Resimden sinemaya, tiyatrodan tasarıma uzanan çalışmalarının incelendiği ‘Denizaşırı: Özer Kabaş ve Zamanları’ sergisi, Salt Beyoğlu’nda ziyarete açıldı. Sanatçı, eğitimci ve yazar Özer Kabaş’ın 1960’lardan 1990’lara uzanan üretimini odağına sergi 14 Mart 2027’ye kadar ziyaret edilebilecek.
Garanti BBVA tarafından kurulan Salt’ın yeni sergisi ‘Denizaşırı: Özer Kabaş ve Zamanları’, Özer Kabaş’ın (1934-1998) Türkiye’nin kültür tarihindeki yerini inceliyor. Tuğçe Kaplan ve Vasıf Kortun tarafından programlanan sergide, Kabaş’ın yazılarında geliştirdiği ‘sentez’, ‘montaj’ ile ‘yatay ve dikey etkiler’ gibi kavramlar üzerinden yerel görsel kültür ile küresel sanat ortamı arasındaki ilişkiye bakışı ele alındı. Resim çalışmalarının yanı sıra eğitimcilik yapan Kabaş’ın, kurucuları arasında bulunduğu Urart Sanat Atölyesi’ndeki takı tasarımları, kısa filmleri ve metinleri de yer alıyor.
Deniz, emek ve insan ilişkisini ele aldı
Kabaş, 1970’lerden itibaren çalışmalarında deniz, emek ve insan ilişkisine yoğunlaştı. Resimlerinde doğrusal perspektifi reddederek imgeleri üst üste yığmayı ve doğayla çevrelemeyi tercih eden sanatçı, deniz emekçilerini konu aldığı eserlerinde denizi, figürleri çevreleyen bir canlı gibikullandı.
Sergiye kamu programları eşlik edecek
Sergi kapsamında söyleşiler, gösterimler ve panellerden oluşan bir dizi etkinlik de düzenlenecek. Kamu programlarının ilki, konuşmacı, şair ve çevirmen Cevat Çapan’ın katılımıyla 30 Eylül Çarşamba günü saat 18.30’da Salt Beyoğlu’ndaki Açık Sinema’da gerçekleştirilecek.
‘Kapsamlı bakmak istedik’
Sergiyle ilgili konuşan Tuğçe Kaplan, “Sergi, Salt olarak Özer Kabaş üzerine yürüttüğümüz uzun soluklu bir arşiv ve araştırma sürecinin çıktısı. 2022 yılında sanatçının arşivini çalışmış ve çevrim içi erişime açmıştık. Daha sonra kendisinin sanat üzerine yazılarını derleyerek ‘Sentez ve Montaj: Özer Kabaş Yazıları’ başlıklı bir kitap yayımladık. Sergide bütün bu araştırma sürecinin sonunda Özer Kabaş’ın pratiğine daha kapsamlı bakmak istedik. Kabaş, özellikle 1970’li yılların ortalarından itibaren deniz resimleriyle sanat tarihi yazımında yer alıyor. Serginin ‘Denizaşırı’ başlığı hem denize doğrudan bir gönderme yapıyor hem de Kabaş’ın sinema, tasarım ve zanaat alanındaki üretimlerine işaret ediyor” dedi.
Kabaş’ın eğitim ve akademik yaşamına ilişkin Kaplan, “Kabaş, lise öğrenimini Robert Kolej’de görüyor. Daha sonra, günümüzde Boğaziçi Üniversitesi olan Robert Kolej Yüksekokulu’nun Makine Mühendisliği Bölümü’nden mezun oluyor. Ardından Amerika’da Yale School of Art’ta sanat eğitimi alıyor. Burada Bauhaus’la tanışıyor ve Josef Albers’in öğrencisi oluyor. Türkiye’ye döndüğünde ise yarı zamanlı olarak İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’ne katılıyor ve Temel Sanat Eğitimi Kürsüsü’nde ders vermeye başlıyor. Bu kürsüde Bauhaus yaklaşımını da uyguladığını söylemek mümkün. Sergide Kabaş’ın kolej yıllarından başlayarak Yale yıllarına, ardından Boğaziçi Üniversitesi’ne, akademiye ve 1982’de ismi değişince Mimar Sinan Üniversitesi’ne uzanan süreçte kurduğu ilişkileri, kişiler ve kurumlarla kurduğu bağları ve üretimini bir arada ele almaya çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.
‘Marmara Adası’ndaki geliştirdiği resimlere yer veriliyor’
Sergide sanatçının erken dönem çalışmalarına da yer verildiğini belirten Kaplan, “Sergide ‘Toplumsal Yergi’ olarak kodladığımız bir bölümümüz var. Burada Kabaş’ın çoğunlukla 1960’lı yıllara tarihlenen erken dönem resimleri bulunuyor. Deniz bölümünü kurgularken özellikle İstanbul, Boğaziçi ve Karadeniz kıyılarındaki balıkçıları ve liman işçilerini konu alan resimlerini ‘Emek’ başlığı altında ele aldık. Marmara Adası da sanatçının hayatında çok önemli bir yer tutuyor. Marmara Adası’nda geliştirdiği resimlere ayrıca yer veriyoruz. Bu deniz resimlerine kimi zaman mitolojik varlıklar da eşlik ediyor” diye konuştu.
‘Süreç bir arşiv ve araştırma çalışmasıyla başlamıştı’
Serginin ortaya çıkış sürecini anlatan Kaplan, “Bu süreç bir arşiv ve araştırma çalışmasıyla başlamıştı. Aslında yola ‘Bir sergi yapalım’ diye çıkmadık,Salt olarak böyle bir yaklaşımımız olduğunu söyleyebilirim. Ortada bir dert vardı. Özer Kabaş, özellikle sanat tarihi yazımında gölgede bırakılmış ve tek yönlü ele alınmış bir figürdü. Arşiviyle başlayarak kazıdıkça üretiminin genişliği karşısında biz de çok heyecanlandık. Özellikle kültür ortamında çok etkin, pek çok sanatçının üzerinde emeği olmuş ve sevilen bir isimdi. Özer Kabaş deyince kapılar da önümüze açıldı diyebiliriz” dedi.
Sergiye eşlik edecek programlara ilişkin de bilgi veren Kaplan, “30 Eylül itibarıyla kamu programımız başlıyor. İlk program Cevat Çapan’la gerçekleşecek. Kendisinin Kabaş’la tanışıklığı Robert Kolej yıllarına dayanıyor. Sergi 14 Mart 2027’ye kadar sürecek. Bu süre boyunca Kabaş’ın bu sergide açmaya çalıştığımız pratiklerine dair pek çok program ve gösterim düzenleyeceğiz” ifadelerini kullandı.
