İran basını, ABD ile İran arasında üzerinde çalışıldığı öne sürülen 14 maddelik taslak mutabakatın ayrıntılarını yayımladı. Taslakta savaşın sona erdirilmesinden yaptırımların kaldırılmasına, Hürmüz Boğazı’nın açılmasından milyarlarca dolarlık yeniden inşa planına kadar dikkat çeken başlıklar yer aldı.
İran’ın yarı resmi Mehr Haber Ajansı, ABD ile İran arasında müzakere edildiği belirtilen 14 maddelik taslak mutabakat metninin detaylarını kamuoyuyla paylaştı. Taslak metinde, bölgesel gerilimlerin sona erdirilmesi, ekonomik yaptırımların kaldırılması ve nükleer program konusunda yeni bir çerçeve oluşturulmasına yönelik maddeler öne çıktı.
Taslak metne göre taraflar, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde çatışmaların kalıcı ve derhal sona erdirilmesini öngörüyor. Ayrıca ABD’nin, İran’ın iç işlerine müdahale etmeme ve ülkenin egemenliğine saygı gösterme taahhüdünde bulunması planlanıyor.
Metinde, deniz ablukasının 30 gün içinde tamamen kaldırılması ve ABD’nin İran çevresindeki askeri varlığını azaltarak bölgeden çekilmesi de yer alıyor.
Hürmüz Boğazı ve yaptırımlar gündemde
Taslağa göre Hürmüz Boğazı’nın, İran’ın belirleyeceği düzenlemeler çerçevesinde 30 gün içinde yeniden açılması hedefleniyor. Bunun yanı sıra petrol ve petrokimya ürünlerinin satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve İran’ın finansal gelirlerine tam erişim sağlaması öngörülüyor.
İşte o maddeler:
1- Tüm cephelerde, Lübnan dahil, savaşın kalıcı ve anlık sonlandırılması.
2- ABD’nin İran’ın içişlerine müdahale etmeme ve İran İslam Cumhuriyeti’nin egemenliğine saygı duyma taahhüdü.
3- 30 gün içinde deniz ablukasının tamamen kaldırılması.
4- Amerika’nın İran çevresinden güçlerini çekme taahhüdü.
5- Hürmüz Boğazı’nın 30 gün içinde İran düzenlemelerine göre yeniden açılması.
6- Petrol ve petrokimya ürünlerinin satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve İran’a finansal gelirlerine tam erişim sağlanması.
7- Amerika ve müttefiklerinin İran’ı yeniden inşa etmek için en az 300 milyar dolar değerinde planlar sunma taahhüdü.
8- 60 günlük müzakere süresi içinde nükleer dosya konusunda nihai anlaşma yapılması ve tüm Amerikan ve uluslararası yaptırımların, Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu kararlarının kaldırılması.
9- İran’ın nükleer silah üretmeyeceğine dair NPT anlaşmasına uyma taahhüdü.
10- Müzakere süresince Amerika, bölgedeki güçlerini artırmamayı ve yeni yaptırımlar uygulamamayı taahhüt ediyor.
11- Müzakere süresince dondurulan 24 milyar dolarlık İran fonlarının serbest bırakılması ve bunun yarısının müzakerelerin başlamasından önce kullanılması.
12- Anlaşmanın uygulanması için bir denetleme mekanizması oluşturulması.
13- Nihai anlaşmanın Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanması.
14- Nihai müzakereler, dondurulan fonların uygulanması ve ablukanın kaldırılmasına ilişkin bazı maddelerin uygulanmasından önce başlamayacak. Nihai müzakere, nükleer materyallerin zenginleştirilmesi ve yaptırımların kaldırılması konusuna odaklanacak. Füze programı ve “direniş cephelerinin” desteklenmesi konusu müzakereden tamamen çıkarılacak.
