Özellikle geceleri şiddetlenen kaşıntı, parmak aralarında oluşan küçük kabarcıklar ve bileklerde görülen kızarıklıklar uyuz hastalığının belirtileri arasında yer alıyor. Sonbahar ve kış aylarında bulaşma riskinin artabildiği uyuz hastalığı, aynı evde yaşayan kişilere de geçebiliyor. Peki, uyuzun ilk belirtileri neler, uyuz kaşıntısı nasıl anlaşılır, hastalık kaç günde ortaya çıkar ve tedavisi nasıl yapılır? İşte merak edilen ayrıntılar…
Havaların soğumasıyla birlikte kapalı ortamlarda geçirilen sürenin artması, bulaşıcı hastalıkların yayılımı açısından önem taşıyor. Bu hastalıklardan biri de halk arasında uyuz olarak bilinen skabiyez.
Uyuz, Sarcoptes scabiei adlı mikroskobik parazitin neden olduğu bulaşıcı bir deri hastalığıdır. Özellikle uzun süreli yakın temas sonucunda kişiden kişiye geçebilen hastalık, şiddetli kaşıntıya ve ciltte çeşitli değişikliklere yol açabiliyor.
Uzmanlara göre uyuzun en dikkat çekici özelliği, kaşıntının gece saatlerinde ve vücut ısındığında belirgin şekilde artması.
UYUZ HASTALIĞININ İLK BELİRTİLERİ NELER?
Uyuz hastalığının ilk belirtileri her kişide aynı şiddette görülmeyebilir. Bununla birlikte gece artan kaşıntı, hastalığın en önemli işaretleri arasında bulunuyor.
Uyuzda görülebilen belirtiler şunlar:
- Özellikle geceleri şiddetlenen ve uykudan uyandırabilen kaşıntı
- El parmak aralarında küçük kabarcıklar
- El bileklerinde ve dirsek çevresinde kızarıklık
- Koltuk altı, bel ve kasık bölgesinde kaşıntı
- Deri üzerinde ince, dalgalı çizgi şeklinde tüneller
- Kaşımaya bağlı tahriş ve yaralar
Bu belirtilerin bulunması tek başına uyuz tanısı anlamına gelmiyor. Egzama, alerjik reaksiyonlar ve başka deri hastalıkları da benzer şikâyetlere neden olabiliyor.
GECE KAŞINTISI NEDEN OLUR? UYUZ NASIL ANLAŞILIR?
Uyuz hastalığında kaşıntı genellikle kişi yatağa girdikten sonra daha yoğun hissediliyor.
Vücut ısısının artmasıyla belirginleşen şikâyetler, bazı kişilerde uyku düzenini bozacak seviyeye ulaşabiliyor.
Özellikle parmak araları, bilekler ve bel çevresindeki kaşıntıya ciltte küçük kabarcıkların eşlik etmesi uyuz olasılığını düşündürebiliyor.
Aynı evde yaşayan birden fazla kişide benzer yakınmaların görülmesi de dikkat edilmesi gereken durumlardan biri.
Ancak kesin tanı için dermatoloji uzmanının değerlendirmesi gerekiyor.
UYUZ KAÇ GÜNDE ORTAYA ÇIKAR?
Uyuz hastalığının belirtileri bulaşmanın hemen ardından ortaya çıkmayabilir.
İlk kez uyuzla karşılaşan kişilerde belirtiler genellikle 2 ila 6 hafta içerisinde başlayabiliyor.
Daha önce uyuz geçirmiş kişilerde ise bağışıklık sisteminin verdiği tepkiye bağlı olarak şikâyetler birkaç gün içinde görülebiliyor.
Belirti göstermeyen kişilerin de bu dönemde hastalığı başkalarına bulaştırabilmesi, ev içindeki yayılım riskini artırıyor.
UYUZ NASIL BULAŞIR?
Uyuz hastalığı en sık uzun süreli ve yakın cilt temasıyla bulaşıyor.
Aynı evde yaşamak, ortak yatak kullanmak ve uzun süreli fiziksel temas hastalığın yayılmasına neden olabiliyor.
Ortak kullanılan giysi ve yatak takımları da bazı durumlarda bulaşmada rol oynayabiliyor.
Okul, yurt, bakım merkezi ve toplu yaşam alanlarında yakın temasın fazla olması, hastalığın yayılımını kolaylaştırabiliyor.
UYUZ KENDİLİĞİNDEN GEÇER Mİ?
Uyuz hastalığında kaşıntının geçici olarak azalması, parazitin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Hastalığın etkili şekilde tedavi edilebilmesi için sağlık uzmanı tarafından uygun ilaçların belirlenmesi gerekiyor.
Tedavide cilde uygulanan antiparaziter ilaçlar, bazı durumlarda ise ağızdan kullanılan ilaçlar tercih edilebiliyor.
İlaçların kullanımı kişinin yaşına, sağlık durumuna ve hastalığın özelliklerine göre değişebiliyor.
Bu nedenle bilinçsiz ilaç kullanımı yerine dermatoloji uzmanına başvurulması önem taşıyor.
EVDE BİR KİŞİDE UYUZ VARSA NE YAPILMALI?
Uyuz teşhisi konulan bir kişinin aynı evde yaşadığı bireylerin de değerlendirilmesi gerekiyor.
Uzmanlar, yeniden bulaşmayı engellemek amacıyla ev halkının ve yakın temaslıların eş zamanlı tedavi edilmesinin önemine dikkat çekiyor.
Kıyafetlerin, havluların ve yatak takımlarının uygun sıcaklıklarda yıkanması; yıkanamayan eşyaların ise belirli süre kapalı poşetlerde bekletilmesi öneriliyor.
Temizlik işlemlerinin ilaç tedavisinin yerine geçmediği unutulmamalı.
UYUZ TEDAVİSİNDEN SONRA KAŞINTI DEVAM EDER Mİ?
Uyuz tedavisi tamamlandıktan sonra da kaşıntı bir süre devam edebiliyor.
Bu durum her zaman tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmiyor. Ciltte gelişen bağışıklık tepkisi nedeniyle kaşıntı birkaç hafta sürebiliyor.
Ancak yeni döküntülerin ortaya çıkması, kaşıntının giderek artması veya evde başka kişilerin de hastalanması durumunda yeniden doktor değerlendirmesi gerekiyor.
Özellikle geceleri artan şiddetli kaşıntı ve parmak aralarında görülen kabarcıklar ihmal edilmemeli. Erken tanı, uygun tedavi ve yakın temaslıların birlikte değerlendirilmesi hastalığın yayılmasını önlemede önemli rol oynuyor.
