2025’te her 10 caretta yuvasından 1’inin tahrip edildiğini belirten Ekoloji Araştırmalar Derneği (EKAD) Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat, “Çoğunluğu tatilcilerin bıraktığı köpekler yüzünden oluyor. Hayvan aç, yuvayı kazıyor, yumurtaları yiyor” dedi.
Dünya Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) nesli tehlike altındaki türlerin (EN) kırmızı listesinde gösterilen caretta caretta türü deniz kaplumbağalarının Akdeniz’deki en önemli yuvalama alanları Antalya’da bulunuyor. Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü’ne bağlı 6’ncı Bölge Müdürlüğü ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın öncülüğünde üniversiteler, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, yerel halk, yerel işletmeler ve gönüllülerin desteğiyle uzun yıllardır deniz kaplumbağası yuvalama kumsallarında koruma ve izleme çalışmaları yürütülüyor.
SAHİLLERDE BİRÇOK ÖNLEM ALINIYOR
Bu çalışmalar kapsamında her yıl yerel halkın yanı sıra, kente gelen yerli ve yabancı turistlere yönelik bilgilendirme ve eğitim çalışmaları da yapılıyor. Diğer taraftan bu kumsallara gece giriş yasağından ateş yakmaya, çadır kurmaktan araçla giriş yasağına birçok önlem de alınıyor. Ancak tüm bunlara rağmen hem denizde yetişkin carettalar, hem de kumsalda yuvaların tahribatı ve yavruların ölümlerine neden olan birçok olay yaşanıyor.
BİNLERCESİ YUMURTADAN DAHİ ÇIKAMIYOR
Bu yıl Antalya’da Belek, Side-Kızılot, Kumluca, Demirtaş, Gazipaşa, Kale, Çıralı-Olimpos, Lara-Kundu gibi yuvalama alanlarında toplam 9 bin 160 adet yuva oluşurken, bu yuvalardan da 430 bine yakın yavru caretta mavi sularla buluştu. Ancak bilimsel verilere göre, bunlardan sadece 500-800 civarında, yani binde 1-2 civarında yavru erişkinliğe ulaşabilecek. Özellikle bu yıl binlerce yavru daha yumurtalarından çıkamadan yok oldu.
TAHRİBATIN EN ÖNEMLİ ÜÇ NEDENİ
Bu yuvaların tahrip olmasındaki en büyük nedenin ise tatilcilerin satın alıp, bakamadıkları ve sahillere bıraktıkları çoğu cins, başıboş köpekler olduğu kaydedildi. İkinci sırada tilkiler gelirken, üçüncü nedenin ise bazı otellerin çalışanlarının, ücret karşılığında turistlere göstermek için yuvaları açmaları olduğu belirtildi.
BU YILIN TAHRİBAT SAYILARI
2025 yılı deniz kaplumbağaları koruma ve izleme çalışmaları verilerine göre Antalya’daki yuvalama kumsallarında toplam 9 bin 160 yuva oluşurken, bu yuvalardan 994’ü tahrip edildi. Kumsallara göre yuva ve tahrip sayısı şöyle; Belek yuvalama kumsalında 3 bin 150 yuvadan 300’ü, Side-Kızılot yuvalama kumsalında 2 bin 815 yuvadan 254’ü, Kumluca yuvalama kumsalında 1070 yuvadan 92’si, Demirtaş yuvalama kumsalında 375 yuvadan 75’i, Gazipaşa yuvalama kumsalında 299 yuvadan 35’i, Patara yuvalama kumsalında 756 yuvadan 152’i, Çıralı-Olimpos yuvalama kumsalında 124 yuvadan 6’sı, Kale yuvalama kumsalında 171 yuvadan 45’i, Lara-Kundu kumsalında 400 yuvadan 35’i tahrip edildi.
EN ÖNEMLİ SEBEP, BAŞIBOŞ KÖPEKLER
Antalya’da Lara-Kundu’dan başlayıp, Belek, Boğazkent, Denizkent ve Kızılot kumsallarıyla toplamda 65 kilometrelik sahilde koruma ve izleme çalışmaları yürüten EKAD’ın başkanı Hacettepe Üniversitesi’nden Dr. Ali Fuat Canbolat, bu yuvaların tahrip olmasının en önemli sebebinin başıboş köpekler olduğunu açıkladı. Dr. Canbolat, “İnsanların yazın tatil için gelip de orada bıraktığı köpekler. Bu hayvanı sahiplendiysen doğaya bırakmayacaksın. Bıraktığın zaman bu hayvan aç kalıyor. Aç kalınca ne oluyor? O köpekler bir araya geliyor, çeteleşiyor” dedi.
EKAD olarak koruma ve izleme çalışması yaptıkları Belek’te 300, Kızılot’ta ise 254 yuvanın tahrip edildiğini belirlediklerini söyleyen Canbolat, “Çoğunluğu başıboş köpekler yüzünden oluyor. Hayvan aç, yuvayı kazıyor, yumurtaları yiyor. İnsanların yüzünden oluyor bunlar. Çünkü insanlar o hayvanları önce alıyor, seviyor birazcık, sonra canları sıkılıyor, bırakıyorlar. Bıraktığınız her hayvan doğal yaşamı etkiliyor. Kaplumbağaları etkiliyor. Bakamayacaksınız bu hayvanları almayacaksınız ya da götürüp bir barınağa bırakacaksınız” diye tepki gösterdi.
BİRÇOĞU İNSANA ALIŞMIŞ IRK KÖPEKLER
Sahillere, doğal yaşama bırakılan bu köpeklerin neredeyse tamamının cins köpekler olduğunu aktaran Canbolat, “Yani o kadar ırk köpekler ki, doğada olacak bir köpek değil. Ben hayvanın dibine kadar gidiyorum, hayvan benden kaçmıyor, çünkü insana alışmış. Yabani bir hayvan olsa kaçar. Burada kabahat köpeklerin değil. İnsanların yaptığı yanlışı anlatmaya çalışıyorum” diye konuştu.
