İYİ Parti Kadın ve Aile Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Kevser Ofluoğlu, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü dolayısıyla yaptığı yazılı basın açıklamasında, Türkiye’de çocuk yoksulluğu, istismar, şiddet ve çocuk işçiliğine dikkat çekti.
TÜİK verilerine göre çocukların yüzde 36,8’inin yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olduğunu belirten Ofluoğlu, çocukların temel haklarının güvence altına alınması için kalıcı ve etkili sosyal politikalar uygulanması çağrısında bulundu.
İYİ Parti Kadın ve Aile Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Kevser Ofluoğlu‘nun açıklaması şöyle;
ÇOCUKLARIN GELECEĞİNİ KONUŞMADAN ÖNCE BUGÜN NASIL YAŞADIKLARINA BAKMALIYIZ!
Türkiye’de bugün 21 milyon 375 bin 930 çocuk yaşıyor. Çocuklar nüfusumuzun yüzde 24,8’ini oluşturuyor. Ancak bu büyük nüfusun önemli bir bölümü çocukluğunu güven ve eşitlik içinde yaşayamıyor. TÜİK’in 2025 yılı verilerine göre çocukların yüzde 36,8’i yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında, yüzde 27,2’si ise maddi yoksunluk içinde bulunuyor.
Çocukların karşı karşıya olduğu sorunlar bununla da sınırlı değil. 2025 yılında 224 bin 579 çocuk, güvenlik birimlerine mağdur olarak gelmiş veya getirilmiştir. Kesinleşen boşanma davaları sonucunda aynı yıl 191 bin 371 çocuk velayete verilmiştir. Bakanlığın 2027 bütçe sunumunda ise sokakta çalıştırılan veya dilendirilen çocuklara yönelik saha çalışmaları kapsamında 56 bin 413 çocuğa müdahalede bulunulduğu açıklanmıştır. Bu son rakam, sokakta yaşayan çocukların toplam sayısını değil, Bakanlığın bildirdiği müdahale sayısını ifade etmektedir.
Çocuk işçiliği de ülkemizin yüzleşmesi gereken en ağır sorunlardan biridir. İSİG Meclisinin 2025-2026 eğitim-öğretim yılı için açıkladığı verilere göre en az 95 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetmiştir. Bu veri, resmî SGK kayıtlarından farklı bir izleme yöntemine dayansa da çocukların çalışma hayatındaki güvenlik risklerinin vahametini gözler önüne sermektedir.
Bu rakamların her biri bir çocuğun hayatıdır. Yetersiz beslenen, eğitim imkânlarına erişemeyen, ailesinin geçim sıkıntısını yaşayan, sokakta çalıştırılan, şiddet ve istismar karşısında korunamayan çocukların gerçeğidir. Çocukların geleceği hakkında konuşmadan önce, bugün hangi koşullarda yaşadıklarına bakmak zorundayız.
20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü, tam da bu nedenle yalnızca çocukların haklarını hatırladığımız sembolik bir gün değildir. Aynı zamanda bu hakların ne ölçüde hayata geçirildiğini, çocukların hangi sorunlarla karşı karşıya olduğunu ve devleti yönetenlerin bu sorunlar karşısındaki sorumluluklarını sorgulamamız gereken bir gündür.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 20 Kasım 1989 tarihinde kabul edilen Çocuk Haklarına Dair Sözleşme; her çocuğun ayrım gözetilmeksizin eşit haklara sahip olduğunu, çocuğun üstün yararının öncelikli tutulmasını, yaşama ve gelişme hakkının güvence altına alınmasını ve çocukların görüşlerine saygı gösterilmesini esas almaktadır. Türkiye’nin de taraf olduğu bu Sözleşme, çocuk haklarının bir iyi niyet beyanı değil, devlet açısından bağlayıcı bir yükümlülük olduğunu ortaya koymaktadır.
Çocuk yoksulluğu, yalnızca ailelerin gelir düzeyiyle açıklanabilecek bir mesele değildir. Çocuğun beslenme, barınma, sağlık, eğitim ve sosyal yaşama katılım haklarını doğrudan etkileyen yapısal bir sorundur. Sosyal devletin görevi, yoksulluğun sonuçlarını geçici yardımlarla hafifletmenin yanında, çocukları yoksulluğa sürükleyen koşulları ortadan kaldıracak politikalar geliştirmektir. Sosyal yardımlar elbette gereklidir; ancak asıl başarı, çocukların temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için yardıma bağımlı hâle gelmesini önleyebilmektir.
Eğitimde fırsat eşitliği de bu mücadelenin temel unsurlarından biridir. Bir çocuğun hangi okulda okuyacağı, nasıl besleneceği ve hangi imkânlara ulaşacağı ailesinin gelirine bağlı olmamalıdır. Okullarda bütün çocuklara ücretsiz ve sağlıklı bir öğün yemek verilmesi, temel bir hak ve kamusal sorumluluk olarak ele alınmalıdır. Okul öncesi eğitim yaygınlaştırılmalı, eğitime erişimdeki bölgesel ve ekonomik eşitsizlikler giderilmeli, hiçbir çocuk ekonomik nedenlerle eğitim hayatının dışında kalmamalıdır.
Çocuk hakları, ayrım gözetilmeksizin bütün çocuklar için güvence altına alınmalıdır. Ailenin ekonomik koşulları, yaşanılan bölge, cinsiyet veya bireysel özellikler hiçbir çocuğun haklara erişiminin önünde engel oluşturmamalıdır. Özellikle engelli çocukların eğitim, sağlık, sosyal hizmet ve toplumsal yaşama katılımının önündeki fiziksel, ekonomik ve kurumsal engeller kaldırılmalıdır. Eşitlik, yalnızca mevzuatta tanınan bir hak değil, çocukların gündelik yaşamlarında karşılığını bulması gereken bir ilkedir.
Çocuk işçiliği konusunda artık yalnızca tespit ve açıklama yapmakla yetinilemez. Çocukların eğitim görmesi, oyun oynaması ve sağlıklı gelişmesi gereken yaşlarda çalışma hayatına itilmesi kabul edilemez. Mesleki eğitim, çocukların meslek edinmesini ve geleceğe hazırlanmasını sağlamalıdır; çocuk emeğinin ucuz ve güvencesiz iş gücüne dönüşmesinin aracı olmamalıdır. MESEM uygulamaları başta olmak üzere çocukların çalışma hayatına katıldığı bütün modellerde eğitim hakkı, iş sağlığı ve güvenliği ile çocuğun üstün yararı esas alınmalıdır. İşletmelerdeki denetimler etkinleştirilmeli, çocukların tehlikeli ve ağır işlerde çalıştırılmasına karşı caydırıcı yaptırımlar uygulanmalıdır.
Çocuk istismarı, ihmal, şiddet, akran zorbalığı ve erken yaşta evlilikler, ülkemizin yüzleşmesi gereken en ağır çocuk hakları ihlallerindendir. TÜİK’in 2025 yılı verilerine göre suç mağduriyeti kayıtlarının yüzde 10,3’ünü cinsel suçlar oluşturmaktadır. Akran zorbalığı da çocukların güvenliğini ve psikososyal gelişimini tehdit etmektedir. TÜİK’in 2022 yılı araştırmasında 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 13,8’inin ayda en az birkaç kez akran zorbalığına maruz kaldığı belirlenmiştir.
Erken yaşta evlilikler ise hâlâ ciddi bir sorun olarak karşımızdadır. 2025 yılında 16-17 yaş grubunda 8 bin 68 kız çocuğu ve 574 erkek çocuğu resmî olarak evlendirilmiştir. Aynı yıl 18 yaşından küçük annelerin gerçekleştirdiği doğum sayısı 5 bin 356’dır.
Bu tablo, çocukları korumanın yalnızca ihlal yaşandıktan sonra müdahale etmekle mümkün olmadığını göstermektedir. Riskleri önceden tespit eden, aileleri destekleyen, okulları ve sosyal hizmet kurumlarını etkin biçimde çalıştıran; istismar ve şiddet karşısında çocuğu yeniden örselemeden koruyan bir sistem kurulmalıdır.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının sorumluluğu tam da bu noktada önem kazanmaktadır. Bakanlık, çocukların korunması konusunda doğrudan sorumluluk taşıyan kamu kurumlarının başında gelmektedir. Bu sorumluluk yalnızca sosyal yardım sağlamak, proje yürütmek veya olay yaşandıktan sonra müdahalede bulunmak değildir. Bakanlığın asıl görevi; çocukları istismar, ihmal, şiddet ve sömürüden koruyacak sistemi kurmak, riskleri önceden tespit etmek ve hiçbir çocuğun korunmasız kalmasına izin vermemektir.
Ancak bugün ortaya çıkan tablo, mevcut koruma mekanizmalarının çocukların karşı karşıya olduğu riskleri önlemekte ve her çocuğa zamanında ulaşmakta yeterli olmadığını göstermektedir. Çocukların istismar ve şiddet karşısında korunamadığı, sokakta çalıştırılma ve dilendirilme gibi sorunların sürdüğü, çocuk işçiliğinin can almaya devam ettiği bir ortamda yürütülen faaliyetleri ve açıklanan projeleri sıralamak, Bakanlığın sorumluluğunu yerine getirdiğini göstermeye yetmez.
Bakanlığın 2027 yılı bütçe sunumunda çocuklara yönelik sosyal destek ve koruma hizmetleri kapsamındaki çalışmaların başarısı, yalnızca kaç çocuğa ulaşıldığı veya kaç müdahale gerçekleştirildiğiyle ölçülemez. Asıl cevaplanması gereken sorular şunlardır: Bu çalışmalar sonucunda kaç çocuğun istismara uğraması önlenmiştir? Risk altında olduğu bilinen çocuklardan kaçı zamanında koruma altına alınmıştır? Yapılan müdahalelere rağmen yeniden mağdur olan çocuklar var mıdır? Koruma hizmetlerindeki gecikme ve eksikliklerin hesabını kim vermektedir?
Çocuk koruma hizmetlerinin başarısı; kaç toplantı yapıldığı, kaç projeye başlandığı veya kaç çocuğa ulaşıldığıyla değil, kaç ihlalin önlendiği, kaç çocuğun güvenliğinin sağlandığı ve hangi risklerin ortadan kaldırıldığıyla ölçülür. Bu nedenle sosyal hizmet uzmanlarının sayısı ve sahadaki dağılımı, risk altındaki çocukların izlenme sıklığı, istismar ve şiddetin kesinlikle önlenmesi, kurumlar arası koordinasyon ve koruma kararlarının sonuçları şeffaf biçimde açıklanmalıdır.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, kendi görev ve yetki alanındaki eksikliklerin sorumluluğunu üstlenmeli; çocukların güvenliğini sağlamaya yönelik politikaların sonuçlarını kamuoyuna açıklamalıdır. Çünkü korunması gereken bir çocuk zamanında korunamıyorsa, burada yalnızca bir hizmet açığı değil, yerine getirilememiş bir devlet yükümlülüğü vardır.
Dijitalleşmenin hızlandığı günümüzde çocukların internet ortamındaki güvenliği de çocuk haklarının ayrılmaz bir parçasıdır. Siber zorbalık, dijital istismar, kişisel verilerin kötüye kullanılması ve zararlı içeriklere erişim karşısında çocukları koruyacak etkili politikalar geliştirilmelidir. Bu politikalar çocukların dijital dünyaya erişimini bütünüyle kısıtlamaya değil, güvenli kullanım becerilerini geliştirmeye, riskleri önlemeye ve istismar karşısında etkili koruma sağlamaya dayanmalıdır.
Çocukların hakları yalnızca beslenme, barınma ve eğitimle sınırlı değildir. Oyun oynama, dinlenme, spor yapma, kültürel ve sosyal faaliyetlere katılma da sağlıklı gelişimlerinin ayrılmaz parçalarıdır. Çocukların yaşadıkları çevrede güvenli oyun alanlarına, spor ve kültür faaliyetlerine erişebilmesi sağlanmalıdır. Çocukların yalnızca hayatta kalabildiği değil, çocukluklarını özgürce yaşayabildiği bir ortam oluşturulmalıdır.
Ayrıca çocuklar yalnızca hakları korunması gereken bireyler değil, kendilerini ilgilendiren konularda görüşleri dinlenmesi ve dikkate alınması gereken bireylerdir. Eğitimden yerel yönetim hizmetlerine, sosyal politikalardan kendilerini ilgilendiren idari kararlara kadar çocukların düşüncelerini özgürce ifade edebildiği ve yaşlarına uygun biçimde karar süreçlerine katılabildiği mekanizmalar geliştirilmelidir. Çocuğu kendi hayatına ilişkin kararların dışında bırakan bir yaklaşım, çocuk haklarının özünü göz ardı eder.
Bütün bu politikaların merkezinde aile vardır. Ancak aileyi güçlendirmek, yalnızca aileye sorumluluk yüklemekle mümkün değildir. Ailelerin ekonomik ve sosyal açıdan desteklenmesi, kadınların istihdamda kalabilmesini sağlayacak kreş ve bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması, ebeveynlerin çocuk yetiştirme süreçlerinde desteklenmesi ve dezavantajlı ailelere ulaşan sosyal hizmet mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekmektedir. Aileyi destekleyen politikalar, çocuğun güvenli ve sağlıklı gelişimini de doğrudan güçlendirecektir.
Çocuk hakları konusunda iktidarın sorumluluğu, yalnızca sosyal yardım programlarıyla sınırlı tutulamaz. Çocuğun üstün yararı; bütçe tercihlerinden eğitim politikalarına, sağlık hizmetlerinden adalet sistemine kadar bütün kararların temel ölçütü olmalıdır. Çocuklara ayrılan kaynakların yeterliliği kadar, bu kaynakların hangi hizmetlere dönüştüğü ve çocukların yaşamında nasıl bir sonuç yarattığı da değerlendirilmelidir.
İYİ Parti olarak çocuk politikalarına yaklaşımımız açıktır: Çocukları sorunlar ortaya çıktıktan sonra korumaya çalışan değil, sorunların ortaya çıkmasını önleyen; her çocuğun temel haklara eşit biçimde erişimini güvence altına alan bir sosyal devlet anlayışını savunuyoruz.
Bu doğrultuda;
- Her çocuğun yeterli ve sağlıklı beslenmesini güvence altına alan ücretsiz okul yemeği uygulamasının ülke genelinde yaygınlaştırılmasını,
- Çocuk yoksulluğuyla mücadele için düzenli, ölçülebilir ve sürdürülebilir sosyal politikalar geliştirilmesini,
- Okul öncesi eğitimin ve ücretsiz kreş hizmetlerinin yaygınlaştırılmasını,
- Çocuk işçiliğine karşı etkin denetim ve caydırıcı yaptırımlar uygulanmasını; mesleki eğitim süreçlerinde çocukların eğitim ve güvenlik haklarının güvence altına alınmasını,
- Çocuk istismarı ve ihmaliyle mücadelede önleyici ve koruyucu kurumların güçlendirilmesini,
- Risk altındaki çocukların takibini sağlayan sosyal hizmet, çocuk izleme ve koruyucu aile mekanizmalarının nitelik ve kapasitesinin artırılmasını,
- Engelli çocukların eğitim, sağlık ve sosyal yaşama eşit katılımının güvence altına alınmasını,
- Dijital ortamda çocukların güvenliğini sağlayacak kapsamlı ve etkili düzenlemelerin hayata geçirilmesini,
- Çocukların oyun, dinlenme, spor, kültür ve sosyal yaşama katılım haklarının korunmasını,
- Çocukların kendilerini ilgilendiren karar süreçlerine yaşlarına ve gelişimlerine uygun biçimde katılmalarının desteklenmesini savunuyoruz.
Çünkü çocuk hakları bir lütuf değildir. Çocukların güvenli, sağlıklı, eşit ve özgür bir yaşam sürmesi devletin temel yükümlülüğüdür. Bir ülkenin çocuklarına sunduğu imkânlar, o ülkenin sosyal adalet anlayışının en somut göstergesidir. Çocukların yoksulluğa, eşitsizliğe, şiddete ve ihmale mahkûm edildiği bir ülkede güçlü bir gelecek inşa edilemez.
Bugün çocuklarımızın geleceği hakkında büyük sözler söylemek kolaydır. Asıl mesele, onların bugünkü yaşam koşullarını değiştirecek iradeyi ve politikaları ortaya koyabilmektir. Çocuklar yoksullukla mücadele ediyor, eğitimde eşit fırsatlara ulaşamıyor, çalışırken hayatını kaybediyor ve istismar karşısında yeterince korunamıyorsa bunun siyasi ve idari sorumluluğu görmezden gelinemez.
Biz çocukların yalnızca geleceğini değil, bugününü de korumak zorundayız. Çünkü çocukluk ertelenemez; kaybedilen bir çocukluk sonradan telafi edilemez.
20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü vesilesiyle, bütün çocukların haklarının kâğıt üzerinde değil hayatın içinde güvence altına alındığı; hiçbir çocuğun yoksulluk, ihmal, şiddet ve ayrımcılık nedeniyle geride bırakılmadığı bir Türkiye için mücadelemizi sürdüreceğimizi kamuoyuna saygıyla duyuruyoruz”.












