Yarının Türkiye’si için Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Sunum ve İmza Töreni için 6 parti lideri bir araya geldi.
CHP Lideri Kemal Kılıçdaroğlu, İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, Saadet Partisi Genel Başkanı Temel Karamollaoğlu, Demokrat Parti Genel Başkanı Gültekin Uysal, DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan ve Gelecek Partisi Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu, Bilkent Otel’de bir araya geldi.
Yasama, yürütme ve yargı organlarının yanı sıra demokratik hukuk devletini güçlendirmek amacıyla Yarının Türkiye’si için Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Sunum ve İmza Töreni için 6 parti lideri bir araya geldi.
İYİ Parti, Cumhuriyet Halk Partisi, Saadet Partisi, Demokrat Parti, Gelecek Partisi ve DEVA Partisi’nin hazırladığı “Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem” mutabakat metninde imzalar atıldı.
İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Saadet Partisi Genel Başkanı Temel Karamollaoğlu, Demokrat Parti Genel Başkanı Gültekin Uysal, Gelecek Partisi Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu ve DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Bilkent Otel’de düzenlenen “Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem” sunum ve imza törenine katıldı.
Mutabakata varılan ilkeler partilerin genel başkan yardımcıları tarafından kamuoyu ile paylaşıldı. O isimlerden biri olan İYİ Parti Hukuk ve Adalet Politikaları Başkanı Bahadır Erdem, temel hak ve özgürlükler konusunda kürsüye çıktı.
Mustafa Kemal Atatürk’ün “Yurtta sulh cihanda sulh” sözlerini hatırlatarak konuşmasına başlayan Erdem, “Savaşa hayır” dedi.
Erdem’in temel hak ve özgürlükler noktasında aktardığı mutabakata varılan ilkeler ise şöyle:
Yarının Türkiye’si için hazırladığımız Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem ile devletin temel organlarının yanında demokratik hukuk devletinin güçlendirilmesini de esas alıyoruz. Hükümet sistemimiz ile uluslararası sözleşmeler ve evrensel değerler çerçevesinde başta ifade ve basın özgürlüğü olmak üzere tüm özgürlüklerin garanti altına alındığı, bireylerin ve sivil toplumun güçlendirildiği, çevre haklarının ve sürdürülebilirliğin sağlandığı, kadın-erkek eşitliğinin tesis edildiği, özgür ve demokratik bir Türkiye’yi inşa etmeye kararlıyız.
Bu amaçla temel hak ve özgürlükler dil, din, mezhep, ırk, cinsiyet, siyasi ve sosyal aidiyet farkı gözetmeksizin tüm insanlar için güvenceye kavuşturulacak ve iç hukukumuz uluslararası standartlarla uyumlu hale kılınacaktır. Ötekileştirme hissi doğuran tüm uygulamalar ortadan kaldırılacaktır.
Bu kapsamda ilk olarak düşünce ve ifade, toplantı ve gösteri yürüyüşü ile örgütlenme özgürlüklerinin kullanımını engelleyen ya da ölçüsüz şekilde sınırlandıran mevzuatı yeniden düzenleyeceğiz.
Demokratik toplumun gereklerine uygun olarak bu özgürlüklerin üzerindeki her türlü baskıya son vereceğiz.
İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ SINIRLANDIRILMAYACAK
Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’de ifade özgürlüğü Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin içtihatları gereğince şiddete teşvik, nefret söylemi ya da kişilik haklarına saldırı durumları dışında sınırlandırılmayacaktır.
İnternet mevzuatını uluslararası standartlara uygun olarak ifade özgürlüğünü kısıtlamayacak ve kişilik haklarını ihlal etmeyecek şekilde yeniden düzenleyeceğiz.
Toplantı ve gösteri yürüyüşüne ilişkin mevzuatı, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları ışığında yeniden düzenleyerek, bu hakla ilgili bildirim uygulamasının idare tarafından keyfi şekilde kullanılmasını engelleyeceğiz.
Din ve vicdan özgürlüğünü güvence altına alan demokratik, laik hukuk devletinin, çoğulcu toplum düzeninin temeli olduğunu düşünüyoruz. Bu nedenle bizler herkesin inancına, kanaatine ve yaşam tarzına saygı duyulduğu, kişinin din, inanç ve yaşam tarzı fark etmeksizin özgürce yaşadığı, herkesin kendi kimliği ile kendisi olarak eşit şekilde toplumsal, kamusal ve siyasal yaşama katıldığı bir sistemi hep birlikte inşa edeceğiz.
KADIN-ERKEK EŞİTLİĞİNİN SAĞLANMASI DEVLET POLİTİKASI OLACAK
Temel hak ve özgürlükler kapsamında ele aldığımız son derece önemli bir diğer husus ise kadın haklarıdır. Maalesef ki kadınlar eğitim, çalışma hayatı ve karar alma mekanizmalarına katılma gibi büyük sorunlarla ve eşitsizliklerle karşı karşıyadır. Toplumun ve yaşamın her alanında, tüm karar alma mekanizmalarında kadın-erkek eşitliğini sağlamayı ve korumayı öncelikle bir devlet politikası haline getireceğiz. Bu konuda yasal ve yapısal tüm gereklilikleri sağlayacağız. Yarının Türkiye’sinde kadına yönelik şiddetle etkin şekilde mücadele edilecek, şiddetin önlenmesi adına uluslararası sözleşmeler ve ulusal mevzuat hükümleri etkili şekilde uygulanacaktır. Kadına karşı işlenen suçlarla ilgili Türk Ceza Kanunu’nda gerekli düzenlemeler derhal yapılacaktır. Failler için caydırıcı cezalar öngörülecek, uygulanan indirim sebepleri yeniden düzenlenecektir.
Yine bu kapsamda eğitim müfredatına ilkokul birinci sınıftan itibaren “insan hakları ve kadın-erkek eşitliği dersleri” konulacaktır.
Kız çocuklarının eğitim hakkı güvence altına alınacak ve bu hakka erişimin önündeki tüm engeller kaldırılacaktır.
BASIN GÖREVİNİ ÖZGÜR BİR ŞEKİLDE YAPACAK
Diğer bir başlığımız ise basın özgürlüğüdür. Bu hakkı güvence altına alarak basına görevini özgür bir şekilde yapacağı, güvenli, çoğulcu ve elverişli bir ortam sağlayacağız. Gazetecilere karşı ceza soruşturmasına gerekçe yapılan mevzuatı Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları çerçevesinde yeniden düzenleyeceğiz.
TRT’yi ve Anadolu Ajansı’nı bağımsızlık ve tarafsızlık esaslarına göre yeniden yapılandıracağız.
Keyfi akreditasyon kararlarına son verip, basın kartlarının verilmesinde meslek kuruluşlarına belirleyici bir rol vereceğiz.
Medya sahipliği ve finansmanının şeffaf hale getirecek, medyada tekelleşmeyi ve kartelleşmeyi önlemek amacıyla yasal ve yapısal tedbirler alacağız.
Radyo Ve Televizyon Üst Kurulu’nun görevini bağımsız ve tarafız olarak yerine getirebilmesi için yasal ve yapısal değişiklikler yapacağız. Kurul’un üyeleri, üye yapısında çoğulculuğu sağlamak üzere alanında uzman kişiler ve meslek kuruluşları temsilcileri arasından Meclis tarafından nitelikli çoğunlukla seçilecektir.
Basın İlan Kurumu’nun yapısı ve üye seçimi basın özgürlüğüne uygun şekilde yeniden düzenlenecektir.
SOSYAL HAKLAR GÜVENCEYE KAVUŞACAK
Öte yandan demokratik toplumun asli bir unsuru olan sivil toplum kuruluşlarına yönelik ayrımcılığa ve baskıya da son vererek, bu kuruluşların faaliyetlerini keyfi bir biçimde engelleyen düzenlemeleri kaldıracağız. Bu kuruluşların özgürce çalışabileceği güvenli, çoğulcu ve elverişli bir ortam oluşturacağız.
Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem ile birlikte sosyal haklar da güvenceye kavuşacaktır. Refahın adil bölüşümünü sağlayarak sosyal hakları ve devlet yardımlarını insan onuruna yaraşır bir şekilde ve hak temelli bir hükümlülük olarak güçlendireceğiz.
Engelli vatandaşlarımızın çalışma hayatı dahil toplumsal hayatın tüm alanlarına tam katılımlarının önündeki engelleri kaldıracağız.
Son olarak çevre haklarına ilişkin anayasal ve yasal düzenlemeleri uluslararası hukukla uyumlu hale getireceğiz. Doğal yaşam kaynakları ve çevrenin koruması konusundaki devletin yükümlülüklerini Anayasa’ya açık şekilde koyacağız. Devleti toplum sağlığının korunması ve refahının sağlanması amacıyla içme suyu kaynaklarını, tarım alanlarını, ormanları ve hayvanları korumakla; iklim krizine karşı mücadele etmekle ve düzenli kentleşmeyi sağlamakla hükümlü kılacağız.
Yargı sisteminde ise çevre konusunda uzmanlaşmış yargıçların görev yapacağı çevre mahkemelerini kuracağız.
Ankara Bilkent Otel’de ‘Yarının Türkiye’si’ sloganıyla gerçekleştirilen imza törenine 6 parti lideri ile partilerin genel başkan yardımcıları, milletvekilleri ve partililer katıldı. Sırasıyla CHP Genel Başkan Yardımcısı Muharrem Erkek, DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Yeneroğlu, Demokrat Parti Genel Başkan Yardımcısı Bülent Şahinalp, Gelecek Partisi Genel Başkan Yardımcısı Ayhan Sefer Üstün, İYİ Parti Genel Başkan Yardımcısı Bahadır Erdem ve Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kaya, üzerinde uzlaşma sağlandıktan sonra genel başkanlara sunulan, 48 sayfalık ve 23 maddelik mutabakat metnini okudu.
ERKEK: GEÇMİŞE DÖNMÜYORUZ
CHP’li Erkek konuşmasında, Türkiye’nin yıllardır görmeyi umut ettiği tarihi çalışma için bir araya geldiklerini belirterek, “‘Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’ önerimizle ‘Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ni sona erdirirken geçmişe dönmüyor, Türkiye Cumhuriyeti’nin köklü devlet ve cumhuriyet tecrübesini demokrasi ile taçlandırmayı hedefliyoruz.
Bizler, 6 siyasi parti olarak, dünyanın ve ülkemizin demokrasi tecrübeleri ışığında, adaleti tesis etmek, farklılıklarımızı zenginlik kabul ederek bir arada özgürce yaşamak, toplumsal huzuru ve barışı sağlamak, tüm vatandaşların insan onuruna yaraşır bir hayat sürmesini güvence altına almak, çoğulcu ve demokratik bir Türkiye’yi inşa etmek ve gelecek nesillere de bu değerleri miras bırakmak için bir araya geldik. Söz veriyoruz; hukuk devleti ve kuvvetler ayrılığı esasına dayanan ‘Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’de, temel hak ve özgürlüklerin tamamını ve kurumsal kültürün hakimiyetini güvence altına alacağız” dedi.
YENEROĞLU: TBMM’NİN TEMSİL YETENEĞİ ARTIRILACAK
DEVA’lı Yeneroğlu da “‘Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’ ile katılımcı, özgürlükçü ve çoğulcu demokrasinin gereklerine uygun, kuvvetler ayrılığı ilkesi ile etkin denge ve denetleme mekanizmalarına dayanan hükümet sistemi modeli amaçlıyoruz. Hükümet sistemimizde, temsilde adalet ile yönetimde istikrar ilkelerini eşit şekilde esas almaktayız.
Meclis’i güçlendirirken hükümeti zayıflatmama, hükümeti güçlendirirken Meclis’i zayıflatmama kararlılığı içerisindeyiz. Bu amaçla öncelikle etkili ve katılımcı bir yasama organı öngörüyoruz. Bu kapsamda ‘Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’in kalbi olan TBMM’nin temsil yeteneği arttırılacak, kanun yapma ve yürütmeyi denetleme işlevleri etkili kılınacaktır. Böylece yasama organının daha demokratik ve daha etkili olması sağlanacaktır” diye konuştu.
ŞAHİNALP: CUMHURBAŞKANI BİR DÖNEM SEÇİLECEK
DP’li Şahinalp ise ‘Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’de cumhurbaşkanlığı makamının niteliğini, süresini, görev ve yetkilerini düzenlediklerini söyleyerek, “Cumhurbaşkanı ile Meclis’in görev sürelerinin ayrıştırılması amacıyla cumhurbaşkanının görev süresini 7 yıl olarak belirleyeceğiz. Bizler, cumhurbaşkanının hem toplumun farklı kesimleri hem de Meclis’teki partiler karşısındaki tarafsızlığını tam anlamıyla sağlayabilmesini amaçlıyoruz.
Bu nedenle cumhurbaşkanının yalnızca bir dönem için seçilmesi kuralını getireceğiz. ‘Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’de cumhurbaşkanlığı makamını, milletin ve devletin birliğini temsil eden, tarafsız bir makam olarak düzenleyeceğiz. Bu noktada altını çizmek istediğim husus şudur ki cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa partisi ile ilişiği kesilecek ve görevi sona eren cumhurbaşkanı aktif siyasette bir daha görev alamayacaktır. Devletin başı sıfatını taşıyan cumhurbaşkanlığı temsili görev ve yetkilere sahip bir makam olarak düzenlenecektir” dedi.
ÜSTÜN: ÇOKLU BARO UYGULAMASINA SON VERECEĞİZ
Gelecek Parti’li Üstün, ‘Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’in en önemli başlıklarından birinin de bağımsız ve tarafsız yargı olduğunu vurgulayarak, şunları kaydetti:
“‘Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’de öncelikle yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığını sağlayacağız. Yüksek yargı kurulları ile yüksek yargı organlarının bağımsızlıkları ve demokratik meşruiyetlerini güçlendireceğiz.
Hakim ve savcıların mesleğe kabullerinde ve yükselmelerinde objektif kriterleri esas alacağız. Sulh ceza hakimliklerinin görev, yetki ve işleyişlerini hukuk devletinin gereklerine göre yeniden düzenleyeceğiz. Tutuklamanın istisna olması ilkesinin titizlikle uygulanması için gerekli tedbirleri alacağız. Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları ile uyumlu kararlar alınmasını ve bu mahkemeler tarafından verilen kararların derhal uygulanmasını sağlayacak düzenlemeler yapacağız.
Görevini kötüye kullanmak suretiyle Anayasa Mahkemesi veya Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin verdiği hak ihlali kararına sebep olup devleti tazminata mahkum ettiren ve zarara uğratan hakimlere ve savcılara bu tazminat ve zararın rücu ettirilmesini sağlayacağız. Yargının kurucu unsuru olan savunmayı anayasal güvenceye kavuşturacağız. Çoklu baro uygulamasına son vereceğiz.”
ERDEM: ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER UYGULANACAK
İYİ Parti’li Erdem ise ‘Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’ ile demokratik hukuk devletinin güçlendirilmesini de esas aldıklarını belirterek, “Temel hak ve özgürlükler; dil, din, mezhep, ırk, cinsiyet, siyasi ve sosyal aidiyet farkı gözetmeksizin tüm insanlar için güvenceye kavuşturulacak ve iç hukukumuz uluslararası standartlarla uyumlu kılınacaktır.
Ötekileştirme hissi doğuran tüm uygulamalar ortadan kaldırılacaktır. Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına ilişkin mevzuatı, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları ışığında yeniden düzenleyerek bu hakla ilgili bildirim uygulamasının idare tarafından keyfi şekilde kullanılmasını engelleyeceğiz. Yarının Türkiye’sinde kadına yönelik şiddetle etkin şekilde mücadele edilecek, şiddetin önlenmesi adına uluslararası sözleşmeler ve ulusal mevzuat hükümleri etkili şekilde uygulanacaktır” diye konuştu.
KAYA: KAYYUM UYGULAMALARINA SON VERECEĞİZ
SP’li Kaya da sistem ile öncelikli olarak kamu yönetimine eşitlik, tarafsızlık, liyakat, hukuka uygunluk ve şeffaflık ilkelerini hakim kılacaklarını söyleyerek, “Tüm kamu kurumlarını, fonksiyon ve etkinliklerini gözden geçirerek ihtiyaçlar doğrultusunda yeniden yapılandıracağız. Bu bağlamda paralel bütün kurum ve kurulların faaliyetlerine son vereceğiz. Mülakat uygulamalarına son vererek yazılı sınav sonuçlarını esas alacağız.
Kamu İhale Kanunu’nu yenileyerek ihale mevzuatını tek kanunda düzenleyeceğiz. Yerel yönetimlerin yetki ve sorumluluklarını artıracağız. Seçimle gelenin seçimle gitmesini güvence altına alacağız. Yerel yönetimlerde seçme ve seçilme hakkını yok sayan kayyum uygulamalarına son vereceğiz” dedi. Yapılan konuşmaların ardından 6 lider, sahneye çıkarak ‘Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Mutabakat Metni’ni imzaladı.
