İzmir Büyükşehir Belediyesi, 30 Ekim 2020 depreminin ardından kentin deprem riskini azaltmak için zemin araştırmalarından yapı envanterine, Deprem Master Planı’ndan hasar tahmin sistemine kadar kapsamlı çalışmalar yürütüyor. Yaklaşık 120 bin yapının envanteri çıkarılırken afet eğitimleri ve tatbikatlarla 2026’da 19 bin 664 kişiye ulaşıldı.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, olası depremlerde can ve mal kayıplarını azaltmak için afet öncesi hazırlıklarını bilimsel veriler ışığında sürdürüyor. Kentin zemin yapısının incelenmesinden mevcut yapı stokunun değerlendirilmesine, riskli alanların belirlenmesinden toplumun afetlere karşı bilinçlendirilmesine kadar uzanan çalışmalarla İzmir’in depreme karşı direncinin artırılması hedefleniyor. Afet İşleri ve Risk Yönetimi Dairesi Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen mikrobölgeleme araştırmaları, yapı envanteri çalışmaları, Deprem Master Planı ve afet eğitimleriyle kentin deprem riskini azaltmaya yönelik kapsamlı bir hazırlık yürütülüyor.
Konak’ta 40 sondaj tamamlandı
İzmir’in deprem tehlikesini ve yerel zemin koşullarını ayrıntılı biçimde ortaya koymak amacıyla yürütülen mikrobölgeleme çalışmaları, Bornova ve Karşıyaka’nın ardından Konak ve Bayraklı’da sürüyor. Konak’ta yaklaşık bir ay önce başlayan saha çalışmalarında 40 sondaj tamamlandı. Göztepe Stadı çevresinden Konak İskelesi’ne kadar uzanan incelemelerde yer altındaki tabakaların özellikleri, anakayanın derinliği ve zeminin deprem sırasındaki davranışı araştırılıyor.
1 milyon hektarı aşan alanda jeolojik etüt
İzmir Büyükşehir Belediyesi, bugüne kadar kent genelinde 1 milyon 113 bin 67 hektarlık alanda, 1/25 bin ölçekli imar planlarına altlık oluşturan jeolojik etütler gerçekleştirdi. Ayrıca 25 bin 218 hektarlık alanda imar planlarına esas mikrobölgeleme ve jeolojik-jeoteknik etüt raporları hazırlanarak ilgili kurumlarca onaylandı. Sismik mikrobölgeleme çalışmaları kapsamında Bornova ve Karşıyaka’da saha ve laboratuvar araştırmaları yapıldı. Karşıyaka’da derin sondaj ve jeofizik ölçümlerin yanı sıra olası diri fayları araştırmak amacıyla dört paleosismolojik hendek açıldı. Çalışmalarda yerel zemin koşulları, anakaya derinliği, temel saha periyodu ve sıvılaşma potansiyeli incelenerek kent planlaması ve yapılaşma kararlarına temel oluşturacak bilimsel veriler elde edilmesi hedeflendi.
ZF sınıfı zeminler için özel tasarım çalışması
Karşıyaka’da, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nde standart hesaplama ölçütleri tanımlanmayan ve özel analiz gerektiren ZF (sorunlu ve riskli zemin) sınıfı zeminlere yönelik bir çalışma yürütülüyor. Türkiye’de bir ilk olarak nitelendirilen çalışmayla, bu zeminlerde depremin etkisini hesaplamak için kullanılacak bölgesel ölçütlerin belirlenmesi hedefleniyor. Böylece bu alanlarda yapılacak binaların depreme dayanıklı tasarımına bilimsel bir temel oluşturulması amaçlanıyor.
Yaklaşık 120 bin yapının envanteri çıkarıldı
İzmir Büyükşehir Belediyesi, deprem riskini azaltmak amacıyla Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka’da yaklaşık 120 bin yapının envanterini çıkardı. Çalışmalarda binaların mevcut özelliklerine ilişkin veriler derlenerek ayrıntılı mühendislik incelemesi gereken yapıların belirlenmesi hedefleniyor. Elde edilen verilerin kentsel dönüşüm çalışmalarına bilimsel altyapı sağlaması bekleniyor. Yapı envanterinin, İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) kapsamında diğer ilçelere yaygınlaştırılması; önceliklendirme sonuçlarının ilgili kurumlarla paylaşılarak risk azaltma yatırımlarına yön vermesi planlanıyor.
Ön incelemesi yapılan binalar için süreç izleniyor
30 Ekim 2020 İzmir depreminin ardından vatandaşların başvuruları üzerine mevcut binalarda ön incelemeler yapıldı. Ayrıntılı mühendislik değerlendirmesi gereken yapıların maliklerine, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti veya Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği kapsamında deprem performans analizi yaptırmaları için resmi bildirimde bulunuldu. Belirlenen süre içinde gerekli işlemleri yaptırmayan yapıların takibi sürdürülüyor. İlgili mevzuat kapsamında bu binalar için resen riskli yapı tespiti yapılmasına veya yaptırılmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor.
İzmir’in deprem yol haritası hazırlanıyor
İzmir’in deprem risklerini bütüncül biçimde değerlendirmek ve uzun vadeli risk azaltma politikaları oluşturmak amacıyla İzmir Deprem Master Planı hazırlıkları sürüyor. Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde, akademik iş birliği ve belediyenin teknik ekiplerinin katkısıyla yürütülen çalışmada; deprem tehlikesi, yapı stoku, kritik altyapı, ulaşım, kent planlaması, afet yönetimi, eğitim ve toplumsal dirençlilik başlıkları birlikte ele alınıyor. Planla, deprem riskini azaltacak stratejilerin geliştirilmesi, öncelikli müdahale alanlarının belirlenmesi ve ilgili kurumların sorumluluklarını içeren uygulanabilir bir yol haritası hazırlanması hedefleniyor. Bilimsel sonuçların kentsel dönüşüm ve güçlendirme çalışmalarına, altyapı yatırımlarına, kent planlamasına ve afet yönetimine yön vermesi amaçlanıyor.
Deprem öncesi hasar tahmini yapılacak
Deprem risklerini önceden değerlendirmek ve afet sonrası müdahaleyi güçlendirmek amacıyla Deprem Ön Hasar Tahmin ve Karar Destek Sistemi geliştiriliyor. Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde yürütülen coğrafi bilgi sistemi tabanlı çalışmayla farklı deprem senaryolarında binalarda oluşabilecek hasarların, ulaşım ağlarındaki kapanmaların ve içme suyu ile kanalizasyon altyapısındaki olası etkilerin önceden belirlenmesi hedefleniyor. Acil müdahale noktalarına erişim de sistem üzerinden değerlendirilecek. Merkezdeki 11 ilçede pilot uygulaması yürütülen sistemin aşamalı olarak İzmir’in 30 ilçesine yaygınlaştırılması planlanıyor. Elde edilecek verilerin risk azaltma yatırımlarına öncelik verilmesine ve afet müdahale planlarının hazırlanmasına katkı sağlaması amaçlanıyor.
2026’da afet eğitimleriyle 19 bin 664 kişiye ulaşıldı
İzmir Büyükşehir Belediyesi, afetlere karşı hazırlığı güçlendirmek amacıyla eğitim ve tatbikatlarını sürdürüyor. 2025’te eğitimlere 3 bin 799, tatbikatlara 3 bin 782 kişi katıldı. Ekim 2026 itibarıyla ise 120 eğitimde 17 bin 821, 43 tatbikatta bin 843 kişiye ulaşıldı. Böylece yılın ilk 10 ayında eğitim ve tatbikatlara katılanların toplamı 19 bin 664 oldu. Eğitimlerde deprem ve yangın başta olmak üzere afet anında doğru davranış, tahliye, temel ilk yardım ve güvenli müdahale konularında bilgi veriliyor. Tatbikatlarla da belediye personelinin hazırlık düzeyinin ve müdahale kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
Çocuklardan yaşlılara, her kesime özel hazırlık
Afet bilincini toplumun tüm kesimlerine yaymak amacıyla okul öncesinden ortaöğretime kadar farklı yaş gruplarına yönelik eğitimler düzenleniyor. Engelli bireyler, yaşlılar, kadınlar ve diğer kırılgan grupların ihtiyaçlarına uygun çalışmalar da özel eğitim kurumları, dernekler, huzurevleri ve ilgili kamu kurumlarıyla iş birliği içinde yürütülüyor. Eğitimlerin yanı sıra toplanma alanları, geçici barınma, lojistik destek, tahliye ve kurumlar arası koordinasyona yönelik hazırlıklar sürüyor. Tatbikatların sonuçları değerlendirilerek eksikliklerin belirlenmesi ve afet hazırlıklarının geliştirilmesi hedefleniyor.
Hedef, afet öncesinde riskleri azaltmak
Mikrobölgeleme ve yapı envanteri çalışmalarının kent geneline yaygınlaştırılması, İzmir Deprem Master Planı’nın uygulanabilir strateji ve yatırım programlarına dönüştürülmesi, kritik altyapının güçlendirilmesi ve bilimsel veriye dayalı karar destek sistemlerinin geliştirilmesi planlanıyor. Yapı güçlendirme ve kentsel dönüşüm yatırımları için de kurumlar arası iş birliğinin ve sürdürülebilir finansman olanaklarının geliştirilmesi amaçlanıyor. Tüm çalışmalarla İzmir’in afetlere hazırlık kapasitesinin artırılması ve daha güvenli, dirençli bir kent haline getirilmesi hedefleniyor.
