Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi’nde kurulum ve test çalışmaları devam eden proton tedavi cihazının 2027 yılında hastaların kullanımına sunulmasının planlandığını açıkladı.
Kanser tedavisinde sağlıklı dokuların maruz kaldığı radyasyon dozunu azaltabilen yöntem, özellikle çocuk hastalar ve kritik organlara yakın tümörler açısından önem taşıyor. Türk Radyasyon Onkolojisi Derneği Başkanı Prof. Dr. Banu Atalar ise proton tedavisinin her kanser hastası için uygun olmadığını vurguladı.
Türkiye’de kanser tedavisinde kullanılan radyoterapi yöntemlerine yeni bir teknoloji eklenmesi için çalışmalar sürüyor. Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi’nde kurulumu devam eden proton tedavi sisteminin 2027 yılında hizmete alınması hedefleniyor.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun açıkladığı gelişme, özellikle hassas organlara yakın tümörlerin tedavisinde kullanılabilecek seçeneklerin genişletilmesi açısından önem taşıyor.
Türk Radyasyon Onkolojisi Derneği (TROD) Başkanı Prof. Dr. Banu Atalar, proton tedavisinin Türkiye’ye kazandırılmasının önemli bir adım olduğunu belirterek teknolojinin başarısında doğru hasta seçimi ve uzman ekiplerin belirleyici olacağını söyledi.
Proton tedavisi nedir, nasıl uygulanır?
Proton tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek amacıyla kullanılan ileri radyoterapi yöntemlerinden biri olarak biliniyor.
Geleneksel radyoterapide foton adı verilen X ışınları kullanılırken proton tedavisinde pozitif yüklü parçacıklardan yararlanılıyor.
Bir parçacık hızlandırıcıda enerji kazandırılan protonlar, bilgisayar destekli ayrıntılı tedavi planlamasıyla tümörün bulunduğu bölgeye yönlendiriliyor.
Yöntemin temel amacı, tümöre gerekli radyasyon dozunu verirken çevresindeki sağlıklı dokuların mümkün olduğunca korunması.
Proton tedavisinin geleneksel radyoterapiden farkı ne?
Proton tedavisinin en önemli özelliklerinden biri, radyasyonun vücut içerisindeki dağılımının kontrol edilebilmesi.
Protonlar, enerjilerinin büyük bölümünü belirli bir derinlikte bırakabiliyor. Bu fiziksel özellik, bilimsel olarak Bragg piki şeklinde adlandırılıyor.
Bu sayede tümörün arkasındaki sağlıklı dokulara ulaşan radyasyon miktarı azaltılabiliyor.
TROD Başkanı Prof. Dr. Banu Atalar, yöntemin avantajlarını anlatırken protonların tümöre ulaşana kadar geçtiği dokuların da bir miktar radyasyona maruz kaldığını belirtti.
Atalar, bu nedenle proton tedavisinin tamamen yan etkisiz veya sağlıklı dokulara hiç zarar vermeyen bir yöntem olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Proton tedavisi hangi kanser türlerinde kullanılabilir?
Proton tedavisi, özellikle sağlıklı organların korunmasının büyük önem taşıdığı belirli hasta gruplarında değerlendiriliyor.
Yöntemin kullanılabileceği durumlar arasında şunlar bulunuyor:
- Radyoterapi gerektiren bazı çocukluk çağı kanserleri
- Belirli beyin tümörleri
- Kafa tabanı tümörleri
- Bazı göz tümörleri
- Kritik organlara yakın yerleşimli tümörler
- Daha önce radyoterapi uygulanmış bölgelerde yeniden ışınlama gerektiren seçilmiş vakalar
Ancak bu hastalıklara sahip olmak, proton tedavisinin her durumda gerekli veya daha etkili olduğu anlamına gelmiyor.
Tedaviye uygunluk; tümörün türüne, bulunduğu bölgeye, hastanın yaşına ve alternatif radyoterapi yöntemleriyle yapılan karşılaştırmalara göre belirleniyor.
Çocukluk çağı kanserlerinde neden önemli?
Proton tedavisinin öne çıktığı alanlardan biri çocukluk çağı kanserleri.
Çocuklarda organların büyüme ve gelişme süreçlerinin devam etmesi nedeniyle sağlıklı dokuların gereksiz radyasyondan korunması özel önem taşıyor.
Prof. Dr. Banu Atalar, uygun hastalarda sağlıklı organların aldığı radyasyon dozunun azaltılmasının uzun vadede önemli avantajlar sağlayabileceğine dikkat çekti.
Atalar, büyüme ve gelişme, öğrenme kapasitesi, hormonal işlevler ve diğer organ fonksiyonlarının korunmasının tedavi planlamasında dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Çocuk hastalarda amaç, yalnızca kanserin kontrol altına alınması değil, tedavi sonrasındaki yaşam kalitesinin de mümkün olduğunca korunması.
Proton tedavisi yan etkileri azaltır mı?
Proton tedavisinin sağladığı temel avantaj, bazı hastalarda çevredeki sağlıklı dokuların daha düşük radyasyon dozuna maruz kalabilmesi.
Bu özellik, belirli yan etkilerin ve uzun dönemde gelişebilecek komplikasyonların azaltılmasına katkı sağlayabiliyor.
Bazı tümörlerde ise kritik organların korunması koşuluyla tedavi dozunun artırılması mümkün olabiliyor.
Ancak daha düşük radyasyon dozu, her hastada daha yüksek iyileşme oranı veya daha uzun yaşam süresi anlamına gelmiyor.
Tedaviden beklenen yarar, hastalığın özelliklerine ve kişiye özel tedavi planına göre değişiyor.
Her kanser hastası proton tedavisi görebilir mi?
Türk Radyasyon Onkolojisi Derneği Başkanı Prof. Dr. Banu Atalar, proton tedavisinin bütün kanser türlerinde diğer yöntemlerden üstün olduğu düşüncesinin doğru olmadığını belirtti.
Modern foton radyoterapisi yöntemlerinin çok sayıda kanser hastası için etkili ve güvenli tedavi seçenekleri olduğunu vurgulayan Atalar, proton tedavisinin yalnızca anlamlı ek yarar sağlaması beklenen hastalarda tercih edilmesi gerektiğini söyledi.
Tedavi kararı, radyasyon onkolojisi uzmanının hastaya özel değerlendirmesiyle veriliyor.
Bu süreçte tümörün konumu, hastanın yaşı, çevredeki sağlıklı organlar ve farklı tedavi planlarının sağlayabileceği yararlar karşılaştırılıyor.
Türkiye’de proton tedavisi ne zaman başlayacak?
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun açıklamasına göre İstanbul’daki Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi’nde kurulum ve test çalışmaları devam eden proton tedavi cihazının 2027 yılında hizmete alınması planlanıyor.
Cihazın hastaların kullanımına sunulabilmesi için teknik hazırlıkların, güvenlik testlerinin ve kalite kontrol süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.
Bu nedenle 2027 yılı hedefi açıklanmış olmakla birlikte tedavinin başlayacağı kesin gün ve ay henüz belirtilmedi.
Proton tedavisinde uzman ekip neden önemli?
Proton tedavisi, ileri teknolojiye sahip cihazların yanı sıra kapsamlı bir uzmanlık ve kalite güvence sistemi gerektiriyor.
Tedavinin planlanması ve uygulanmasında radyasyon onkologları, medikal fizik uzmanları, radyoterapi teknikerleri ve diğer sağlık profesyonelleri görev alıyor.
Hastaya uygulanacak radyasyon dozunun hassas biçimde hesaplanması, cihazın düzenli kontrol edilmesi ve tedavi sürecinin takip edilmesi büyük önem taşıyor.
Prof. Dr. Banu Atalar, proton merkezlerinin başarısının yalnızca teknoloji yatırımına bağlı olmadığını, bilimsel hasta seçim ölçütleri ve deneyimli ekiplerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
TROD bünyesinde Proton Komisyonu kuruldu
Türk Radyasyon Onkolojisi Derneği, proton tedavisinin Türkiye’de bilimsel ölçütler doğrultusunda uygulanmasına katkı sağlamak amacıyla Proton Komisyonu oluşturdu.
Komisyon, güncel bilimsel araştırmaları değerlendirerek proton tedavisinin hangi hasta gruplarında ve hangi koşullarda kullanılabileceğine ilişkin öneriler hazırlayacak.
Ayrıca tedavi sonuçlarının uzun dönem takibi, uygun sevk süreçleri ve uzmanlık alanındaki bilimsel çalışmaların geliştirilmesi de önem taşıyan başlıklar arasında bulunuyor.
TROD Başkanı Prof. Dr. Banu Atalar, derneğin önceliğinin her kanser hastasının kendisi için en uygun, bilimsel kanıtlara dayalı ve güvenli radyoterapiye zamanında ulaşmasını sağlamak olduğunu vurguladı.
Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi’nde 2027 yılında hizmete alınması planlanan proton tedavi teknolojisinin, doğru hasta seçimi ve gerekli altyapının tamamlanmasıyla Türkiye’deki kanser tedavisi seçeneklerini genişletmesi hedefleniyor.











