Antalya’da tarihi Kaleiçi Yat Limanı’nı yüzyıllar boyu düşman saldırılarından koruyan liman zincirinin, 1472 yılında Haçlı donanması tarafından savaş ganimeti olarak Roma’ya götürüldüğü ve Vatikan’da bulunduğu kaydedildi.
Su Altı Tarih Araştırmacısı Mustafa Aydemir, zincirin Antalya’nın denizcilik tarihi açısından önemli bir miras olduğunu söyledi.
Kentteki Yat Limanı’nın girişine, yüzyıllar boyunca düşman saldırılarını önlemek amacıyla iki kule arasına zincir gerildi. Limanın savunmasında kullanılan bu zincirlerden birinin, 1472 yılında Haçlı donanması tarafından kırılarak savaş ganimeti olarak Roma’ya götürüldüğü, bugün ise Vatikan’da bulunduğu kaydedildi. Papa Iv. Sixtus’a hediye edildikten sonra Aziz Petrus Bazilikası’nın ‘Revana Kapısı: Porta Ravenniana’ya asılan zincirin izini sürmek amacıyla geçen yıllarda çeşitli araştırmalar yapıldı.
Zincirin şu anda ziyarete açık olmayan Aziz Petrus Atölyesi deposunda saklandığı ifade edildi. Osmanlı denizcisi Piri Reis’in 1521 yılında kaleme aldığı ‘Kitab-ı Bahriye’ adlı eserinde de Antalya Limanı’nın girişindeki 2 kule arasına zincir gerildiğine ilişkin bilgiler yer alıyor.
Bütün Yollar Vatikan’a Çıkıyor
Su Altı Tarih Araştırmacısı Mustafa Aydemir, Antalya’nın yüzyıllara uzanan denizcilik geçmişinde önemli yere sahip zincirin hikayesinin gelecek kuşaklara aktarılması gerektiğini belirtti. Vatikan ve Türkiye bağlantısına dikkati çeken Aydemir, “Bütün yollar Roma’ya, Vatikan’a çıkıyor. Dan Brown’ın Da Vinci Şifresi romanındaki ‘kutsal kase’ gibi, Antalya’mızın koruyucu zinciri bugün yine Vatikan’da, Papalıkta bulunuyor. Antalya Limanı’nın girişi, tarih boyunca düşmanlara ve korsanlara karşı zincirle korunmuştur.
Elbette bu zincir her zaman kapalı değildi. Özellikle tehlikeli dönemlerde limanın girişine geriliyordu” dedi.
Zincirin Roma’ya 1472 yılında Haçlı istilası sırasında ulaştığını söyleyen Aydemir, “Haçlı donanması içerisinde yer alan papalığa ait donanma Antalya’ya saldırıyor. Limanın girişindeki zinciri kırarak içeri giriyorlar. Şehri ele geçiremiyorlar ancak zinciri hatıra, bir savaş ganimeti olarak götürüyorlar. Zinciri Papa Iv. Sixtus’a hediye ediyorlar. Papa da zinciri San Pietro Kilisesi’nin kapısına astırıyor. Ayrıca bu olayı anlatan mermer bir kitabe yaptırılıyor” dedi.
Zincirin Fotoğrafını Çekmesine İzin Verilmedi
Zincir için çeşitli araştırmalar yapıldığını da belirten Aydemir, “Bu zincirin peşine düşenler oldu. Eski Antalya Müzesi Müdürü Kayhan Dörtlük Vatikan’a giderek zincirin fotoğrafını çekmek istemiş, izini sürmüş. Ancak zinciri kendisine göstermemişler ve fotoğraf çekmesine izin vermemişler. Bunun üzerine, ‘Biz size fotoğrafının diyapozitifini verebiliriz’ demişler” diye konuştu.
Liman Yüzyıllar Boyunca Zincirle Korundu
Antalya Limanı’nın yüzyıllar boyunca zincirle korunduğuna dikkati çeken Aydemir, “Bundan yaklaşık 100 yıl önce, 14’üncü yüzyılda Zincirkıran Mehmet Bey, donanmasıyla Antalya’ya giriyor. Çünkü Antalya o dönemde Kıbrıslıların eline geçmişti. Mehmet Bey, limanın zincirini kırarak şehri geri alıyor. Olaydan yaklaşık 200 yıl sonra, Piri Reis’in Antalya’ya geldiği dönemde de limanın girişinde gerili bir zincir bulunuyor. Her dönemde burada bir zincir var.
Bu zincirler 19’uncu yüzyılın ortalarına kadar kullanılmaya devam etmiş. Ancak bizi ilgilendiren, Vatikan’da bulunan bu tarihi zincir” ifadelerini kullandı.
Mesele Yalnızca Bir Zincir Değil
Antalya’nın denizcilik tarihinin önemine değinen Aydemir, “Antik Çağ’dan, milattan önceki dönemlerden başlayarak Helenistik dönemlerde de bu denizcilik kültürü devam etmiş. Bu şehir ve liman Roma’yı, Bizans’ı, Selçuklu, Beylikler dönemlerini, Osmanlı’yı ve Cumhuriyet’i gördü. Bütün bu dönemlerde limanın korunmasında zincirlerden yararlanıldı. Ancak teknoloji geliştikçe bu zincirlere duyulan ihtiyaç ortadan kalktı.
Mesele yalnızca bir zincir değil. Mesele, o zincirin ucundan tutarak Antalya’nın kadim denizcilik tarihini anlatabilmek. Bizim tarihi zincirimiz hala Vatikan’da. Ancak onun etrafında oluşan hikayeler ve efsaneler Antalya’nın tarihiyle iç içe geçmiş durumda” dedi.
