Finansal analistlerin gerek borsa gerek türev araç piyasalarındaki beceriksizliği (çok becerikli olanlar genelde çok uzun süre bu işi yapmaz 40’ına gelmeden emekli olur) meşhurdur. Peki bu beceriksizliğe rağmen bankalar ve aracı kuruluşlar niçin yüksek maaşlar ödemeye devam eder.
Biraz sert bir giriş yapmış olabilirim ancak bu sabah bir bankanın (kendileri bist100’deki başarısız tahminleri ile meşhurdur) yayınladığı bist100 raporunu görünce aklıma WSJ (Walk Street Journal) yazarlarının yaptığı deney geldi. Burton Malkiel, bir kör maymunun gazetenin finans kısmındaki hisselere rastgele dart atarak seçtiği hisselerle pek çok uzmandan daha başarılı yatırım yapabileceğini iddia eder ve WSJ yazarları da bunun doğruluğunu denemek için gözlerini bağlayıp dart fırlatırlar önce. Daha sonra da yatırım uzmanlarının hisse seçmesini isterler.
İki portföy de 6 ayda bir birbirleriyle kıyaslanır ve sonuç not edilir. Bu şekilde yapılan 100 kıyasın ardından WSJ sonuçları okurlarına duyurur. Dart atılarak seçilen hisseler 100 yarışın 39’unu kazanmıştı ve bu profesyoneller için utanç vericiydi çünkü kendileri dikkatli araştırma yapmalarına rağmen 39 kere rastgele seçilen portföylere kaybetmişlerdi.
Peki uzmanlar çok mu başarısızdı? Hayır, sonuçlara göre uzmanlar genel anlamda hem endeksin hem de rastgele oluşturulan portföyün üzerinde getiri sağlamışlardı. Ancak sorun şuydu: Rastgele seçilen hisselerin içerisinde daha fazla riskli hisse vardı. Uzmanlar risk almak istemedikleri için genelde daha yavaş ancak düzenli artan hisseleri tercih etmişti.
Peki konumuzla bunun ilgisi ne? Bizim borsamızı inceleyen analistlerin çoğu çok başarısız. Genelde uzun çalışma saatleri dolayısıyla bu sektör iyi üniversitelerin mezunları tarafından da tercih edilmiyor. Raporları okuduğunuz zaman hissettiğiniz şey çoğunluk “Biz zaten bunu biliyorduk.” Elbette yazın taşıma kapasite artacak, turizm sektörü güçlenecek, dolardaki artış ihracatçı şirketlere yarayacak. Bunlar zaten sır değil ve öngörülebilir durumlar. Bu analistlerden beklenti bilançoları detaylı yorumlayıp bu şirketlerin zayıflıklarını ve güçlü yönlerini tespit etmek (bunu yapan analistler başım gözüm üstüne). Ancak çoğu analist işini ya yeterince ciddiye almıyor ya da bu niteliklere sahip değil.
Kısacası dünya geneli açısından bir yorum yapamam ama Türkiye’dekilerin çoğu pek de bir işe yaramıyor.
