Batman’da 20 el yazması Kur’an-ı Kerim’in yer aldığı ‘Kelam ve Kalem Yazma Mushaf Sergisi’ yoğun ilgi görüyor.
Bu eserlerin Anadolu'da ilk kez Batman'da sergilendiğini belirten Restöratör Sümeyye Öndeş, “Kur'an-ı Kerimler, 200 ile 1000 bin yıllık tarihler arasında değişmektedir” dedi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Batman Valiliği himayesinde Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Batman Belediyesi ve İl Özel İdaresi iş birliğiyle hazırlanan ‘Kelam ve Kalem Yazma Mushaf Sergisi’, Necat Nasıroğlu Külliyesi Leyla Nasıroğlu Halk Kütüphanesi’nde ziyarete açıldı. Sergide, Türk İslam Eserleri Müzesi ile Süleymaniye Kütüphanesi koleksiyonlarından seçilen 200 ila 1000 yıl arasında değişen geçmişe sahip 20 el yazması Kur’an-ı Kerim yer alıyor.
Sergiye yoğun bir ilgi olduğunu ifade eden Mehmet Cabir Alper Arkeoloji Müzesinde görevli Restöratör Sümeyye Öndeş, “Sergimizde toplamda 20 yazma eser bulunmaktadır. Kur'an-ı Kerimler, 200 ile 1000 bin yıllık tarihler arasında değişmektedir. Kuran-ı Kerimlerin tamamı yazma eserdir. Tamamı elle yazılmış, elle hazırlanmış, kağıdı da elle üretilmiştir. Bu sebepten ötürü hiçbirinin eşi benzeri yoktur. Ünik eserlerdir. Sergimizde Türk İslam Eserleri Müzesi koleksiyonundan eserler ve Süleymaniye Kütüphanesi koleksiyonuna bağlı eserler de mevcuttur. Eserlerde altın mürekkep, siyah mürekkep çoğunlukla kullanılmıştır. Geneli süslü, tezhipli eserlerdir. Bu eserler Anadolu'da ilk kez Batman'da sergilenmektedir. Bu sebepten ötürü şehrimizde sunulan bu sergi bizim için büyük önem arz etmektedir” dedi.
Osmanlı, Orta Doğu Ve İran Coğrafyasına Kadar Yayılan Eserleri Görmek Mümkün
Asit oranı düşük mürekkeplerle el yapımı kağıtlara yazılan eserlerin bu sayede günümüze kadar korunduğunu ifade eden Öndeş, “Bu eserler farklı hattatlar tarafından yazılmıştır. Bunlardan en önemli hattat Yakut el-Mustasimi'dir. Ardından Abdullah Herevi, Abdullah Kırımi ve Şeyh Hamdullah'tır. Sergimizde sergilenen Kur'an-ı Kerimler genel olarak Osmanlı dönemine ait.
Osmanlı döneminde hüküm sürmüş olan padişahlardan ve ayrıca ilk vitrindeki en eski tarihe tekabül eden Abbasi dönemine ait bir eserimiz var. Yazı ve süsleme stili olarak da değerlendirecek olursak Orta doğu, İran coğrafyasına kadar yayılmış olan eserleri burada görmek mümkündür. Sergilenen Kur'an-ı Kerimler parşömen kağıdı ve elde üretilmiş kağıtlara yazılmıştır. Yazma mushaf kağıtlarının en karakteristik özelliği bu kağıtların aharlanmış olmasıdır.
Kağıdın üzerine yumurta akı ve nişasta gibi maddelerden oluşan bir tabaka sürülür. Ardından ‘mühre’ denilen çakıl taşıyla parlatılır. Bunun en temel sebebi mürekkebin kağıdın liflerine nüfus etmesini önlemek ve hattatın hata yaptığında mürekkebin kolayca silinmesini sağlamaktır. Bu sayede doku gözeneksiz ve pürüzsüz bir hale gelerek hattatın yazı yazma işlemi kolaylaşmaktadır.
Özellikle geleneksel yazma mushaf kağıdında asit oranı çok düşüktür. Bu sayede sararıp, ufalanmazlar. Dayanıklılık lif yapısı güçlü olduğu için mekanik direnci de oldukça yüksektir. Yüzey, ahar sayesinde cam gibi pürüzsüzdür.
Kalem kağıt üzerinde akıp gider. Gözü yormaması için genellikle krem, nuhudi renkler ve fildişi tonları tercih edilmiştir. Bu eserlerin günümüze bu kadar muntazam ve güzel bir şekilde gelmesinin temel sebebi kullanılan kağıdın asit oranı, mürekkebin asit oranı, boyaların asit oranının çok düşük olmasıdır. Kur'an-ı Kerim sergisinin, kültür-sanat ve maneviyat bakımından şehrimizde olması bizim için büyük öneme sahiptir.
Sergimiz vatandaşlar tarafından büyük bir ilgi gördü. Bu sebepten ötürü mutluyuz. Bu sergi nisan ayının ortalarına kadar devam edecek, ilgilileri bekliyoruz" diye konuştu.
Batman'da Sergilenmiş Olması Bizim İçin Büyük Avantaj
Sergiyi gezmeye gelen Nimetullah Can, herkesi sergiyi görmeye davet ederek, “Necat Nasıroğlu külliyesinde açılan el yazması Kur'an-ı Kerim sergisinin olduğunu duymuştum. Siirt'ten de misafirim gelince onunla beraber bu güzel sergiyi gezmek ve faydalanmak için geldik, dolaştık. Hangi kalemlerle, nasıl yazıldığına baktığımız zaman hakikaten de insan şaşırıyor. Müthiş bir yetenek ve ben epey beğendim. Bu yazma eserlerin Batman'da sergilenmiş olması bizim için büyük bir avantaj. Bunu başka yerde gidip görmek zor ama direkt buraya, halkımızın ayağına gelmiş olması ve bizim bunları inceleme fırsatımızın olması bizim için büyük bir mutluluk. Batman halkımıza gelip yerinde bunları inceleyip görmelerini ve feyz alıp incelemelerini tavsiye ediyorum” dedi.
Böyle Bir Sergiyi Batman'da Beklemiyordum
İstanbul'dan akrabalarını ziyaret için Batman'a gelen Abdulkerim Günaydın ise “Batman'a misafirliğe geldim. Sağ olsunlar yeğenlerim beni bu sergiye getirdiler. İstanbul'da alışkınız sergileri gezmeye ama Batman'da böyle harika hatlarla yapılan bu sergiyi ilk defa görüyorum. Çok güzel bir sergi.
Hatlar çok mükemmel. Bu eserlerin hepsi el yazısıyla yazılmış. Batman'da böyle bir serginin olması çok güzel zaten. Ben böyle bir sergiyi Batman'da beklemiyordum ama harika bir şey.
Vatandaşlar gelip burayı görsünler. Memnun kalacaklar" diye konuştu.
