Sel sırasında araçta mahsur kalırsanız ne yapmalısınız? Suya gömülen araçtan çıkış, cam kırma yöntemleri ve hayat kurtaran sel güvenliği önlemleri.
Türkiye’de son dönemde etkili olan şiddetli yağışlar ve sel baskınları, araç içerisinde mahsur kalma tehlikesini yeniden gündeme taşıdı. Aniden yükselen sel suları, dakikalar içerisinde yolları kullanılamaz hale getirirken sürücü ve yolcular için hayati risk oluşturabiliyor. Peki, sel sırasında araçta mahsur kalırsanız ne yapmalısınız? Suya gömülen otomobilden nasıl çıkılır? Kapılar açılmıyorsa ne yapılmalı? İşte sel felaketinde hayat kurtarabilecek önlemler ve uzman kuruluşların güvenlik uyarıları…
Şiddetli sağanak yağışların ardından meydana gelen ani sel ve su baskınları, özellikle alt geçitlerde, dere yataklarına yakın yollarda ve düşük rakımlı bölgelerde büyük tehlike oluşturuyor. Araçlarıyla seyir halindeyken yükselen suların ortasında kalan vatandaşlar, kimi zaman araçlarını hareket ettiremezken kimi zaman da yükselen su seviyesi nedeniyle otomobillerinden çıkmakta güçlük yaşayabiliyor.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), sel sırasında suyla kaplanan yollardan araçla geçilmeye çalışılmaması gerektiği konusunda uyarıyor. Çünkü dışarıdan sığ görünen su birikintilerinin altında derin çukurlar, açık rögar kapakları veya hasar görmüş yol yüzeyleri bulunabiliyor. Ayrıca güçlü akıntılar, araçların kontrolünü kaybetmesine ve sürüklenmesine yol açabiliyor.
Uzman kuruluşların güvenlik önerilerine göre sel sırasında hayatta kalmanın en önemli koşullarından biri, tehlikeyi erken fark ederek doğru zamanda harekete geçmek. Özellikle araç içerisinde mahsur kalan kişilerin paniğe kapılmadan suyun yükselme hızını, akıntının şiddetini ve güvenli tahliye seçeneklerini değerlendirmesi gerekiyor.
Sel sırasında araçta mahsur kalırsanız ilk ne yapmalısınız?
Sel sularının yükselmeye başladığını fark eden sürücülerin öncelikle suyla kaplı yola girmekten kaçınması gerekiyor. Araç henüz tehlikeli bölgeye ulaşmadıysa güvenli bir noktada durmak veya uygun bir güzergâhtan geri dönmek en doğru seçenek olarak öne çıkıyor.
Ancak araç sel sularının ortasında kaldıysa durumun dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor. Su seviyesi düşükse, akıntı güçlü değilse ve güvenli yüksek bir alana ulaşmak mümkünse araç terk edilerek tehlikeli bölgeden uzaklaşılmalı.
Buna karşılık aracın çevresinde hızlı ve güçlü bir akıntı oluşmuşsa dışarı çıkmaya çalışmak kişilerin sürüklenmesine neden olabilir. Böyle durumlarda araç hâlâ güvenli bir sığınak sağlıyorsa içerisinde kalmak, su kabine yükselmeye başladığında ise güvenli şekilde aracın tavanına geçerek yardım istemek öneriliyor.
Aracın motorunun durması, hareket kabiliyetini kaybetmesi veya su seviyesinin hızla yükselmesi durumunda zaman kaybetmeden acil yardım çağrısında bulunulması büyük önem taşıyor.
Sel suları otomobili ne kadar yükseklikte sürükleyebilir?
Sel sırasında yapılan en tehlikeli hatalardan biri, su seviyesinin aracın hareket etmesini engellemeyecek kadar düşük olduğunun düşünülmesi.
Oysa hareket halindeki sel suları, tahmin edilenden çok daha güçlü bir kuvvet oluşturabiliyor.
Afet güvenliği konusunda yayımlanan uyarılara göre yaklaşık 15 santimetre derinliğindeki hızlı akan su, yetişkin bir insanın dengesini kaybetmesine neden olabiliyor.
Yaklaşık 30 santimetre yüksekliğindeki hareketli su ise bazı otomobilleri sürükleyebilecek güce ulaşabiliyor. Su seviyesinin 60 santimetreye yaklaşması, daha büyük araçlar açısından da ciddi tehlike oluşturabiliyor.
Ancak bu değerler kesin güvenlik sınırları olarak değerlendirilmemeli. Akıntının hızı, aracın ağırlığı, yolun eğimi ve zeminin durumu tehlikenin boyutunu değiştirebiliyor.
Bu nedenle suyun az göründüğü bölgelerde dahi araçla karşıya geçmeye çalışılmaması gerekiyor.
Aracın kapıları açılmıyorsa ne yapılmalı?
Sel sularının yükselmesiyle birlikte araç kapılarının açılması güçleşebiliyor. Özellikle suyun kapı dış yüzeyine uyguladığı basınç, kapının normal şekilde açılmasını engelleyebiliyor.
Bu nedenle suyun araca hızla dolmaya başladığı acil durumlarda güvenli bir çıkış oluşturulması hayati önem taşıyor.
Kapının açılamadığı durumlarda ve araç içinde kalmanın boğulma tehlikesi yarattığı koşullarda, yan camlardan çıkış değerlendirilmesi gereken seçenekler arasında bulunuyor.
Elektrikli camlar hâlâ çalışıyorsa camın mümkün olduğunca erken açılması gerekiyor. Camın açılmaması halinde uygun bir acil durum cam kırma aparatı kullanılabilir.
Bununla birlikte her camın kolayca kırılamayacağı unutulmamalı. Özellikle lamine camlar, sıradan acil durum cam kırıcılarıyla açılamayabilir. Bu nedenle araç sahiplerinin önceden hangi camların temperli, hangilerinin lamine olduğunu öğrenmesi önem taşıyor.
Araçtan çıkış sırasında emniyet kemerinin çözülmesi, varsa çocukların güvenli tahliyesine yardımcı olunması ve güçlü akıntının içine kontrolsüz biçimde atlanmaması gerekiyor.
Araç suya gömülmeye başlarsa cam kırılmalı mı?
Aracın suya gömülmeye başlaması, saniyelerin önem kazandığı son derece tehlikeli bir durum oluşturabiliyor.
Bu durumda en önemli hedef, araç tamamen suyla dolmadan güvenli bir çıkış yolu bulmak.
Camların çalıştığı ilk anlarda açılması, tahliye şansını artırabiliyor. Ancak elektrik sisteminin devre dışı kalması ya da camların açılmaması durumunda, uygun cam kırma ekipmanı kullanılması gerekebilir.
Cam kırma işleminin her araçta aynı şekilde sonuç vermeyeceği dikkate alınmalı. Özellikle ön camlar ve bazı yan camlar, kırıldıktan sonra da bütünlüğünü koruyacak şekilde üretiliyor.
Bu nedenle sürücülerin kendi araçlarının cam özelliklerini bilmesi ve acil durumda kullanılabilecek uygun ekipmanı kolay ulaşılabilecek bir noktada bulundurması öneriliyor.
Aracın tamamen suyla dolmasını beklemek güvenli bir yöntem olarak görülmüyor. Böyle bir durumda nefes alma süresi hızla azalabileceği için tahliye seçeneklerinin mümkün olduğunca erken değerlendirilmesi gerekiyor.
Güçlü sel akıntısında araçtan çıkmak neden tehlikeli olabilir?
Sel sırasında araçtan çıkılması gereken durumlarla araç içerisinde kalmanın daha güvenli olduğu durumlar birbirinden farklılık gösteriyor.
Akıntının zayıf olduğu, suyun sığ kaldığı ve yüksek bir zemine güvenli şekilde ulaşılabildiği koşullarda araçtan uzaklaşmak mümkün olabilir.
Ancak hızla akan derin sel sularında yürümeye veya yüzmeye çalışmak ölümcül sonuçlar doğurabiliyor.
Sel sularının içerisinde taş, ağaç parçaları, metal cisimler ve görünmeyen başka engeller bulunabiliyor. Ayrıca açık rögarlar ve akıntının aşındırdığı yol bölümleri de ciddi risk oluşturuyor.
Uluslararası afet güvenliği rehberlerinde, güçlü akıntıda mahsur kalan araçların içerisinde kalınması, aracın içine su yükselmesi halinde ise mümkünse tavanına çıkılarak kurtarma ekiplerinden yardım istenmesi tavsiye ediliyor.
Bu nedenle her sel olayında aynı tahliye yönteminin uygulanması doğru değil. İçeride su hızla yükseliyorsa araçta kalmak da tehlikeli hale gelebiliyor. Kurtarma kararının mevcut tehlike koşullarına göre verilmesi gerekiyor.
Sel sırasında 112 Acil Çağrı Merkezi’ne hangi bilgiler verilmeli?
Sel nedeniyle araç içerisinde mahsur kalan vatandaşların, güvenli olduğu ilk fırsatta 112 Acil Çağrı Merkezi’ni araması gerekiyor.
Acil yardım ekiplerinin olay yerine mümkün olduğunca hızlı ulaşabilmesi için bulunduğunuz konumun açık şekilde tarif edilmesi büyük önem taşıyor.
Özellikle yol adı, yakın çevredeki belirgin yapılar, köprü veya alt geçit bilgileri kurtarma ekiplerinin yönlendirilmesini kolaylaştırabiliyor.
Telefonun konum paylaşma özelliğinin kullanılması da yararlı olabiliyor.
Acil çağrı sırasında araçta kaç kişinin bulunduğu, çocuk veya hareket kısıtlılığı olan yolcuların olup olmadığı, suyun araç içerisine girip girmediği ve aracın sürüklenip sürüklenmediği bilgileri aktarılmalı.
Telefon görüşmesi sırasında kurtarma ekiplerinin verdiği talimatlara uyulması ve mümkün olduğunca sakin kalınması gerekiyor.
Sel sırasında çocuklarla birlikte araçta kalınırsa ne yapılmalı?
Araç içerisinde çocukların bulunması, tahliye sürecinin daha dikkatli planlanmasını gerektiriyor.
Özellikle bebek koltuklarında veya çocuk güvenlik koltuklarında oturan küçüklerin emniyet kemerlerinin hızlı şekilde açılabilmesi önemli.
Sürücü ve diğer yetişkinlerin öncelikle güvenli çıkış yolunu belirlemesi, ardından çocukların tahliyesini organize etmesi gerekiyor.
Çocukların paniğe kapılmasının önlenmesi için sakin ve anlaşılır talimatlarla hareket edilmesi öneriliyor.
Ancak güçlü akıntının bulunduğu durumlarda çocuklarla birlikte suya girmek ciddi tehlike oluşturabileceğinden, mümkünse araçta güvenli bir noktada ya da su yükseliyorsa araç tavanında kurtarma ekiplerinin beklenmesi gerekiyor.
Çocukların tek başlarına sel suyuna girmelerine veya araçtan uzaklaşmalarına izin verilmemeli.
Alt geçitlerde ve tünellerde sel baskınına yakalanırsanız ne yapmalısınız?
Yoğun yağışlarda alt geçitler, tünel girişleri ve yol seviyesinin çevresine göre daha alçakta kaldığı bölgeler kısa sürede suyla dolabiliyor.
Bu alanlarda biriken suyun derinliği dışarıdan kolayca anlaşılamayabiliyor.
Özellikle alt geçitlere girmeden önce su birikintisi görülmesi halinde sürücülerin ilerlememesi gerekiyor.
Araç henüz suya girmemişse güvenli bir noktadan geri dönmek ve alternatif güzergâhları kullanmak en etkili önlem olarak değerlendiriliyor.
Araç alt geçitte mahsur kalmışsa suyun yükselme hızı ve akıntının gücü dikkate alınarak güvenli tahliye imkânları değerlendirilmelidir.
Bu tür alanlarda su seviyesinin çok kısa sürede yükselmesi mümkün olduğundan aracın yeniden çalışmasını bekleyerek zaman kaybedilmemeli.
Sel sırasında otomobil kullanırken yapılan en büyük hatalar neler?
Şiddetli yağış ve sel sırasında sürücülerin yaptığı bazı hatalar, tehlikenin boyutunu artırabiliyor.
Bunların başında suyla kaplı yoldan geçmeye çalışmak geliyor. Sürücülerin aracın yüksekliğine veya motor gücüne güvenerek suya girmesi ciddi risk yaratıyor.
Bir diğer hata ise güvenlik amacıyla yerleştirilen bariyerlerin etrafından dolaşmak. Yolun trafiğe kapatılması, suyun derinliği veya yol zeminindeki hasar nedeniyle alınmış bir önlem olabiliyor.
Sel sırasında dere kenarlarında, köprü altlarında veya akarsu yataklarına yakın bölgelerde araç park etmek de tehlikeyi artırıyor.
Ayrıca suyun çekilmeye başlamasının yolun tamamen güvenli hale geldiği anlamına gelmediği unutulmamalı. Sel suları, asfaltın altındaki zemini aşındırarak çökme riskine neden olabiliyor.
Araçta bulundurulması gereken acil durum ekipmanları neler?
Afetlere hazırlık kapsamında araçlarda temel acil durum malzemelerinin bulundurulması, beklenmedik olaylarda müdahaleyi kolaylaştırabiliyor.
Özellikle emniyet kemeri kesici ve aracın cam tipine uygun acil durum cam kırma aparatı, bazı acil tahliye senaryolarında önemli olabilir.
Bunların yanı sıra el feneri, düdük, ilk yardım çantası, şarjı dolu telefon ve taşınabilir şarj cihazı da acil durumlarda yarar sağlayabilecek ekipmanlar arasında bulunuyor.
Ancak bu malzemelerin yalnızca araçta bulunması yeterli değil. Sürücülerin ekipmanların kullanım şeklini önceden öğrenmesi ve kolay ulaşabilecekleri noktalarda saklaması gerekiyor.
Özellikle cam kırma ve emniyet kemeri kesme araçlarının bagaj yerine sürücü koltuğuna yakın, sabitlenmiş ve güvenli bir noktada bulundurulması tavsiye ediliyor.
Selden sonra araç yeniden çalıştırılmalı mı?
Sel sularına maruz kalan araçların kontrol edilmeden yeniden çalıştırılması, ciddi mekanik ve elektriksel arızalara yol açabiliyor.
Özellikle motorun su almış olabileceği durumlarda aracı çalıştırmaya zorlamak, motor bileşenlerinde ağır hasar oluşturabiliyor.
Elektrikli ve hibrit araçlarda ise yüksek voltajlı sistemler nedeniyle ayrıca dikkatli olunması gerekiyor.
Su baskınına maruz kalan araçların güvenli bir alana taşınması ve uzman ekipler tarafından kontrol edilmesi önem taşıyor.
Sel suyunun çekilmesinin ardından aracın fren sistemi, elektrik bağlantıları, motor bölümü ve güvenlik donanımları kontrol edilmeden trafiğe çıkarılmaması öneriliyor.
Sel felaketinde hayat kurtaran en önemli kural: Aracı değil, canınızı koruyun
Afet güvenliği konusunda yapılan uyarılarda, sel sırasında araçları kurtarmaya çalışmanın hayati tehlikeye neden olabileceği vurgulanıyor.
Özellikle sürüklenme riski bulunan otomobillerde, aracı hareket ettirmek amacıyla gereğinden fazla zaman kaybedilmesi güvenli tahliye fırsatının kaçırılmasına yol açabiliyor.
Yetkililerin güvenlik önerilerine göre sel sularıyla kaplanan yollara girilmemesi, tehlikeli bölgelerden erken uzaklaşılması ve acil durumlarda 112’den yardım istenmesi gerekiyor.
Araç güçlü bir akıntının ortasında kalmışsa kontrolsüz şekilde suya çıkılmaması, ancak araç içerisine su dolmaya başladığında da güvenli tahliye yollarının gecikmeden değerlendirilmesi büyük önem taşıyor.
Sel sırasında unutulmaması gereken en önemli nokta, hiçbir aracın insan hayatından değerli olmadığı. Tehlikeyi erken fark etmek, sel suyuna araçla girmemek ve doğru tahliye kararını vermek, can kayıplarının önlenmesinde belirleyici rol oynuyor.
