UNESCO tarafından ‘Yaşayan İnsan Hazinesi’ ödülüne layık görülen ve 16’ncı yüzyıl geleneksel Türk çini sanatını eserlerinde yaşatmaya devam eden emekli öğretmen ve çini ustası Mehmet Gürsoy, yarım asırlık sanat yolculuğunu ve dünyadaki projelerini anlattı. Gürsoy, “Çini bana göre bir göz musikisidir. Bu musikinin notaları ise laleler, karanfiller, güller ve sümbüllerdir. Çini, mercanı, zümrüdü ve firuzeyi; mücevher renklerini altına gizleme sanatıdır” dedi.
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi’ndeki akademik ve sanatsal çalışmalarının ardından geleneksel çiniciliğe hayatını adayan Mehmet Gürsoy (76), 1975 yılında tarihe gömülmeye yüz tutmuş 16’ncı yüzyıl İznik ve Kütahya çini tekniklerini canlandırmak için çalışmalarına başladı. Uzun uğraşlar sonucu unutulan orijinal renkleri ve saray kompozisyonlarını icra etmeyi başaran usta sanatçı, 1986 yılında Cumhurbaşkanlığı Uluslararası Yarışması’nda 3 büyük ödül kazandı. Başarılarını uluslararası alanda da sürdüren Gürsoy, 2009 yılında Birleşmiş Milletler (BM) Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü tarafından ‘Yaşayan İnsan Hazinesi’ ilan edildi. Sanatçıya son olarak Üsküdar Üniversitesi senatosu tarafından ‘Yüksek İnsani Değerler Ödülü’ takdim edildi. Gürsoy’a Dumlupınar Üniversitesi tarafından da ‘Fahri Doktor’ unvanı verildi. Gürsoy, Kütahya Merkez’e bağlı Pirler Mahallesi’nde bulunan Germiyan Sokağı’ndaki ‘Mehmet Gürsoy Çini Atölyesi’ nde çini sanatını gelecek kuşaklara tanıtmaya devam ediyor.
KRALİYET AİLESİNE TÜRK HAMAMINDAN, KATA EMİRİ’NİN MALİKANESİNE ÇİNİLER
Dünya genelinde 74 sergi açarak Türk çini kültürünü tanıtan Mehmet Gürsoy, imza attığı prestijli uluslararası projelerle dikkat çekiyor. Londra’da İngiliz Kraliyet ailesi için özel bir Türk hamamı ve SPA merkezi tasarlayan Gürsoy, Katar Emiri’nin Doha ve Londra’daki malikanelerini de çinilerle süsledi. Yurtiçinde ise Çırağan Sarayı’nın yüzme havuzu duvarlarıyla, İstanbul Tersane’deki tarihi yapının lobisini çinilerle donatan Gürsoy, ‘Ustalık eserim’ dediği son çalışmasını ise Levent’teki Barbaros Hayrettin Paşa Camii’nde gerçekleştirdi. Camideki tüm çini çalışmalarının kendi imzasını taşıdığını belirten usta sanatçı, “Lütfen gidin görün. Daha önce mimaride hiç uygulanmamış kompozisyonlar uyguladık, çünkü Yaradan’ın evini süsledik” ifadelerini kullandı.
‘ÇİNİ, ATEŞİN OYUNUDUR’
Çini sanatının felsefesi ve estetik anlayışına değinen Gürsoy, “Tarihin derinliklerinde olup yapılamaması beni kamçıladı. Neden yapılamasın 500 sene önce ecdad yapmış. Yola çıktık Allah da yardım etti Pek çok çabamız sonucunda orijinal renkleri ve kompozisyonları tekrar hayata geçirdik. Onlara sadık kalarak yeniden eserler de yapmaya başladık. Dünyada üst düzey projeler var gerçekleştirdiğim. En önemlisi Kraliyet ailesine Londra’da Türk hamamı yaptım. Doha’da Katar Emiri’nin malikanesini süsledim. Yine Katar Emiri’nin Londra’da bir malikanesi var. Orada da bir spa merkezi yaptık.Günümüzde İstanbul’da Çırağan Sarayı’nda bir çalışmamız var. Yüzme havuzunun duvarlarını süsledik. En son Tersane’de yapılan otelin lobisini yaptık. Ustalık eserim ise İstanbul’da Barbaros Hayrettin Paşa Camii’nin tüm çinileri bizim imzamızı taşıyor.” dedi.
‘ÇİNİ BANA GÖRE GÖZ MUSIKİSİDİR’
Gürsoy, “Çini bana göre bir göz musikisidir. Bu musikinin notaları ise laleler, karanfiller, güller ve sümbüllerdir. Çini mercanı, zümrüdü ve firuzeyi, mücevher renklerini altına gizleme sanatıdır” dedi. Çini ateşin oyunudur; göz nurunu dökersiniz, 950 derece ateşe verirsiniz ve bahtınıza ne çıkarsa onu görürsünüz. Sanatın doğrum yeri Çin Türkistan’ı. Orada ilk defa atalarımız yapıyor. Gönlüme şu cümle düştü. ‘Türk çini sanatı Kaşgarlar’dan Anadolu’ya gelen dünya seramiğinin kalbine vurulan en büyük Türk mührüdür.’ bir tarif daha yaptım.” dedi.
‘FELSEFEMİZ; YARADILIŞTAKİ ALTIN ORANDIR’
Gürsoy, “Allah rahmetli Cumhurbaşkanımız Turgut Özal’dan razı olsun. Onun döneminde ülke dünyaya açıldı. Gelenekli sanatlarımıza merak dünyada yeniden uyandı. Ülkemize çok turist gelmeye başladı onlar geldikçe biz de halı kilim çini minyatür hat sanatı ürettik. Rağbet görmeye başladı tekrar. Günümüzde de zaten Cumhurbaşkanımızı çini sanatını hat sanatını çok sever. 2009 yılında o dönemin yönetiminden aldık UNESCO ödülünü. Gönül huzuru olmadan fırça yürümez. Allah gönlünüze bir ışık tutar, ‘Çiz ya kulum’ diye. İşte o zaman fırçayı elinize alırsınız, besmele çeker devam edersiniz. Zaten sanat Allah’ın rızasını kazanmak için yapılır. Yaradan’a ayna tutma hadisesidir hadise. Biz Yaradan’a ayna tutarak çekeriz çizgilerimizi. Felsefemiz yaradılıştaki altın orandır. Estetik ahenkli zarif ve güzel. Barbaros Hayrettin Paşa Camii. Bütün eserler oradaki imzamı taşır. Lütfen gidin bakın. Daha önce mimaride uygulanmamış kompozisyonları uyguladık orada; çünkü Yaradan’ın evini süslüyorduk.” diye konuştu.
