Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), özel eğitim ihtiyacı bulunan öğrencilerin erken dönemde belirlenmesi için geliştirilen Eğitsel Tarama ve Değerlendirme Bataryası’nı 2027 yılında ülke genelinde yaygınlaştırmayı hedefliyor. Yeni sistemle okul öncesi ve ilkokul 1, 2 ve 3. sınıf öğrencilerinin eğitim ihtiyaçlarının daha erken fark edilmesi amaçlanıyor. Peki, MEB’in yeni tarama sistemi nasıl çalışacak, hangi öğrencileri kapsayacak ve velilerin yapması gereken bir işlem olacak mı?
Millî Eğitim Bakanlığı, özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerin daha erken belirlenmesi ve uygun eğitim ortamlarına yönlendirilmesi amacıyla yeni bir uygulamayı yaygınlaştırmaya hazırlanıyor.
Bakanlığın 14 Kasım 2026 tarihinde yaptığı açıklamaya göre UNICEF iş birliğiyle geliştirilen Eğitsel Tarama ve Değerlendirme Bataryası’nın 2027 yılında e-Rehberlik Modülü’ne entegre edilmesi planlanıyor.
Uygulamayla öğretmenlerin öğrencilerdeki gelişimsel ve eğitsel ihtiyaçları erken dönemde fark edebilmesi hedefleniyor.
MEB’in 2027’de uygulayacağı yeni sistem nedir?
Eğitsel Tarama ve Değerlendirme Bataryası, özel eğitim ihtiyacı olabileceği düşünülen öğrencilerin erken dönemde belirlenmesini destekleyen bir tarama aracı olarak geliştirildi.
Sistem, öğretmenlerin gözlem ve değerlendirmeleriyle özel eğitim açısından risk altında olabilecek öğrencileri belirlemesine yardımcı olacak.
Belirlenen öğrencilerin gerekli değerlendirme süreçlerine yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Bu uygulama, öğrencilerin doğrudan engelli olarak tanımlanması veya yalnızca tarama sonucuna göre tıbbi tanı konulması anlamına gelmiyor.
Hangi sınıflardaki öğrencileri kapsayacak?
Millî Eğitim Bakanlığının açıklamasına göre uygulamanın hedef kitlesinde okul öncesi öğrencileri ile ilkokulun ilk üç sınıfında öğrenim gören çocuklar bulunuyor.
Buna göre sistem;
- Okul öncesi eğitim,
- İlkokul 1. sınıf,
- İlkokul 2. sınıf,
- İlkokul 3. sınıf
düzeylerinde kullanılacak.
Amaç, çocukların eğitim hayatının erken dönemlerinde ortaya çıkabilecek destek ihtiyaçlarının zamanında fark edilmesi.
Yeni sistem 2027’de nasıl uygulanacak?
Bakanlık, Eğitsel Tarama ve Değerlendirme Bataryası’nın 2027 yılında e-Rehberlik Modülü’ne entegre edilerek ülke genelinde yaygınlaştırılmasını hedefliyor.
Entegrasyonla birlikte öğrencilerin özel eğitim ihtiyacının erken fark edilmesine yönelik süreçlerin daha sistematik yürütülmesi planlanıyor.
Uygulamanın ülke genelinde yaygınlaştırılması bir hedef olarak açıklandı. Bütün okullarda aynı gün başlayacağına ilişkin kesin bir takvim ise duyurulmadı.
Öğretmenler öğrencileri nasıl değerlendirecek?
Yeni sistemde okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin rolü önem taşıyor.
Öğretmenlerin öğrencilerin eğitim süreçlerindeki gelişimlerini gözlemlemesi ve özel eğitim açısından risk oluşturabilecek durumları belirlemesi hedefleniyor.
Tarama sonucunda ek değerlendirmeye ihtiyaç duyulan öğrenciler, ilgili uzmanlık ve değerlendirme süreçlerine yönlendirilebilecek.
Böylece çocukların ihtiyaç duydukları eğitim desteklerine daha erken ulaşmaları amaçlanıyor.
Özel öğrenme güçlüğü ve dikkat sorunları belirlenebilecek mi?
Bakanlığın daha önce açıkladığı proje kapsamında farklı özel eğitim ihtiyaçlarının erken fark edilmesine yönelik dijital tarama araçları geliştirildi.
Bu çalışmalar; zihinsel yetersizlik, dil ve konuşma bozukluğu, dikkat eksikliği ve hiperaktivite, otizm spektrum bozukluğu, özel öğrenme güçlüğü, işitme ve görme yetersizliği gibi alanlara yönelik tarama formlarını içeriyor.
Ancak tarama araçları tıbbi veya eğitsel tanının yerine geçmiyor.
Bir öğrencinin özel eğitim ihtiyacının kesin olarak belirlenmesi için ilgili değerlendirme süreçlerinin yürütülmesi gerekiyor.
Velilerin başvuru yapması gerekecek mi?
MEB’in 14 Kasım tarihli açıklamasında veliler için yeni bir zorunlu başvuru ekranı veya başvuru takvimi duyurulmadı.
Uygulamanın öğretmenler ve eğitim sistemindeki ilgili birimler üzerinden yürütülmesi hedefleniyor.
Velilerin süreçte hangi bilgilendirme ve onay işlemlerini gerçekleştireceği, uygulamaya ilişkin ayrıntılı usul ve esaslarla netleşecek.
Türkiye’nin yerli zekâ testi de kullanılmaya başlandı
Millî Eğitim Bakanlığı, özel eğitimde değerlendirme araçlarının geliştirilmesine yönelik başka çalışmalar da yürütüyor.
Bakanlığın açıklamasına göre Türkiye’de bilgisayar tabanlı olarak geliştirilen ilk zekâ testi olan Türk Ulusal Zekâ Ölçeği (TUZÖ), 2025 yılından itibaren rehberlik ve araştırma merkezlerinde kullanılmaya başlandı.
TUZÖ, özel yetenekli öğrencilerin Bilim ve Sanat Merkezlerine yerleştirilmesinde de kullanılan ölçme araçları arasında bulunuyor.
Bunun yanında 6-9 yaş grubundaki öğrenciler için sözel olmayan yeni bir zekâ testi geliştirilmesine yönelik çalışmalar da başlatıldı.
Yeni uygulama öğrencileri nasıl etkileyecek?
Özel eğitim ihtiyaçlarının erken fark edilmesi, öğrencilerin eğitim süreçlerinin bireysel farklılıklarına göre düzenlenmesine yardımcı olabilir.
Öğrenme ve gelişim alanlarında desteğe ihtiyaç duyan çocukların uygun eğitim hizmetlerine yönlendirilmesi hedefleniyor.
Uygulamanın yaygınlaşmasıyla okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin erken tarama süreçlerindeki rolünün güçlenmesi bekleniyor.
