Güney Afrika’da bulunan ve yaklaşık 240 bin yıldan daha eskiye uzanan insan akrabası fosilleri, bilim dünyasında yeni bir tartışma başlattı.
Araştırmacılar, Homo naledi türüne ait en az 20 bireyin dişlerinde yaptıkları incelemelerde erkeklere özgü biyolojik belirteçlere rastlamadı. Bu şaşırtıcı sonuç, mağaranın yalnızca kadın bireyler için kullanılmış bir gömü alanı olabileceği ihtimalini gündeme getirdi. Ancak araştırmanın ortaya koyduğu ikinci olasılık, keşfi daha da gizemli hale getiriyor.
Güney Afrika’nın Rising Star Mağara Sistemi’nde keşfedilen fosiller, insan evriminin en dikkat çekici araştırma konularından biri olmayı sürdürüyor.
Bilim insanları, yaklaşık 335 bin ile 241 bin yıl önce yaşadığı düşünülen Homo naledi türünün kalıntılarını inceleyerek geçmişteki yaşam biçimleri ve sosyal ilişkileri hakkında yeni ipuçları elde etmeye çalışıyor.
Cell dergisinde yayımlanan araştırma ise bu gizemli türle ilgili alışılmışın dışında bir bulgu ortaya koydu.
İncelenen fosillerde erkek bireylere özgü protein belirteçlerinin bulunmaması, mağaranın kullanım amacı hakkında yeni sorular doğurdu.
240 BİN YILLIK FOSİLLERDE ŞAŞIRTAN KEŞİF
Uluslararası araştırma ekibi, Güney Afrika’daki Rising Star Mağara Sistemi’nden çıkarılan Homo naledi kalıntıları üzerinde kapsamlı protein analizleri gerçekleştirdi.
Araştırmada en az 20 bireye ait 23 diş incelendi.
Bilim insanları, diş minesinde korunabilen eski proteinleri analiz ederek bireylerin biyolojik cinsiyetlerine ilişkin bilgi elde etmeye çalıştı.
Özellikle erkeklere özgü Y kromozomuyla bağlantılı Amelogenin-Y proteini araştırıldı.
Ancak incelenen örneklerin hiçbirinde söz konusu protein belirtecine rastlanmadı.
Bu durum, örneklerin tamamının biyolojik olarak kadın bireylere ait olabileceği ihtimalini güçlendirdi.
MAĞARA YALNIZCA KADINLAR İÇİN Mİ KULLANILDI?
Keşfin en dikkat çekici yönü, fosillerin bulunduğu alanın geçmişte belirli bir grup için ayrılmış olabileceği düşüncesi.
Araştırmacılar, Homo naledi topluluklarının ölen bireylerini bilinçli şekilde belirli alanlara yerleştirmiş olabileceği ihtimalini değerlendiriyor.
Eğer mağarada yalnızca kadınların bulunduğu doğrulanırsa bu durum, insanlık tarihinin çok eski dönemlerinde biyolojik cinsiyete göre farklı uygulamalar yapılmış olabileceğini düşündürebilir.
Bununla birlikte araştırma, mağaranın kesin olarak mezarlık olduğunu veya bireylerin bilinçli şekilde gömüldüğünü kanıtlamıyor.
Homo naledi’nin ölülerini kasıtlı olarak gömüp gömmediği konusu bilim dünyasında daha önce de tartışmalara neden olmuştu.
ERKEKLER NEREDE? BİLİM İNSANLARININ İKİNCİ İHTİMALİ DAHA DA İLGİNÇ
Araştırmanın ortaya koyduğu tek olasılık, mağarada yalnızca kadınların bulunması değil.
Bilim insanlarına göre Homo naledi topluluklarının uzun süre birbirinden izole yaşamış olması, bazı genetik özelliklerin değişmesine neden olmuş olabilir.
Bu senaryoda erkek bireylerde normalde bulunması beklenen Amelogenin-Y proteini, genetik farklılık nedeniyle ortaya çıkmamış olabilir.
Dolayısıyla erkek belirtecinin bulunmaması, incelenen bütün bireylerin kesinlikle kadın olduğunu göstermiyor.
Araştırmacılar, iki olasılığı birbirinden ayırmak için daha fazla bilimsel kanıta ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
DİŞLER YÜZ BİNLERCE YILLIK SIRLARI NASIL KORUDU?
Bu araştırmada kullanılan yöntemin en önemli avantajlarından biri, diş minesinin eski proteinleri uzun süre koruyabilmesi.
Diş minesi, vücudun en dayanıklı dokularından biri olduğundan protein kalıntıları bazı çevresel koşullarda DNA’dan daha uzun süre korunabiliyor.
Bilim insanları bu sayede yüz binlerce yıllık fosillerden biyolojik bilgi elde edebiliyor.
Araştırmada kullanılan protein analizi yöntemi, fosillere verilen zararı en aza indirmeyi hedefleyen tekniklerle gerçekleştirildi.
Bu teknoloji, gelecekte başka eski insan türlerinin biyolojik özelliklerinin anlaşılmasına da katkı sağlayabilir.
HOMO NALEDİ KİMDİ? İNSANLARIN ATASI MIYDI?
Homo naledi, hem ilkel hem de modern insan türlerini hatırlatan fiziksel özellikleriyle dikkat çeken soyu tükenmiş bir insan akrabasıdır.
Beyin hacminin görece küçük olmasına karşın bazı iskelet özellikleri, insan evrimindeki farklı gelişim süreçlerini anlamak açısından önem taşıyor.
Türün doğrudan günümüz insanının atası olduğu kanıtlanmış değil.
Ancak Homo naledi’nin yaşadığı dönem, farklı insan türlerinin aynı zaman dilimlerinde varlığını sürdürebildiğini gösteriyor.
240 BİN YILLIK GİZEM ÇÖZÜLECEK Mİ?
Yeni araştırma, geçmişteki insan topluluklarının yalnızca fiziksel özelliklerini değil, sosyal davranışlarını anlamak açısından da önemli bir fırsat sunuyor.
Ancak bilim insanları kesin sonuçlara ulaşmak için başka fosillerin incelenmesi, genetik açıklamaların test edilmesi ve mağaradaki kalıntıların oluşum sürecinin daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
240 bin yılı aşkın geçmişe sahip bu fosillerde erkeklere özgü proteinlerin bulunmaması, şimdilik bilim dünyasının yanıt aradığı dikkat çekici bir soru olarak kalıyor: Gerçekten yalnızca kadınlar mı vardı, yoksa Homo naledi’nin biyolojisi düşündüğümüzden çok daha mı farklıydı?
