önce gelişen bir diğer alerji ise yumurta proteine karşıdır. Bunların dışında az da olsa buğday, soya, balık, kuruyemişlere de reaksiyon verebilirler. Bebek büyüdükçe fındık, yer fıstığı, susam, ceviz gibi kuruyemişlere tepki vermeye başlarlar. Daha büyük çocuklar özellikle polen alerjisi olanlarda polenle çapraz reaksiyon yapabilen sebze, meyveler ile duyarlanma görülebilir. Sonuçta her yaşın öne çıkan bir besini vardır. Her besinin bebeğe tattırılma zamanı değişik olduğu için ortaya çıkması o zamana göre değişiklik gösterebilir.”
ŞİKAYETLER DİRENÇ GÖSTEREBİLİYOR
Belirtileri ilk olarak deri veya sindirim sisteminde belirti vererek kendini gösterdiğini söyleyen Prof. Dr. Hülya Ercan Sarıçoban, çocuklarda ortaya çıkabilecek diğer belirtileri şöyle sıraladı:
“Deride kaşıntı, kuruma, döküntü ile giden atopik dermatit (egzama) veya ani gelişen ciltte kabarık kaşıntılı kızarıklıklar (ürtiker, kurdeşen) şeklinde ilk belirtilerini gösterebilir. Bazı çocuklarda huzursuzluk, sürekli ağlama, kilo alamama, kanlı-mukuslu kaka yapma, kusma, inatçı pişik veya inatçı kabızlık gibi belirtilerin biri veya birkaçı beraber olabilir. Daha küçük bir grupta ise tekrar eden hırıltılı solunum, hışıltı, nefes darlığı, inatçı öksürük, bronşit, bronşiolit gibi ataklar izlenebilir. Bazı bebeklerde inatçı bir burun tıkanıklığı eşlik edebilir. Besin alındığı sürece devam ettiği ve hatta bazen besin kesildikten haftalar sonrasında ancak düzebilir. Bu nedenle şikayetler inatçıdır ve tedaviye direnç gösterir veya düzelir kısa bir süre sonra tekrarlar. Bu şekilde olduğunda bir şeylerin ters gittiği anlaşılır ve yönlendirilir.”
TEDAVİ SABIR GEREKTİRİYOR
Prof. Dr. Sarıçoban, “Bununla birlikte testlerle de tanı kesinleştirilerek tedaviye geçiliyor. Bir besinin vücuttan atılması yaklaşık 3 hafta sürer. Hastanın durumuna göre diyet şekli ayarlanır. Örneğin bazen anne diyet yapmazken anne sütünde reaksiyon olmaz ancak o besini bebek yerse reaksiyon çıkabilir. Bu durumda anneye diyet yaptırmaya gerek yoktur ve bebeğin diyet yapması yeterlidir. Veya bazen bir besinin fırınlanmış veya mayalı şekli tolere edilirken daha az işlemden geçmiş veya çiğ şekli tolere edilemez bu durumda da diyet düzenlenir. Bundan sonraki şama besinin reaksiyon verdiği sisteme ek destek tedavisidir. Örneğin atopik dermatitte yara yerlerine ve kuruyan cilde kremler düzenlenir. Kurdeşende şurup veya damlaları eklenir. Astımda nefes açıcılar kullanılabilir. Ayrıca diyet yapılan besinin oluşturacağı vitamin, mineral veya diğer besin takviyeleri verilir” ifadelerini kullandı.
DEDEKTİF GİBİ ARAŞTIRILMALI
Uzun süren ama genellikle düzelen bir durum olduğunu ama öncelikle sabırlı olmak ve morali bozmamak gerektiği konusunda ailelere önerilerde bulunan Sarıçoban, “Neden olan alerjen hemen saptanamayabilir. Bir dedektif gibi hangi besinin ne reaksiyon verdiği bağlantısı araştırılması gerekir” diye konuştu.
HER BESİNİN KENDİ İYİLEŞME SÜRESİ VAR
Prof. Dr. Hülya Ercan Sarıçoban’ın verdiği bilgiye göre, süt, yumurta gibi birçok alerjilerin çoğu çocuk büyüdükçe düzeliyor. Örneğin süt alerjisi 3 yaş, yumurta alerjisi 5 yaş gibi çok yüksek oranda geçtiği gözleniyor. Ancak, kuruyemiş, balık ve kabuklu deniz ürünlerine karşı olan kalıcı olma eğilimi gösteriyor. “Yani her besinin kendi iyileşme süreci ve hikayesi vardır. Ama çoğunlukla düzelir” diyen Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Hülya Ercan Sarıçoban, “Ayrıca besin yetersizliği diyeti tam ayarlanmaz ise kalsiyum, D vitamini, B vitamini eksikliğine bağlı sorunlara neden olabilir. Veya iyi tedavi edilemeyen deri enfekte olabilir. Besine bağlı astım kontrol edilemez ise tekrarlayan astım atakları ve bazen pnomonilere neden olabilir” diye konuştu.
