Asgar Ferhadi imzası taşıyan “A Separation (Bir Ayrılık) filmi birçok ödül ve başarıya imza atmayı başarmış 2011 yapımı İran drama filmidir.
İran sinemasının en önemli isimlerinden biri olan Asgar Ferhadi son dönemlerde yaptığı işlerle birlikte dünya sinemasında kendi adından söz ettirmeyi başarmış bir yönetmendir. Asgar Ferhadi’nin kendisiyle özleştiği sineması ile İran sinemasının tipik benzerlikler ve özellikler barındırmaktadır.
Bu özellikler ise şunlardır; duran, doğal oyunculuklar, doğal dekorlar, doğal kostümler ve felsefi alt düşünceler barındıran gerçekçi bir sitile sahip bir yönetmendir. Bir Ayrılık filmi birçok ödül ve başarıya imza atmayı başarmıştır. 2011 İran drama filmidir. Bunlar 61. Berlin Film Festivali‘nde En İyi Film dalında Altın Ayı ve En İyi Aktör ile En İyi Aktris dallarında Gümüş Ayı kazandı, böylece Altın Ayı kazanan ilk İran filmi oldu. 84. Akademi Ödülleri’nde En İyi Yabancı Film seçildi. Toplam 88 ödüle sahip bir filmdir.
Henüz filmin başında yönetmen biz izleyenleri evli çiftin boşanma sahnesi ile karşılaştırır bizleri hâkim yerine koyar ve bu duruşmayı bizim vermiş olduğumuz kararlar doğrultusunda yönetmemizi istemektedir. Simin’in kocası Nader ve kızı Termeh’le birlikte İran’ı terk etmek ve yurt dışında başka bir ülkede yaşamlarına devam etmek ister.
Nader ise Alzheimer hastası olan babasını yalnız başına bırakmayı reddetmesinden dolayı boşanma davası açan Simin, dava talebi eder ve talep etmiş olduğu boşanma talebi reddedilince Sim evi terk eder ve babasının evine gitmeye karar verir. Termeh ise annesinin kararından pek hoşlanmaz ve babasıyla kalmaya karar verir. Nader kızına ve Alzheimer hastası olan babasına bakması için genç bir bakıcı kadın tutar; ama bu durum ailenin başına oldukça fazla sorunlara yol açacağından habersizdir. Nader işe giderken babasına bakması için Razieh’i hasta bakıcı olarak işe alır. Razieh ise alzheimer hastası bir adamın ihtiyaçlarını karşılayabilecek tecrübede ve durumda değildir, çünkü hamiledir. Bakıcı Raziye orta sınıf ile alt sınıf arasındaki gerilimli ilişkiyi, iki kesimin birbirine yaklaşım biçimini kadın ile Nadir arasında anlatır. Bakıcı ile aralarında çıkan bu tartışmayla zirveye taşır yönetmen.
Hamile kadın, Nadir’in iteklemesi üzerine bebeğinin düştüğünü iddia eder. Fakat bu böyle olmamıştır. Bakıcılık görevini kötü kullanmasından dolayı Alzheimer hastası olan yaşlı adamın dışarı çıkması sonucu onu eve götürmek için karşıdan karşıya geçerken araba çarpması sonucu olmuştur. Böylelikle filmin geneline yayılmış olan haklılık ve haksızlık davası, kanunlar önüne ve mahkemelere taşınır. İran’ın erkek egemen kültürü ve sınıfsal farklılık bu duruşmayı da etkiler. Kadınlar ne kadar özgürlük hakları arayışında olursa olsun geleneksel erkek duruşu, bu düşünceyi devre dışı bırakır.
Bir Ayrılık filminin kendine ait özelliğinden bahsedelim. Yönetmen Asgar Ferhadi biz seyircileri bir şahit olarak tüm film boyunca seyircinin vicdanı ile alakalı soruların cevap bulmasını ister. Asgar Ferhadi filmlerinde hiçbir insan tam anlamıyla iyi değildir ve yine tam anlamıyla kötüde değildir. İnsanları orta tonlarda tutmayı başaran bir tarzı vardır. Bu tonun rengi de gridir. Her insan hayatına ne tam anlamıyla iyi devam edebilir ne de tam anlamıyla kötü bir insan olarak tamamlar.
Ferhadi ’nin yarattığı sinemada budur. Filmde karakterler yerine geçip o karakterle yerine karar mekanizmamızdan kararları vermemizi sağlar. Verdiğimiz kararların bir sonraki sahnede yanlış olduğunu görme ihtimalimiz çok yüksektir. Tek bir suçlu aramaktan ziyade bir insan neden yalan söyler diye düşünmemizi sağlar.
Filmin oyuncu kadrosunun iyi olması filmde anlatılan hikâyeyi bizlere hissetmemizi sağlamasına sebep olmuştur. Genel olarak oyuncu performanslarının yerinde olduğunu görmekteyiz.
Filmin sinematografi kısmından inceleyecek olursak ilk olarak iç ve dış mekanların kullanımlarından bahsederek başlayalım. İç mekân kullanım oranı %70 dış mekân kullanımı ise %30’dur. Asgar Ferhadi iç mekân kullanımda başarılı bir yapıt verdiğini vurgulayabilirim.
Mekân seçimi ve dekorların uyumu gözler görülür bir biçimde yer almıştır. Kullanılan ışık tercihlerin doğal ışıktan yana tercih edilmesi bir diğer noktadır. Sadece birkaç sahnede yapay ışık kullanılmıştır. Yaşlı hasta dedenin duş alma sahnesinde ve iç mekanlarda yapay ışık kullanımına yer verilmiştir. Simin statüsünün bir sonucu olarak varlıklı olduğunu gösteren ev dekorlar kullanılmıştır. Buna evde bulunan piyano örneğini verebiliriz. Piyano varlıklı ailelerde bulunan bir müzik aleti olması dekor uyumuna bir örnektir.
Bakıcının evine bakacak olursak statüsünün gereği olarak alt sınıf insanların kullandığı ev dekorları bulundurur. Giyimi konusuna değinecek olursak Sim ve Nadir’in giyim tercihlerinin varlıklı insanların tercih etmiş oldukları kıyafetler olarak dikkatimizi çekmektedir. Alt sınıf insanları ele alacak olursak tabiri caizse tek düze giyiniş tarzları vardır. Kullanılan müzik az olması diyalogların anlaşılır bir biçimde olması filme ayrı bir tat vermiştir.
Yönetmen yaşanan olayları müzik ile değil oyuncuların performansları ve kamera hareketler ile başarmıştır. Filmin renk tonlamaları ağırlıklı olarak sarı, krem ve bej renkleri ağırlıklı olması filmle bütünleşmiş bir noktadadır.
Bir Ayrılık filminde alışık olmadığımız esintilerin olması dikkat çekici ve ilgi uyandırıcı bir noktadır. Hikâyenin izleyenleri kendisine adapte eden bir yapısı ve kendine ait özelliklerinin bulunması beni kendine çekmeyi başarmıştır. Şimdiden herkes iyi seyirler dilerim.
