CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından cevaplandırılması istemiyle TBMM Başkanlığına Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmaması ile ilgili soru önergesi verdi.
CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, hazırladığı önerge ile ilgili şu açıklamayı yaptı:
“HUKUK DEVLETİ İLKESİNE YÖNELİK İHLALLER DERİNLEŞİYOR
Türkiye’de hukuk devleti ilkesini zedeleyen uygulamalar her geçen gün daha da ağırlaşmaktadır. Özellikle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmaması ve Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığına rağmen alt derece mahkemeleri tarafından ihlal edilmesi, yargı sisteminde ciddi bir kriz yaşandığını açıkça ortaya koymaktadır.
Anayasa’nın açık hükümlerine rağmen yüksek yargı kararlarının yok sayılması, yalnızca bireysel hak ihlallerine yol açmamakta; aynı zamanda hukuk düzeninin temelini oluşturan normlar hiyerarşisini de fiilen ortadan kaldırmaktadır.
Öte yandan, ceza adalet sistemi içinde tutuklama tedbirinin istisnai bir önlem olmaktan çıkarılarak yaygın ve keyfi biçimde uygulanması, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkını doğrudan ihlal etmektedir. Uzun tutukluluk süreleri ise adil yargılanma hakkını ortadan kaldıran en önemli sorun alanlarından biri haline gelmiştir.
Savunma makamının yargı içindeki konumunun zayıflatılması ve avukatlık mesleğine yönelik baskılar da adalet sisteminin sağlıklı işlemesini engellemektedir. Savunma hakkının zedelendiği bir sistemde adil yargılamadan söz etmek mümkün değildir.
Uluslararası hukuk devleti ve yargı bağımsızlığı endekslerinde Türkiye’nin sürekli gerilemesi de bu yapısal sorunların bir sonucudur. Yargıya duyulan toplumsal güven her geçen gün daha fazla aşınmaktadır.
Bu tablo karşısında soruyoruz:
AİHM kararları neden uygulanmamaktadır?
AYM kararlarının alt derece mahkemeleri tarafından ihlal edilmesine neden göz yumulmaktadır?
Tutuklama tedbiri neden istisna olmaktan çıkmıştır?
Uzun tutukluluk sorununa karşı neden etkili bir çözüm üretilmemektedir?
Yargı bağımsızlığını güçlendirecek somut reformlar neden hayata geçirilmemektedir?
Çağrımız açıktır:
Hukukun üstünlüğü ilkesinin yeniden tesis edilmesi için;
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları derhal ve eksiksiz uygulanmalı,
Tutuklama tedbiri yeniden istisnai hale getirilmeli,
Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı güvence altına alınmalı,
Savunma hakkı güçlendirilmelidir.”
-SORU ÖNERGESİ-
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Sayın Akın Gürlek tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzük’ün 96 ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmaması, Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığına rağmen ihlal edilmesi, Savunma makamının yargı içindeki konumunun zayıflatılması, Ceza adalet sisteminde tutuklama tedbirinin keyfi uygulanması hukuk devleti ilkesini zedeleyen başlıca sorun alanları olarak öne çıkmaktadır.
Bu durum, Adil yargılanma hakkı ve Savunma hakkı başta olmak üzere temel hak ve özgürlüklerin sistematik biçimde ihlal edilmesine yol açmaktadır.
Bu bağlamda,
- Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından Türkiye aleyhine verilen ihlal kararlarının kaçı süresi içinde uygulanmıştır?
- Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kararlarının alt derece mahkemeleri tarafından uygulanmaması durumunda Bakanlığınızca herhangi bir idari veya disiplin mekanizması işletilmekte midir?
- AİHM ve AYM kararlarının uygulanmamasının doğurduğu yapısal sorunlara ilişkin bir eylem planı hazırlanmış mıdır?
- Tutuklama tedbirinin istisnai olması gerekirken yaygın şekilde uygulanmasının önüne geçmek için Bakanlığınızca hangi somut adımlar atılmıştır?
- Tutuklama kararlarında AİHM içtihatlarına uyum denetimi yapılmakta mıdır?
- Uzun tutukluluk sürelerine ilişkin ihlal kararlarının önlenmesi amacıyla bir reform planı var mıdır?
- Alt derece mahkemelerinin AYM kararlarına uymamasının yargı hiyerarşisi açısından doğurduğu kriz nasıl değerlendirilmektedir?
- Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığına ilişkin uluslararası endekslerde Türkiye’nin gerilemesine karşı bir strateji geliştirilmiş midir?
- Hukuk devleti ilkesinin güçlendirilmesine yönelik somut reform takvimi var mıdır?
